گیشه سینما در سال ۹۳، ۵۷ میلیارد تومان فروخت
فروشی کمتر از بودجه یک فیلم متوسط خارجی
بهناز شیربانی: 57 میلیاردتومان رقم بالایی است؟ هر صنفی، به فراخور حال خود، پاسخی متفاوت به این گزاره میدهد. برای یک واردکننده خودرو یا یک برجساز، این رقم پول خردی بیش نیست؛ برای اهالی سینما اما، داستان فرق میکند. این رقم، کل فروش گیشه سینمای ایران در سال 93 است. هرچند این بودجه بهزعم اهالی سینما رقم امیدوارکنندهای نسبت به سالهای گذشتهاش است؛ بااینحال خندهدار خواهد بود اگر بخواهیم این رقم را با گردش مالی سینمای اروپا و آمریکا مقایسه کنیم. گردش مالی یکسال سینمای ایران تقریبا معادل 17 میلیوندلار است که بودجه ساخت یک فیلم متوسط آمریکایی هم نمیشود. با اینکه حجتالله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی نیز در دیدار نوروزی با سینماگران از میزان فروش فیلمها در سال 93 ابراز خوشحالی کرده، اما سینماگران نگران سال 94 هستند؛ سالی که با ریزش شدید مخاطبان سینما در نوروز آن همراه بود. بسیاری از سینماگران همدلی بیشتر تلویزیون با سینما را طلب میکنند. به گفته بسیاری از اهالی سینما، تأثیر تلویزیون در جذب مخاطب سینما انکارناشدنی است و طبعا تبلیغات تلویزیونی بیش از هر روش دیگری میتواند مردم را متوجه سینما کند. این درخواستی است که رئیس سازمان سینمایی نیز در صحبتهایش برآن تأکید میکند. اما در مورد سینمای ایران هیچچیز قابلپیشبینی نیست. صمدی: امیدوارم آمارسازی نکرده باشند یدالله صمدی، کارگردان سینما، از اینکه سال گذشته سینمای ایران، شرایط خوبی را سپری کرده ابراز خوشحالی کرد و به «شرق» گفت: «امیدوارم آماری که منتشر شده، درست باشد چون سال گذشته گاهی از آمارسازی در سینما صحبت میشد، اما امیدوارم که اینگونه باشد». او ادامه داد: «متأسفم که گفته میشود سال 94 را با فروش خوبی در سینما آغاز نکردیم. طبعا شهرداری میتواند برای تبلیغات محیطی کمکی به تولیدکنندگان آثار سینمایی بکند و از طرف دیگر این وظیفه صداوسیماست که به کمک اهالی سینما بیاید چرا که قطعا تلویزیون رسانه فراگیرتری است و تأثیر مستقیمی در فروش بهتر آثار سینمایی خواهد داشت و باید کمی با خود فکر کنند که بیمهری آنها نسبت به سینما چه بلایی بر سر کارگردانها و تهیهکنندگان سینما خواهد آورد». 330 پرده سینما برای 77 میلیون نفر محمد اطبایی، از فعالان بخش بینالملل سینمای ایران است. به نظر او، هرچند فروش سال 93 سینمای ایران به نسبت سال 92 حدود 65 درصد افزایش داشته اما گردش مالی صنعت سینمای ایران همچنان رقم پایینی را نشان میدهد. او دراینباره به «شرق» گفت: «صنعت سینمای ایران در جریان تولید و پخش دچار مشکل است و هیچ نسبت منطقی و اقتصادی بین تولید و پخش دیده نمیشود و به عبارتی دیگر «عرضه و تقاضا» در حوزه سینما محلی از اعراب ندارد. شمار فیلمهای بلند سینمای ایران (فارغ از پروانه تولید سینمایی یا ویدئویی یا بدون پروانه) براساس فیلمهای به نمایش عمومی درآمده در سینماهای کشور و نیز جشنوارههای داخلی و بینالمللی به 124 عنوان در سال 93 رسید در حالی که ظرفیت نمایشی سینماهای کشور با درنظرگرفتن بخش سینمای «هنر و تجربه» نشان از نمایش 75 عنوان فیلم بلند در سال 93 دارد که شامل 4 فیلم بلند مستند و یک فیلم خارجی هم میشود. او ادامه داد: «این نسبت به نظر در سالجاری به نفع تولید بیشتر هم شده و تولیدات بلند سینمای ایران در سال 94 از مرز 190 عنوان فیلم فراتر رفته است. شماری از این تولیدات داعیه نمایش در سینماهای کشور را نداشته و نمیتوانند داشته باشند چرا که پروانه تولید ویدئویی داشته یا به بازارهای خارجی چشم دارند. تردیدی نیست که تنها 330 پرده سینما برای یک کشور 77 میلیوننفری کافی نبوده و همگان میدانند که بخش عمدهای از این سینماها هم از جذب تماشاگر به علت کیفیت نازل سالنها عاجزند. گزاف نیست که حدود 60 درصد فروش سینماهای ایران محدود به شش پردیس سینمایی (چهار پردیس در تهران، یک پردیس در مشهد و یکی در کرج) است». اطبایی میگوید: «بازار جهانی صنعت سینما در حال رشد بوده و بخش عمدهای از این رشد مدیون مجموعههای سینمایی است که ما آن را «پردیس» نام گذاشتهایم و در خارج از ایران آن را «مالتیپلکس» مینامند. این مجموعهها گسترهای از خدمات و امکانات را به مشتریان خود ارائه میدهند که سالنهای سینما تنها بخشی از این خدمات است و متأسفانه این مهم در پردیسهای سینمایی ایران درنظر گرفته نمیشود و یکی از مهمترین عوامل جذب تماشاگر در این ساختوسازها مغفول مانده است، هرچند در یک سال گذشته بخش خصوصی قدمهایی در این حوزه برداشته است. پس بهبود سالنهای نمایشی و بهروزکردن امکانات و ارائه خدمات مختلف رفاهی جهت تأمین نیازهای تماشاگران، قدم مهمی در افزایش تعداد تماشاگران سینما هم خواهد داشت». اطبایی ادامه داد: «از طرفی منابع کسب درآمد صاحبان فیلمها به ناچار به فروش گیشه سینماها محدود شده است. تنها حقوق تلویزیونی در ایران، حقوق تلویزیونی رایگان است که منظور از آن خرید یک فیلم برای پخش از هر یک از شبکههای رسمی صداوسیمای جمهوریاسلامی است که دسترسی به آن برای مخاطبان رایگان است. صداوسیما نیز براساس سیاستهای مدیریتی آن، نه در تولید و نه در خرید حقوق تلویزیونی فیلمهای سینمای ایران، سهم چندانی نداشته و جدا از برخورد بهشدت سلیقهای در انتخاب فیلمها، هیچ نقشی در نقشه تولید تولیدات سینمای ایران بازی نمیکند. حقوق دیگر تلویزیونی مانند تلویزیون کابلی، شبکههای ماهوارهای و ویاودی هم برای تهیهکنندههای سینمای ایران در دسترس نیست». وضعیت پخش خانگی فیلمهای ایرانی اطبایی با اشاره به پایین بودن حقوق پخش خانگی فیلمهای ایرانی گفت: «سقف خرید حقوق این حوزه به شدت افت کرده و بازار قاچاق رونق بیشتری دارد. آمار غیررسمی نشان از گردش مالی 60 برابری بازار قاچاق پخش خانگی نسبت به گردش مالی سالانه سینمای ایران دارد. سینمای ایران هیچ سهمی از بازار بزرگ اینترنتی نداشته جز حجم بالای نمایش غیرقانونی فیلمهای ایرانی در سایتهای مختلف به طور عمده ایرانی! زیرساختهای لازم برای ارائه چنین خدماتی نه برای تولیدکننده وجود دارد و نه برای مخاطب و این بخش پردرآمد صنعت سرگرمی را باید تا سالیان دراز برای رقیبان خارجی باز گذاشت و در نتیجه درآمدی هم از آن برای فیلمهای ایرانی ایجاد نمیشود». او ادامه داد: «بازارهای بینالمللی نیز امکان بالقوه دیگری برای تولیدات سینمایی کشور است که خود بحثی مفصل و جداگانه میطلبد و شرایط فعلی بازارهای جهانی نیز برای فیلمهای هنری و مستقل بسیار محدود شده و عدم سرمایهگذاری لازم از طرف بخش دولتی و خصوصی در حوزه بینالملل، افق روشنی را برای توفیق فیلمهای ایرانی ایجاد نکرده است. سیاستهای سازمان سینمایی در حوزه بینالملل هنوز شفاف نبوده و مصداق یک بام و دو هواست! هیچ حمایتی از بخش خصوصی در طول یکسالونیم مدیریت جدید سینمایی انجام نشده و مدیریت میانی نهادهای سینمایی هم با مقاومت جانانه، مانعی برای عملیشدن طرحها و ایدههای سازمان سینمایی است». امیدی هست؟ امیرحسین علمالهدی نیز معتقد است سال گذشته سینمای ایران به نسبت دوسال قبل از آن در اکران موفقتر بوده. او در اینباره به «شرق» گفت: «سال 89، 13 میلیون نفر به سینماها آمدند و از سال 90 تا 92 بهترتیب چهار، هفت و هشتمیلیوننفر برای فیلمدیدن به سالنهای سینما آمدند و فروش سال 93 نسبت به سالهای گذشتهاش فروش خوبی بوده است». او ادامه داد: «با این شرایط نمیتوان پیشبینی مشخصی نسبت به اکران سال 94 داشت و اینکه سینمای ایران چطور میتواند با مقیاس افزایش 20 تا 25 درصد قیمت بلیتها در خوشبینانهترین حالت ممکن 14 تا 15 میلیون مخاطب را به سالنهای سینما جذب کند و همین روند در سالیان بعد نیز ادامه داشته باشد». علمالهدی افزود: «15 روز ابتدایی سال 94 کاهش 53 درصدی مخاطب سینما، فروش سینمای ایران را کمی دچار اما و اگر کرد و اگر دولت و صنوف نتوانند تا پایان سال در مسیر روشنی حرکت کنند و به اقتصاد سینما سروسامان بدهند و کماکان با همین شیوه جلو بروند و تنها شش تا ششونیم میلیون مخاطب را به سالنهای سینما بکشانند، سینمای ایران با همین میزان فروش به حیاتش ادامه میدهد». او ادامه داد: «البته باید این را هم اضافه کرد که برخی فیلمها در جشنواره سال گذشته حضور نداشتند و دو فیلم رستاخیز و محمد(ص) نیز در نوبت اکران قرار دارند و میتوان امیدوار بود شرایط فروش فیلمهای سینمایی در سال 94 بهبود پیدا کند. اگر دولت و صنوف نتوانند فضای اکران را درست مدیریت کنند، ممکن است افزایشی در فروش بهتر آثار سینمایی نداشته باشیم و افزایش مخاطب نسبت به سال 93 اتفاق نیفتد».مدیر اجرایی و دبیر شورای سیاستگذاری سینمای «هنر و تجربه» در بخش دیگری از صحبتهایش، نیمهدوم سال 94 را فرصتی برای اهالی سینما دانست. او همچنین اکران فیلمهای خارجی را برای سینمای ایران یک فرصت دانست. اما مصطفی کیایی، کارگردان جوانی که سال گذشته فیلم پرفروش«خط ویژه»را در اکران سینماها داشت با اشاره به اینکه آمار فروش سال 93 نسبت به سالیان قبل بهتر بوده، گفت: «فروش سال گذشته سینمای ایران را از دو جنبه میتوان مورد بررسی قرار داد؛ نخست مردمی که برای گیشه سینما پول خرج کردهاند و به سینماها آمدند و بعد ارگانها و نهادهایی که پولی را وارد چرخه سینما کردهاند. طبعا استقبال مردم از فیلمهای سینما مهمترین اتفاق سینماست که متأسفانه در کشور ما به شکل استاندارد و فوقالعاده اتفاق نمیافتد؛ چرا که به نسبت جمعیت رقم درخوری نیست و سینمای ما نیازمند گردش مالی بیشتری است». او ادامه داد: «اگر سینما را یک صنعت بدانیم، این صنعت در کشور ما نسبت به صنایع نزدیک به حوزه سینما شرایط اقتصادی نامطلوبی دارد. تصور میکنم سال 93 برای سینمای ما سال بدی نبود و امیدوارم امسال گردش مالی بهتری در سینما داشته باشیم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.