|

طالبان زندگی‌نامه ملا‌عمر را منتشر کرد

فردی آرام، شوخ‌طبع و سخت‌کوش

«شما به‌عنوان میراث‌داران، مسئولیتی سنگین بر ‌دوش من گذاشته‌اید. اگر نتوانم این مسئولیت عظیم را به‌خوبی در قبال جماعت مسلمین به‌جا آورده یا از آن تخطی کنم، این شما خواهید بود که باید با اتکا به دانش خود من را به راه درست هدایت کنید. اگر طالبان در اجرای احکام شریعت دچار لغزش شود و شما آگاهانه از هدایت آنان سر باز زنید، باید در روز جزا پاسخ‌گو باشید.» به این جملات دقت کنید. اینها همان سخنانی است که «ملامحمد عمر» در تاریخ چهارم آوریل1996، یعنی هنگامی که با بیعت بیش از هزار‌و‌500‌نفر از علما و رهبران جهادی افغانستان، عنوان امیرالمومنین را بر پیشانی خود می‌دید، خطاب به حامیان خود بیان کرد. ملا‌محمد عمر، چنان‌که در زندگی‌نامه تازه منتشرشده او آمده، کم سخن می‌گفت و بیشتر عمل می‌کرد، اما همین سخنان مذکور کافی است تا دریابیم مدعیات زندگی‌نامه‌نویسان رهبر طالبان، دست‌کم درباره حس شوخ‌طبعی او، چندان دور از واقعیت نیست. رهبری آرام، خونسرد، مهربان، شوخ‌طبع، ساده‌زیست، فروتن، کاریزماتیک و البته سخت‌کوش تصویر جدیدی است که دستگاه تبلیغاتی طالبان، یا آنچه خود امارت‌اسلامی افغانستان می‌خوانند، از ملا‌عمری ترسیم کرده که چهره عبوس و چشم راست از دست‌رفته‌اش، مشخصه بارز معدود تصاویر منتشرشده از او طی سال‌های اخیر است. رقابت با داعش اما بسیاری از کارشناسان بر‌ این ‌باورند انتشار تعجب‌برانگیز زندگی‌نامه مفصل رهبر طالبان در اوایل روز شنبه که روی وب‌سایت اصلی این گروه شبه‌نظامی قرار گرفته بود، بیش از آن که به‌منظور بزرگداشت نوزدهمین سالگرد آغاز زعامت ملاعمر بر امارت اسلامی افغانستان باشد، پاسخی به گسترش دامنه نفوذ سازمان تروریستی داعش در صفوف اسلام‌گرایان افراطی است. در شرایطی که بسیاری از گزارش‌ها از شتاب روزافزون پیوستن اعضای سابق طالبان به جمع داعشی‌ها حکایت دارند، به نظر می‌رسد تجدید قوای طالبان و ترسیم چهره‌ای مقتدر از رهبر ناپیدای آن اولویتی به‌مراتب بیشتر از تقدیس ردای خیس ملا‌عمر داشته باشد که به سیاق معمول و بنابر ادعای شرح‌حال‌نویسان، پس از بر‌عهده‌گرفتن رهبری این گروه تروریستی به‌شدت گریست. «احمد سیدی» کارشناس امور طالبان نیز بر همین عقیده است. او که روز گذشته با شبکه خبری «اسکای‌نیوز عربی» گفت‌وگو می‌کرد، اعلام کرد طالبان دلایل راهبردی متعددی برای انتشار زندگی‌نامه رهبر خود در دست دارد که مهم‌ترین آن، مقابله با نفوذ و محبوبیت داعش در بین نیروهای خود است. همچنین در شرایطی که با وجود تعیین‌شدن جایزه‌ای 10میلیون‌دلاری برای سر او از سوی وزارت امور خارجه آمریکا و گسترش نزاع قدرت بین طالبان و سایر گروه‌های ستیزه‌جو، بیش از 13سال است که هیچ نشانی از ملا‌عمر در انظار عموم دیده نشده است، مقامات طالبان در پی آن هستند تا با انتشار این زندگی‌نامه شش‌هزار‌کلمه‌ای از صحت حال رهبر خود خبر دهند. شرح‌حال‌نویسان در‌حالی مدعی شده‌اند شرایط حساس کنونی و پیگرد مستمر دشمنان، هیچ تغییر یا وقفه‌ای بر روند فعالیت‌های روزانه ملاعمر ایجاد نکرده که تاکنون گزارشات فراوانی از کشته‌شدن او به‌دست نیروهای آمریکایی یا قوای دولتی پاکستان و افغانستان منتشر شده است. این در حالی است که در زندگی‌نامه تازه‌منتشر‌شده این رهبر جهادی ادعا شده است: «او همچنان به‌عنوان «امیرالمومنین» تمامی فعالیت‌های جهادی حامیان خود را چه در داخل افغانستان و چه در سطحی بین‌المللی، تعقیب و سازماندهی می‌کند.» ملا‌محمد عمر به‌راستی کیست؟ برای پاسخ به این پرسش، شاید بهتر باشد قید «به‌راستی» را کنار گذاشته و به شرح‌حال منتشرشده او اکتفا کنیم. ملا‌عمر، فرزند «مولوی غلام‌نبی»، در سال1960 میلادی و در روستای «چاه همت» در ولسوالی «خاکریز» از ولایت «قندهار» متولد شد. ملا‌عمر تازه 20ساله شده بود که هجوم اتحاد جماهیر شوروی و کنترل افغانستان در آنچه کودتایی کمونیستی خوانده شده، این رهبر آتی جهادی را از ادامه تحصیل باز داشت. او که برای بیرون‌راندن شوروی از خاک کشورش، ابتدا به سازمان «حرکت انقلاب‌اسلامی»، یکی از هفت‌سازمان فعال جهادی در آن دوره پیوسته بود، به‌تدریج راه خود را تا رده‌های فرماندهی باز کرده و طی سال‌های 1983تا1991 فرماندهی عملیات متعددی در ولایت قندهار را بر‌عهده گرفت که در چهار‌مورد به‌شدت زخمی شد و چشم راست خود را از دست داد. اما او نیز همچون بسیاری از یاران خود در سال1992 و پس از سقوط دولت «محمد نجیب‌الله»، سلاح بر زمین گذاشت و با تاسیس مدرسه‌ای مذهبی، تحصیلات ناتمام خود را از سر گرفت. با وجود این ، آنارشی، بی‌نظمی و فساد اجتماعی جاری در سرتاسر افغانستان که به گمان ملا‌عمر و همتایانش، مسلمین متعصب آن کشور را قربانی کرده بود، جهادگرایان دیروز را این‌بار علیه دشمنی جدید به میدان فراخواند؛ چنان‌که طی دو‌سال پس از آغاز کارزار جهادی در ژوئن1994، جنبش طالبان توانست حدود 95درصد از سرزمین افغانستان، از جمله پایتخت را تحت قلمرو خود درآورده و ملا‌عمر را به‌عنوان امیر «امارت اسلامی افغانستان» برگزیند. حمله نظامی ایالات‌متحده آمریکا و متحدان ناتو به افغانستان در سال2001 و رویارویی آنان با طالبان نیز حدیثی است که دیگر از فرط تکرار نخ‌نما می‌نماید. با تمام این‌اوصاف، زندگی‌نامه تازه‌منتشرشده درباره این دوران نیز حرف‌هایی برای گفتن دارد؛ یعنی همان‌جایی که سخنان منسوب به ملا‌عمر خطاب به ایالات‌متحده هنوز هم می‌تواند درس‌هایی برای قدرت‌های جهانی به همراه داشته باشد: «باید بدانید برپا‌کردن آشوب بسیار آسان، اما ریشه‌کن‌کردن آن و بازگرداندن نظم و قانون کاری به‌غایت سخت و طاقت‌فرساست.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.