|

اوباما، کوبا را از فهرست کشورهای حامی تروریسم خارج می‌کند

تروریست یا غیرتروریست: مسئله این نیست

رهایی از فهرست کشورهای حامی تروریسم، کار هرکسی نیست. انداختن طوق تروریسم بر گردن کشورها شاید برای دولت ایالات‌متحده کار چندان دشواری نباشد، اما پس‌گرفتن آن با نظر به تمامی پیش‌داوری‌های اخلاقی و مخالفت‌های جناحی، بسیار طاقت‌فرسا می‌نماید. البته که دولت و کنگره ایالات‌متحده معیارهایی مشخص در پیش دارند. اثبات مشارکت‌نکردن در هرگونه فعالیت تروریستی در شش‌ماه گذشته و اعلام پایبندی به عدم حمایت از اقدامات تروریسم بین‌الملل در آینده، شروطی هستند که متضمن خروج کشورها از فهرست حامیان تروریسم موردنظر وزارت امور خارجه ایالات‌متحده است و حالا باراک اوباما، رئیس‌جمهوری آمریکا در نامه‌ای که روز سه‌شنبه به کنگره آن کشور ارسال کرد، اعلام داشته کوبا، به منزله یکی از چهار کشور حاضر در فهرست مزبور، هردو شرط لازم را احراز کرده و صلاحیت آن را دارد تا پس از بیش از 30‌سال حضور در این فهرست، از این‌پس عنوان حامی تروریسم را یدک نکشد. این در حالی است که شناخته‌شدن کوبا به‌عنوان حامی تروریسم، بیش از آنکه بر مبنای ارزیابی همه‌جانبه فعالیت‌های دولت کمونیستی آن کشور صورت گرفته باشد، پیامد راهبرد مزورانه ایالات‌متحده برای تحدید نفوذ این کشور در نیمه جنوبی قاره آمریکا است. برای توضیح این امر شاید بهتر باشد کمی به عقب‌تر بازگردیم، یعنی سال 1982 و زمانی که رونالد ریگان، چهلمین رئیس‌جمهوری ایالات‌متحده، حمایت مادی و معنوی هاوانا از ستیزه‌جویان چپ‌گرای آمریکای لاتین و مبارزان آفریقای جنوبی که در دوران اوج جنگ‌سرد، علیه نظام‌های خودکامه دست‌راستی و رژیم فاشیستی آپارتاید می‌جنگیدند را دستاویزی برای قراردادن کوبا در فهرست کشورهای حامی تروریسم یافت. دولت فیدل کاسترو در حالی متهم به حمایت از گروه‌هایی چون فارک در کلمبیا و بعدها سازمان جدایی‌طلبان باسک در اسپانیا بود که دولت ریگان در ابتدای دهه 80 میلادی خود دست‌اندرکار حمایت از گروه‌های رنگارنگ تروریستی در اقصی‌نقاط دنیا بود. تقویت القاعده افغانستان برای بیرون‌راندن اتحادجماهیرشوروی از آن کشور و حمایت تمام‌قد از دیکتاتور‌های خونخوار آمریکای لاتین به‌منظور جلوگیری از احاطه کمونیسم بر کمربند جنوبی قاره آمریکا، تنها دو مورد از نقش پررنگ ایالات‌متحده در ترویج و رشد تروریسم در سطح بین‌الملل بود. اما طنز تلخ ماجرا آنجاست که کوبا خود یکی از بزرگ‌ترین قربانیان تروریسمی است که ایالات‌متحده اصلی‌ترین تغذیه‌رسان آن بوده است. دولت کوبا که حتی امروز و در بحبوحه عادی‌سازی روابط با آمریکا نیز خواستار آن شده تا به تلافی خسارات اقتصادی، فرهنگی و انسانی وارده، غرامت دریافت کند، مدعی است بیش از سه هزار شهروند خود را در نتیجه اقداماتی تروریستی که از ابتدای دهه 60 میلادی و عمدتا به دست سازمان‌های خشونت‌طلب و ضدانقلابی آمریکایی-کوبایی در سواحل فلوریدا صورت گرفته، از دست داده است. انهدام پرواز 455 هواپیمایی کوبا در سال 1976 که به کشته‌شدن تمامی سرنشینان انجامید و بمب‌گذاری‌های زنجیره‌ای سال 1997 در مکان‌های توریستی کوبا شاید بارزترین این اقدامات تروریستی باشند که به باور دولت‌مردان کوبایی با حمایت مستقیم واشنگتن همراه بوده‌اند. با چنین پیش‌زمینه‌ای است که می‌توان چرخش کنونی کاخ سفید در قبال کوبا را نه بازسازی روابط برابر و شناسایی حق آن کشور در اتخاذ مدل‌های بدیل سیاسی و اقتصادی، بلکه از منظر بازآرایی دوباره هژمونی فرسوده آمریکا در نقابی جدید تفسیر کرد. باید بدانیم اذعان وزارت خارجه ایالات‌متحده به بازگشت بسیاری از جدایی‌طلبان باسک به اسپانیا و میانجیگری کوبا در مذاکرات صلح دولت کلمبیا با شورشیان فارک و گسترش روبه‌رشد نفوذ کوبا در کشورهای منطقه در قالب برنامه‌هایی چون سوادآموزی و بهداشت عمومی که در دهه 60 منجر به شکنجه و کشته‌شدن بسیاری از انقلابیون شده بود، به معنای دست‌کشیدن کاخ سفید از مبارزه نیست، بلکه درست برعکس، این صحنه‌آرایی دوباره که بدون شک ماحصل بیش از نیم قرن مقاومت دولت کوبا است، مستلزم تغییر راهبرد ایالات‌متحده از براندازی رژیم کمونیستی به جذب باقی‌مانده‌های سوسیالیسم انقلابی در بطن جریان سرمایه‌داری است؛ امری که بدون شک متضمن ازسرگیری روابط دیپلماتیک و اقتصادی با این کشور تحریم‌شده است؛ به‌خصوص حالا که خروج کوبا از فهرست کشورهای حامی تروریسم، اولین گام در بازگشایی سفارت‌ها و ورود تدریجی سرمایه‌ها و صنایع جهانی به بازار بالقوه این کشور است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.