گام نخست کمیسیون امنیت برای تغییر یک ماده از قانون مدنی
تسهیل اعطای تابعیتبه رزمندگان و ایثارگران غیرایرانی
شرق، آمنه شیرافکن: کمیسیون امنیتملی مجلس بهدنبال اصلاح مادهای از قانون مدنی است تا به این ترتیب تسهیلاتی برای ارائه تابعیت ایرانی به رزمندگان، ایثارگران و نخبگان غیرایرانی به وجود آید. نکته عجیب اینکه کمیسیون قضایی تاکنون در جریان این اصلاح قرار نگرفته است. چنانچه محمدعلی اسفنانی، عضو حقوقدان کمیسیون قضایی به «شرق» خبر داده که در جریان این اصلاحیه نیست اما تأکید کرده در کمیسیون قضایی در مراحل بعدی بهعنوان کمیسیون فرعی یا اصلی در این زمینه فعالیت خواهد کرد. سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس البته در بررسی این طرح کمیسیون اصلی را قضایی و امنیت ملی را فرعی میداند. نکته مغفول در این زمینه چرایی و دلایل مندرج برای اصلاح این ماده قانونی است. پیش از این کمیسیون قضایی مجلس موضوع تابعیت فرزندان ناشی از ازدواج زنان ایرانی و مردان خارجی را مورد تأکید قرار داده بود که هربار به دلایل مسائل مالی و امنیتی رد شده بود. اما حالا سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس از اصلاح مادهای از قانون مدنی در جهت تسهیل ارائه تابعیت به رزمندگان و ایثارگران غیرایرانی خبر داده است. او در پاسخ به اینکه آیا مسئله تابعیت فرزندان اینگونه ازدواجها هم مورد توجه قرار خواهد گرفت، گفته «این مسئله در این طرح موردنظر نیست.»پیشبینی میشود طرح پیشنهادی نیز به دلایل مشابهی، از مسائل امنیتی گرفته تا اقتصادی با چالشهایی در مسیر تصویب مواجه شود. اللهیار ملکشاهی، رئیس کمیسیون قضایی مجلس از جمله طرفداران تعیینتکلیف سرنوشت تابعیت فرزندان ناشی از ازدواج زنان ایرانی با مردان خارجی-بهویژه افغان- است. اما بااینحال تا به امروز در مجلس اتفاق موثری در این زمینه رخ نداده است. روند اعطای تابعیت کار دشواری است حسین نقویحسینی در همین پیوند به فارس خبر داده: «در جلسه روز سهشنبه کمیسیون امنیت ملی مجلس طرح اصلاح ماده 980 قانون مدنی جهت تسهیل اعطای تابعیت به رزمندگان، ایثارگران و نخبگان غیرایرانی بررسی و مقرر شد پیشنهادها در جلسه بعدی مورد بررسی قرار گیرد و تصمیمگیری شود.» نقویحسینی اسامی پیشنهاددهندگان این طرح را به یاد ندارد اما گویا این طرح بهتازگی به کمیسیون قضایی و امنیت ملی مجلس ارائه شده است. به گفته او: «کشورها تلاش میکنند تابعیت خودشان را حفظ کنند و بهراحتی تابعیت به غیرهموطنان ندهند، اما برای افرادی که ظرفیتها و توانمندیهایی دارند باید فکری کرد.» اعطای تابعیت به شرط تقاضای تابعیت نقویحسینی در پاسخ به اینکه آیا پیشنهاد این طرح در ارتباط با حضور نیروهای پناهنده افغان در مبارزه با تروریستها در حرمین شریفین بوده نیز به «شرق» میگوید: «این طرح ارتباط مستقیمی با این موضوع ندارد ولی اینقبیل موضوعها دست به دست هم میدهد چراکه ما دارای اعتقاد مشترک هستیم و به حراست از این اعتقادها باور داریم، بههرحال گروهی سلامتی خودش را هدیه میکند. البته ارائه تابعیت به این افراد در شرایطی صورت میگیرد که خود آنها درخواست تابعیت کنند.»اسفنانی در همین زمینه به «شرق» میگوید: «قطعا کمیسیون قضایی هم جزو کمیسیونهای فرعی و اصلی در اصلاح این ماده از قانون خواهد بود. ممکن است لازم باشد کمیسیون مشترک در این زمینه تشکیل شود. مباحث مربوط به تابعیت بسیار پیچیده و مهم است و کشورها برای اینکه تابعیت اعطا کنند و سلب تابعیت کنند، مقررات ویژه و خاصی تدوین میکنند و ایران نیز از این قاعده مستثنا نیست.» او البته درباره چرایی و دلایل و ضرورت این طرح اظهار بیاطلاعی کرده است. قوانین مدنی و موضوع تابعیت بر اساس ماده 980 قانون مدنی «افرادی که به امور عامالمنفعه ایران خدمت یا مساعدت شایانی کرده باشند و اشخاصی که دارای عیال ایرانی هستند و از او اولاد دارند یا دارای مقامهای عالی علمی و متخصص در امور عامالمنفعهاند و تقاضای ورود به تابعیت دولت جمهوریاسلامیایران را دارند، در صورتی که دولت ورود آنها را به تابعیت دولت جمهوریاسلامیایران صلاح بداند، بدون رعایت شرط اقامت ممکن است با تصویب هیأتوزیران به تابعیت ایران قبول شوند.»به این ترتیب با وجود طرح مجلس در این زمینه، این طرح باید بعدتر به تصویب دولت و هیأتوزیران برسد. همچنین براساس ماده 982، اشخاصی که تابعیت ایرانی به دست آورند از تمامی حقوقی که برای ایرانیان مقرر است بهرهمند میشوند اما نمیتوانند به برخی مقامها از جمله «ریاستجمهوری، عضویت در شورای نگهبان و ریاست قوهقضاییه، وزارت و کفالت وزارت و استانداری و فرمانداری، عضویت در مجلس، عضویت شوراها، استخدام در وزارت امور خارجه و نیز احراز هرگونه پست یا ماموریت سیاسی» دست یابند. شاغل قدغن در تفویض تابعیت قضاوت، عالیترین رده فرماندهی در ارتش و سپاه و نیروی انتظامی و تصدی پستهای مهم اطلاعاتی و امنیتی از دیگر مشاغلی است که برای این افراد غیرقابلدسترس اعلام شده است. همچنین بر اساس ماده 979 ، اشخاصی میتوانند تابعیت ایرانی به دست آورند که به سن 18سال تمام رسیده و پنجسال اعم از متوالی یا متناوب در ایران ساکن باشند. کمیسیون امنیت مجلس روزهای آتی موضوع اصلاح این ماده قانون مدنی را در دستور کار قرار خواهد داد اما باید دید دولت به چنین طرح پیشنهادیای رای خواهد داد یا نه. در طرحهای مشابه با مطرحشدن مباحث مربوط به تابعیت اغلب مسائل امنیتی و البته اقتصادی بهعنوان عوامل بازدارنده مطرح میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.