دورانی برای توافق
مریم رامشت .روانشناس و مدرس دانشگاه
ازدواج بر اساس الگوهای جامعهشناختی قراردادی اجتماعی است اما بهلحاظ روانشناختی عاملی برای همدلی و تفاهم زوجین به قصد کسب آرامش و رضایت درونی محسوب میشود. رسیدن به رضایت درونی نیازمند فاکتورهایی است. قدرت فهم، شناخت و آگاهی نسبت به یکدیگر بهلحاظ خصوصیات روانی و اجتماعی از جمله این عاملهاست. فاکتور دیگر، بلوغ فکری، اجتماعی و روانی هرکدام از زوجین است. اگر افراد از لحاظ فکری، اجتماعی و روانی به بلوغ لازم رسیده باشند، ازدواج آنها میتواند ازدواجی سالم باشد و باعث استقلال زوجین شود و همین امر دخالت اطرافیان را کاهش میدهد و درواقع زوجین تصمیمگیریهای خود را در زندگی مشترک یا اقدامات لازم برای فراهمکردن مقدمات این زندگی مدیریت میکنند. ریشه چنین بلوغی در خانواده ایجاد میشود. خانواده از جمله مهمترین فاکتورها در ازدواج است. تناسب خانوادهها، سلامت، کمبودن درگیری و تنش در آنها بسیار اهمیت دارد. هرچه آسیبی که خانواده دیده، کمتر باشد این خانواده آرامتر است و فرزندان آنها بالغتر هستند. خانواده سالم، آرام و با بینش و آگاهی کامل، عامل آسایش زوجین است اما گاه دخالتهای خانواده میتواند مشکلات بسیاری را برای زوجین ایجاد کند. عموما دیده میشود زوجها تا قبل از ورود به خانواده یعنی در مرحله آشنایی خودشان و زمانیکه پای خانوادهها هنوز بهطورجدی به میان نیامده، مشکلات کمتری دارند اما با ورود خانواده اگرچه نمیتوان گفت مشکلات زیاد میشود اما به موضوع ازدواج جدیتر نگاه میشود و همین نگاه جدی که بر اساس انتظارات و خواستههاست گاه مشکلاتی را نیز به وجود میآورد و این امر یکی از مهمترین چالشهای دوران نامزدی و عقد است. دوره نامزدی و عقد از نظر روانشناسان مرحلهای از آشنایی است که معمولا حساسیت زوجین نسبت به شروع زندگی مشترک در این مرحله بیشتر میشود و انتظار زوجین از یکدیگر بالاتر است. درواقع این مرحله، مرحلهای جدی برای گذر به زندگی مشترک است. بالارفتن توقعات و انتظارات خانوادهها میتواند چالش زیادی را در این مرحله به وجود بیاورد و گاه دخالت خانوادهها و توقعات آنها زوجین را به مرحله استیصال و ناتوانی میکشاند و فشارها میتواند در یکی از زوجین افسردگی ایجاد کند و در نهایت باعث رفتار خودتخریبی شود یعنی فشار خانواده عامل آشفتگی و افسردگی و در نهایت خشم درونی است و باعث میشود فرد رفتار پرخطر از خود نشان دهد. در این میان طولانیشدن مرحله نامزدی و عقد نیز عامل آسیبزاست و باعث میشود آستانه مقاومت زوجین پایین بیاید و تحریکپذیری بیشتری داشته باشند و اگر فشار خانوادگی خصوصا فشارهای اقتصادی هم وجود داشته باشد میتواند این دوران را که باید دورانی شاد باشد، به دورانی پراسترس تبدیل کند. خانواده از جمله نهادهایی است که تأثیر روانی بسیار زیادی بر فرزندان دارد. اگر تفکرات و خواستههای خانواده به شکلی باشد، که با تواناییهای زوج مقابل انطباق نداشته باشد میتواند احساس نارضایتی را ایجاد کند. در این پرونده نیز از یکطرف انتظارات خانواده دختر و از طرف دیگر انتظارات خانواده همسر و تواناییهای شوهر به لحاظ مالی، شخص را دچار تعارض کرده حال آنکه دختر نه میتوانسته خانوادهاش را نادیده بگیرد و نه میتوانسته از علاقه و عشق دست بکشد. این امر ناخودآگاه در شخص احساس خشم و گناه را ایجاد میکند و همین باعث میشود فرد در رابطه با نامزد یا همسرش دچار درگیری و چالش شود. وقتی حالت تعارض در ما به وجود میآید، متأسفانه توانایی مقابله موثر در برابر مشکلات کاهش مییابد و در چنین شرایطی توانایی حل مسئله را نداریم. توصیه میشود زوجین با نگاه واقعبینانه با مسائل روبهرو شوند. وقتی ما کسی را به عنوان همسر انتخاب میکنیم، باید تواناییهای مالی و اجتماعی او را در نظر داشته باشیم گاه زوجین فقط میخواهند در هرشرایطی به مرحله عقد و نامزدی برسند و فکر میکنند بعد از آن، همه مسائل حل میشود حال آنکه چنین نیست. فرد پیش از این دوران باید فکر کند اگر شخصی را انتخاب میکنم که توانایی مالی برای برآوردن انتظارات خانوادهام را ندارد، باید بتوانم قبل از تبدیل مسئله به درگیری، آن را حل کنم. رویکرد در این دوران باید رویکرد حل مسئله، گفتوگو و توافق باشد و از همه مهمتر باید ببینیم چقدر در برابر خانواده استقلال داریم و نفوذ خانواده را بر خودمان ارزیابی کنیم اما گاه استقلال از خانواده کمرنگ است و خانواده میتواند فشار زیادی وارد و درگیری را بیشتر کند همچنین گاه مانند همین پرونده اخیر ناتوانی زوجین در حل مسئله دیده میشود. در مرحله نامزدی یا عقد چالشهایی به وجود میآید که باید به سمت حلشان برویم نه عمیقترکردن آنها. ابتدا باید ببینیم چقدر قدرت مقابله با سختیها را داریم و چقدر میتوانیم تصمیمگیری خوبی داشته باشیم و اگر خود را قوی دیدیم بعد وارد این مرحله شویم. نکته دیگر این است که بعضی از خانوادهها ابتدابهساکن فشاری را به خانواده مقابل وارد نمیکنند، اما هرچه ازدواج به مرحله جدیتر میرسد، فشارها بیشتر میشود و انتظار و توقع بالا میرود و اصولا ازدواج به معامله تبدیل میشود حال آنکه ازدواج معامله نیست، بلکه توافق و تفاهم در نهایت آرامش و رضایت است. خانوادهها باید به استقلال فرزندانی که به بلوغ فکر و مرحله ازدواج رسیدهاند، احترام بگذارند و خواستههای آنها را جدی بگیرند. همچنین زوجین نباید مرحله عقد و نامزدی را طولانی کنند، آنها در این مرحله باید توافقات اولیه را داشته و با خانواده خود نیز به توافق رسیده باشند و اگر فشاری را احساس میکنند با روانشناس و مشاور صحبت کنند. با توجه به آمارهایی که در رابطه با طلاق و آسیبهای زندگی مشترک وجود دارد، بر مشاوره قبل و حین ازدواج بسیار تاکید میشود. افراد باید بدانند میخواهند ازدواج کنند، اما نه به هرقیمتی و حتی به قیمت تخریب و آسیبزدن به خود. زندگیای که با این چالشها شروع میشود، در آینده اثرات روحی بدی بر زوجین میگذارد و خشم زیادی در خانوادهها ایجاد میکند و باعث میشود احساس رضایت نداشته باشند. در مجموع فراموش نکنیم دوران عقد و نامزدی باید در جهت تقویت روابط مثبت باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.