رؤیایی که به حقیقت پیوست
رها معتمدی: آیا لبنان میتواند به باشگاه تولیدکنندگان کشورهای نفت و گاز بپیوندد؟ این موضوع دیگر یک شوخی اقتصادی یا یک آرزوی دستنیافتنی، نیست. طبق گزارشهای تأییدشده در سواحل لبنان، ذخائر انبوهی از گاز وجود دارد که میزان آن به اندازهای است که میتواند این کشور را برای همیشه از بحرانهای اقتصادی نجات دهد. داستان لبنان نفتی چندی پیش یعنی زمانی که دو میدان گاز طبیعی در سواحل لبنان در نزدیکی مرز رژیمصهیونیستی کشف شد، آغاز شد. اکنون در حدود ۸۶۰ کیلومتر از سواحل لبنان منابع غنی نفت و گاز کشف شده که به اعتقاد بسیاری از کارشناسان بهزودی به عامل نزاعی میان تلآویو با بیروت و درعینحال ترکیه و قبرس تبدیل میشود. از زمان اعلام این خبر تلاشها برای اکتشاف در سواحل مدیترانه افزایش یافت و بیروت به رغم تمامی مشکلات، خود را برای حفاری و استخراج آماده میکند؛ اما مقامهای لبنان از شعلهورشدن بحرانی جدید در منطقه بر سر این موضوع نیز در هراسند. هجوم شرکتهای نفتی به لبنان «جبران باسیل» وزیر انرژی و آب لبنان، در اینباره میگوید: «تخمینهایی که از میزان گاز ذخیرهشده به دست آوردهایم که البته شامل مناطق مورد منازعه با اسرائیل نیز میشود، حدود ۱۲هزارمیلیارد مترمکعب است. گزارشهای ما حاکی از آن است که منابع متنابهی از این ذخائر زیرزمینی در مناطق شمالی، مرکزی و جنوبی در نزدیکی سواحل لبنان متمرکز هستند». او البته معتقد است میزان ذخائر بیشتر از آنی است که در گزارشها عنوان شده و ادامه میدهد: «مقدار اضافی سه یا پنج برابر ارقامی است که در تحقیقات دوبُعدی و سهبُعدی به آن اشاره شده است». بهگفته کارشناسان، اکنون آمارهای رسمی و دقیق از ارزش واقعی منابع نفت و گاز لبنان وجود ندارد. این در حالی است که منابع مطلع در وزارت انرژی و آب این کشور اعلام کردهاند میزان ارزش ذخائر موجود به دههامیلیارددلار میرسد. این منابع بر این نکته تأکید میکنند تخمینهای اولیه براساس مطالعات دقیق این وزارتخانه با همکاری متخصصان ارائه شده و هنوز نمیتوان گفت این ثروت برای حل بحران بدهیهای دولتی کافی است یا خیر، اما آنچه با اطمینان میتوان از آن سخن گفت، آن است که ذخائر موجود، آینده نسل بعدی لبنان را تضمین خواهد کرد. شرکت «اسپکتروم» مستقر در انگلیس که لرزهنگاریهای سهبُعدی را در مناطق فراساحلی جنوب لبنان انجام داده، حجم اولیه ذخائر گازی در منطقهای به وسعت سههزار کیلومترمربع را بیش از ۲۵تریلیون مترمکعب برآورد کرده است. به گفته کارشناسان، ذخائر گازی این منطقه بهتنهایی بزرگتر از حجم ذخائر کشفشده در هر دو کشور سوریه و قبرس است. برخی کارشناسان نیز ارزش ذخائر فراساحلی گاز لبنان را ۳۰۰ تا ۷۰۰میلیارددلار برآورد کردهاند و معتقدند چنانچه همهچیز طبق برنامه پیش رود، لبنان میتواند استخراج گاز را در سال ۲۰۱۴ و تولید گاز را در سال ۲۰۱۷ آغاز کند. جبران باسیل در گفتوگو با شبکه خبری «العربیه» میگوید: «فهرستی از شرکتهای واجد شرایط تا اواخر ماه مارس تهیه خواهد شد و این شرکتها میتوانند در مناقصههای نفت و گاز لبنان که دوم ماه می۲۰۱۳ برگزار میشود، شرکت کنند». او ادامه میدهد بیش از ۳۰ شرکت بینالمللی خواهان اکتشاف و حفاری در آبهای لبنان هستند. این منابع در مناطق مختلف هستند و ما به دنبال تدوین قوانین جدیدی هستیم تا فضای خوبی را برای سرمایهگذاران و شرکتها خلق کنیم. اختلاف با رژیمصهیونیستی «اجازه دهید به شما چیزی بگویم که علیه سخنان حضرت موسی(ع) است؛ او سالها توجه ما را به بیابانها جلب کرد تا ما تنها منطقهای در خاورمیانه باشیم که نفتی ندارد». این نظر «گولد مئیر» نخستوزیر سابق رژیمصهیونیستی است. او معتقد است نبود نفت و گاز طبیعی باعث شده که تلآویو از رهبری جهان دور بماند. در ژانویه سال ۲۰۰۹ میلادی، زمانی که شرکت صهیونیستی «دلک انرژی» با همکاری با شرکت «نوبل» آمریکا اعلام کرد میدان گازی را به نام «تامر» با حدود هشتتریلیون مترمکعب گاز در بندر «حیفا» کشف کرده است، کلید رقابت برای دسترسی به ذخائر دیگر زده شد. اما یک سال بعد، میدان گازی دیگری به نام «لویاتان» کشف شد که طبق برآوردههای اولیه، ۱۶تریلیون مترمکعب گاز را در خود جای داده است؛ تقریبا دو برابر ذخائر کشفشده در میدان تامر. طبق مطالعات کارشناسان اقتصادی، حدود ۱۲۲تریلیون مترمکعب گاز بازیافتی در سواحل سوریه، لبنان، رژیم اسرائیل و نوارغزه وجود دارد. همچنین این تحقیقات نشان میدهد 1/7میلیون مترمکعب ذخائر نفتی در منطقهای به نام «لوانت باسین» وجود دارد. به گفته کارشناسان، ارزش این میادین بیشتر از نیازهای داخلی تلآویو است و میتواند رژیمصهیونیستی را به یک صادرکننده گاز از مناطق اشغالی تبدیل کند. بیروت بهسرعت به اکتشافات رژیمصهیونیستی واکنش نشان داد و مدعی شد این دو میدان گازی در منطقه اقتصادی آبی لبنان قرار دارد. مناقشه میان رژیم اسرائیل و لبنان در تعیین مرزهای آبی، گرچه دیرزمانی است که میان این دو طرف وجود دارد، اما شرایط کنونی در منطقه، فضای مناسبی را برای تحریک این موضوع از سوی اسرائیل فراهم کرده است؛ قطع واردات گاز رژیمصهیونیستی از مصر و انفجارهای متعدد در خط لوله انتقال گاز به سرزمینهای اشغالی، تلآویو را در مقابل بحران جدی انرژی قرار داده و این رژیم نسبت به آینده خود بهشدت بیمناک است و به همیندلیل از هر راهی برای دستیابی به منابع انرژی استفاده میکند. چند سناریو برای آینده اکنون چند سناریو برای حل این منازعه وجود دارد. نخستین سناریو آن است که تلآویو با بیروت بر سر مرزهای آبی خود به توافق برسد و حق لبنان را از دو میدان لویاتان و تامر به رسمیت بشناسد. طبق این توافق، یک شرکت میتواند کار استخراج را برعهده بگیرد و هر دو منطقه سهم خود را از ذخائر گاز دریافت کنند. دیگر سناریو مطرحشده از سوی کارشناسان آن است که این توافق هیچوقت حاصل نشود و بیروت و تلآویو به طور جداگانه دست به استخراج بزنند که در اینصورت زیانی جدی متوجه منابع میشود. آخرین راهحل نیز حل این مناقشه توسط سازمان بینالمللی است که سهم بیروت و تلآویو مشخص شود و هریک از آنان اجازه یابد در محدوده خود دست به حفاری بزند. اما این نکته را نیز باید در نظر داشت که آتش اختلافهای داخلی احزاب، مشکلات فرقهای، درگیریهای طایفهای و کشمکشهای برونمرزی ممکن است با این مناقشه جدید و تزریق یکدفعه سرمایهای عظیم شعلهورتر شود؛ در این شرایط است که این منابع جدید نهتنها برای لبنانیها رفاه اجتماعی و اقتصادی را به ارمغان نمیآورد، بلکه بلای جان آنان نیز خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.