درباره تأثیر امواج الکترومغناطیسی و پارازیت بر سلامتی
گلایه شهروندان و سکوت مسئولان
فاطمه کاظمی
از زمانی که زمزمههای مربوط به انتشار پارازیتهای ماهوارهای در کشور شنیده شد، شهروندان نسبت به ادامه انتشار چنین امواجی ابراز نگرانی کردند. این نگرانیها چندینعامل دارد، اما مهمترین دلیل نگرانی مردم، احتمال بیماریزا و زیانباربودن این امواج است. از زمان انتشار این امواج، مسئولان رسمی مرتب از بیضرربودن این امواج سخن میگویند و بهترین دلیلشان هم این است که هیچ سند علمیای درباره مضرات این امواج در رسانههای علمی منتشر نشده است. متقابلا هم منتقدان، فهرستی طولانی از بیماریهای گوناگون را ذکر میکنند که امواج پارازیتهای ماهوارهای پدیدآورنده یا تشدیدکننده آن است. آنان در پاسخ به نبود مدارک علمی در این زمینه نیز میگویند در کشورهایی که امکانات پژوهشهای علمی وجود دارد و سنت پژوهش رایج است، پارازیتی منتشر نمیشود و در کشور ما و کشورهای مشابه، امکانات تحقیق جامع و کامل در این زمینه فراهم نیست. به هرروی، با توجه به اینکه مسئولان تا مدتها درباره اصل انتشار پارازیتها ابراز بیاطلاعی میکردند و امروزه نیز هیچ سازمان و نهادی، مسئولیت رسمی چنین کاری را برعهده نمیگیرد، شدت و قدرت و همچنین فرکانس این امواج و همینطور روشهای ارسال این امواج ناشناخته مانده است و به همیندلیل، بهطور قطع و یقین نمیتوان درباره میزان آسیبزایی این پرتوها اظهارنظر کرد. با اینهمه، کارشناسان بر این باورند که در هرصورت این امواج میتواند موجب بیماریهایی همچون بیماریهای مزمن گوش، انواع مختلف سرطانها از جمله سرطان پوست، خون و مغز استخوان شود. از طرف دیگر این امواج ممکن است بر هورمونهای بدن انسان تأثیر بگذارد و درنهایت موجب بروز نازایی هم در زنان و هم در مردان شود. گیجی و خستگی، ناشنوایی مزمن، التهابات و سرطانهای پوستی، خونی، نخاع و اختلالات هورمونی و مشکلات باروری، ازجمله مواردی هستند که کارشناسان از احتمال بروز آنها در انسان بر اثر پارازیتها خبر میدهند. هرچند مدتی طولانی از آغاز هشدارهای کارشناسان بهداشتی و پزشکی نسبت به پیامدهای بیماریزای این پرتوها میگذرد، اما مسئولان وزارتخانههای مرتبط (مانند ارتباطات یا بهداشت و درمان) هنوز گزارش مستندی منتشر نکردهاند که نگرانیهای شهروندان نسبت به این موضوع را برای همیشه برطرف کند. به گفته پزشکان و کارشناسان، امواج روی سیستم مغز و اعصاب و تعادل انسان اثر دارد. گاهی اوقات نیز روی غدد داخلی و رحم (و بهخصوص در زنان باردار) تأثیر منفی دارد. به گفته آنان، این امواج ممکن است باعث سقط جنین در زنان باردار و بروز عوارض مادرزادی و ژنتیک در نوزاد آنها شود. این امواج در طولانیمدت نیز روی پرده گوش و سیستم شنوایی تأثیراتی منفی دارد. همچنین تعداد زیادی از افرادی که در معرض این امواج هستند، بهطور غیرعادی عصبی هستند و اضطراب و هیجان دارند. گاهی اوقات هم این پارازیتها به اختلالات قلبی و عروقی در افراد منجر خواهد شد. حتی امکان دارد امواج رادیویی روی مغز و استخوان هم تأثیر بگذارد و در ساختار سلولهای آن تغییراتی ایجاد کند. این موضوع نیز ممکن است احتمال ابتلا به انواع سرطانها و بیماریهای خونی را بهدنبال داشته باشد. در کنار تمامی اخبارهای ضدونقیض مربوط به پارازیتها، آنچه بیشازهمه، توجهها را به خود جلب میکند، اخبار افزایش تعداد مراجعه شهروندان به مراکز درمانی است که بنا بر گفته برخی کارشناسان، ناشی از اثرات پارازیتهای ماهوارهای است. هرچند بسیاری از متخصصان به دلایل مختلف، تمایلی ندارند که درباره افزایش مراجعه شهروندان به مراکز درمانی به دلیل عوارض پارازیتها، سخنی بگویند یا در اینباره نظر دهند، دکتر «ابوالفضل نجاران»، متخصص مغز و اعصاب در گفتوگو با همشهری میگوید: «از زمانی که بحث پارازیتهای ماهوارهای مطرح شد، افراد مبتلا به سردردهای شدید و عصبانیت و دارای علائم افسردگی، بیشتر به مطبها مراجعه میکنند. همچنین تعداد کسانی که به حملات شدید اماس دچار میشوند نیز افزایش یافته است.» به گفته این متخصص مغز و اعصاب، این امواج در مجموع، روی تمام سلولهای مغز، نفوذ و روند فرسایشی مزمنی را ایجاد میکنند. همچنین چه امواج موبایل، چه ماهواره و چه تلویزیون، طولعمر را کوتاه میکنند و حتی روی حیوانات هم تأثیری منفی دارند. دکتر «مجتبی خاکپور»، متخصص مغز و اعصاب نیز معتقد است این امواج اثرات کوتاهمدت و بلندمدتی بر افراد بر جای میگذارد. دکتر«خاکپور» میگوید: «این امواج اثرات کوتاهمدتی روی افراد دارد، مثل سردرد یا حالت تهوع و استفراغ. این امواج اثرات بلندمدتی نیز بر افراد مسن یا افراد با سنین پایینتر میگذارد. این امواج در افراد مسن میتواند باعث آریتمی قلبی یا توقف قلب شود و در نوزادان و در درازمدت نیز مشکلاتی جسمانی برای کودکان ایجاد و آنها را مستعد ابتلا به سرطان خون میکند». البته دکتر «نجاران» علاوه بر افزایش تعداد مراجعهها، به نکته مهم دیگری هم اشاره میکند و میگوید: «هنوز بهطور علمی و دقیق نمیتوان گفت این عوارض بهعلت پارازیتها و امواج موجود در فضا پدید آمده که البته دبیر انجمن سرطان ایران نیز با این گفته موافق است.» دکتر «پیام آزاده»، آنکولوژیست و عضو هیأتعلمی دانشگاه علومپزشکی شهیدبهشتی نیز با تأیید این موضوع میگوید: «ما در مورد اینکه پارازیتها چه آثار سوئی ممکن است داشته باشد، فقط در حد فرضیه میتوانیم نظر دهیم، چون تابهحال از نظر علمی کار پژوهشی خاصی در این زمینه صورت نگرفته است.» با اینهمه وی به قطعیبودن تأثیرهای منفی امواج، بهخصوص امواج تلفن اشاره میکند و میگوید: «این امواج باعث بروز انواع سرطانها بهخصوص سرطان مغز میشود.» برخی از محققان هم میگویند این امواج نهتنها روی انسان، بلکه روی دیگر موجودات نیز تأثیرهای نامطلوبی دارند، به طوریکه برخورد این امواج با انسان و موجودات دیگر باعث بروز اختلالات خونی میشود. چندی پیش خبری مبنی بر مهاجرت نیمی از پرندگان تهران به دلیل وجود امواج الکترومغناطیس دکلهای آنتنهای تلفنهای همراه (bts) منتشر شد. این اتفاق بیانگر آن است که این تشعشعات زندگی جانوران و گیاهان را تحثتأثیر قرار میدهد و در چرخه طبیعی زندگی آنان اختلال ایجاد میکند. محققان محیط زیست معتقدند این امواج با تأثیر روی سیستم جهتیابی پرندگان، حیات آنها را در معرض خطر قرار داده و سبب کوچ دستهجمعی آنها میشود. به گفته آنها، به دلیل استفاده نادرست و نابجا از این امواج، شاهد تأثیرات مخربی بر محیطزیست خواهیم بود که شاید اثرات آنها در سالهای طولانی باقیمانده و نمود اصلی خود را در آینده نشان دهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.