داعش؛ پرونده همچنان باز
بهروز غریبپور
بهعنوان یک هنرمند، زمانی که مسئله حضور داعش و ماندگاریاش تاکنون را مرور میکنم، یکی از عوامل پررنگ ایجاد داعش در منطقه را پتانسیل جنگ در خاورمیانه میدانم که سود فراوانی را به سمت بازارهای اسلحه جهان سرازیر میکند. بههمیندلیل هرگاه جنگی در کار نبوده، جنگی به راه انداختهاند تا این اقتصاد نخوابد. از سوی دیگر در طول این سالها، گروههای مذهبی حاضر در خاورمیانه، یک اشتباه استراتژیک داشتهاند و آن، دربوقکردن وجوه افتراق میان مذاهب است. این آب به آسیاب دشمنریختن توسط دوگروه انجام میشود؛ گروهی که فکر میکنند در حال دفاع از حق هستند و گروهی که برای ایجاد این شکاف تظاهر به دفاع از حق میکنند. در جوامعی مثل عراق که امروز با بحران داعش دستوپنجه نرم میکند، اسلام باید در فرعیات با زمان مناسبسازی میشده و چون دولتها و دلسوزان این اقدام را با تأخیر انجام دادهاند، رفتار کنونیشان بیش از آنکه حالتی پیشگیرانه داشته باشد، جنبه درمانی به خود گرفته. لازم بود که علمای اسلام، متفکران و سیاستمداران جهان اسلامی همان زمان که شعلههای طالبان در افغانستان به چشم آمد، چنین پیشگیریای را آغاز میکردند اما این اتفاق نیفتاد و حالا با ظهور و بروز گروههایی چون طالبان، النصر و داعش که همگی داعیه دفاع از حق دارند، سکوت سنگینی حکمفرما شده که بهزودی فیتیلهاش به انبار باروت خواهد رسید و اسلامهراسی را به کل دنیا میکشاند. اما این اسلامهراسی تنها حربه بازار اسلحه و شکافانداز مذهبی نیست. اروپاییانی که نگران انتخاب دین اسلام توسط فرزندانشان هستند هم باید به چنین راهی چنگ بزنند. وقتی که در یک کشور مسیحی قلب اروپا، اسلام به دومین دین رسمی بدل شده، ترویج اسلامهراسی میتواند چارهای اساسی باشد. از یاد نبریم که برخی از افراد بهعضویتدرآمده داعش، اروپاییانی هستند که سالها بهدلیل تعصبات مذهبی مورد سرکوب و تهدید قرار گرفتهاند. یک استعداد قابلتوجه در جهان مورد بررسی قرار گرفته که بر اساس آن میشود از تعصبات مذهبی استفاده دیگری کرد. اگر شهروندان اروپایی به گروهی چون داعش میپیوندند دقیقا با این استعداد در ارتباط است. آنها که عموما در غرب زندگی کردهاند و بهدلیل سرکوبهای شدید دچار عقدههای فراوانی شدهاند، جامعه آرمانی خود را در پیوستن به چنین گروههایی میدانند. بنابراین نگاهی به همه این عوامل نشان میدهد که باوجود مخالفت همه جهان با داعش، منتفعشدن گروههای مختلف از این تروریسم خشن باعث شده پرونده داعش همچنان باز بماند و حتی در صورت ازمیانرفتن، با اسم دیگری متولد شود.
امیدوارم جایگاه درمان و پیشگیری را تغییر دهیم. وقتی که قرار باشد علاج واقعه را به پس از وقوع آن واگذار کنیم، نتیجهای جز شکلگیری داعشها نخواهیم داشت. جوامع باید بهصورت همیشگی به کار معاینه و بررسی وضعیت داخلی خود بپردازند و راهکارهای حل مسائل را از خیرخواهان مسلمان بخواهند. امروز فرایند چنین معاینه پیشگیرانهای در برخی از کشورهای خاورمیانه تغییر کرده و متأسفانه غرب بهجای خیرخواهان آن کشورها در حال تصمیمگیری و بررسی است. شرایط کنونی ایجاب میکند افرادی که نسبت به دین اسلام تعهد دارند، وارد عرصه شوند تا با شناسایی عوامل بهوجودآورنده داعشیسم، از تولد داعشها پیشگیری کنند. چنین پدیدههایی عمیقتر از آن هستند که محکومکردن یک یا گروهی هنرمند بتواند با آنها مقابله کند، جهان به یک چارهاندیشی همهجانبه در برابر داعشها نیازمند است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.