|

شیراز و تراژدی تخریب اسکندری

هما نصرتی: شهری که به پایتخت تمدن و فرهنگ ایران شهره است، سال 93 عجیبی را از سر گذراند. یکی از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین محله‌های تاریخی شیراز شبانه با خاک یکسان شد تا طرحی تصویب‌نشده در آن به اجرا درآید. در اواخر مهرماه بود که محله اسکندری دو خانه مهم و تاریخی خود را از دست داد؛ خانه پورتراب و خانه اصغرزاده. اما هنوز دعوا بر سر تخریب این دو خانه پایان نگرفته بود که شهرداری شیراز شبانه خانه ثبتی دیگری به نام خانه «حلی‌ساز» را نیز با خاک یکسان کرد تا نابودی محله اسکندری با در معرض خطر قرارگرفتن چهار خانه ثبتی دیگر کامل شود. گفته می‌شود وضعیت چهار خانه دیگر در معرض خطر است. چهار خانه تاریخی دیگر به نام‌های بهرامی، سلیمی، منتصری و اکبری که در نزدیکی حرم «شاه‌چراغ» هستند، نامعلوم است و بیم آن می‌رود در شب‌های آینده این خانه‌ها نیز ویران شوند. پیشینه بسیاری از خانه‌های محله اسکندری به دوره ایلخانی می‌رسد و شهری که قرار است ارزشمندترین آثارش را برای بازدید همگان، زنده و سرپا نگه دارد، با تخریب این محله، عملا به ریشه خود تیشه زد. در میان واکنش‌ها، اصلی‌ترین مسئله بر سر این موضوع بود که چرا پس از اقدامات پیشگیرانه سازمان میراث فرهنگی کل کشور و بازدید مسئولان استان اعم از (استانداری، فرمانداری، مسکن‌وشهرسازی، شهرداری و میراث‌فرهنگی) که خواستار توقف تخریب بافت تاریخی تا بررسی کامل شده بودند، ویرانی‌ها همچنان ادامه داشت و درنهایت، نامه رئیس سازمان میراث‌فرهنگی به رهبر معظم انقلاب، گویی فعلا تخریبگران را از ادامه این روند باز داشته. افق و آینده شیراز این سؤال را مطرح می‌کند که شیراز به کدام‌یک بیشتر نیاز دارد؛ اجرای یک طرح کارشناسی‌نشده و غیرمصوب یا حفظ آثار تاریخی یک ملت که بنا بر ضرورت تاریخی در شیراز مانده؟ خانه پورتراب که متعلق به دختر فتحعلی‌شاه و از روزگار زندیه و یکی از مهم‌ترین خانه‌های محله اسکندری بود، به همراه چندین‌خانه ثبتی دیگر ویران شده که اسنادشان در سازمان میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان موجود است. این تخریب‌ها در پی طرح توسعه حرم احمدبن‌موسی(ع) صورت گرفته و حالا سازمان میراث‌فرهنگی در مقام مدعی‌العموم خواستار پایان‌دادن به این تخریب تاریخی شده. طرح 572 هکتاری بافت تاریخی مصوب نشده و درخواست استعلام آن به میراث فرهنگی نرفته است. شکی نیست توسعه و عمران از ضرورت‌‌های هرشهری است، ولی این توسعه باید با مطالعه و مشورت با همه نهادها و ارگان‌ها صورت گیرد و منافع مردمی را نیز در نظر داشته‌باشد. همچنین می‌توان با حفظ بافت تاریخی و خانه‌های قدیمی و زیبای شهر، به عمران و آبادی پرداخت. در این صورت می‌توان با حفظ و نگهداری بافت و آثار تاریخی شهر و با نگاهی به زیرساخت‌ها شرایط گردشگری در این شهر را فراهم کرد. هیچ شهر مهم و تأثیرگذاری در جهان، راه توسعه و به‌روزشدن را بر خود نمی‌بندد. هیچ شهروندی نیست که از راحتی دسترسی‌های عمومی، افزایش خدمات شهری و گسترش حمل‌ونقل عمومی بدش بیاید، اما واقعیت این است که شهر شیراز با توجه به بنیه تاریخی‌اش در مسیر هرتوسعه‌ای که بخواهد قرار بگیرد، راهی جز حفظ گذشته ندارد. شیراز برای شیرازی‌ها و برای همه مردم دنیا، شهر خاطره و تاریخ است و هرخشتی از آن که جابه‌جا می‌شود، اگر مسئولیتی ایجاد نکند، قطعا راه برگشتی پیش پای آیندگان نخواهد گذاشت!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.