|

«استفن پیفر»، سفیر پیشین آمریکا در اوکراین در گفت‌وگو با «شرق»:

رژیم تحریم علیه مسکو متوقف نمی‌شود

نوژن اعتضادالسلطنه

انگشت اتهامش به سمت «مسکو» است. معتقد است مداخله نظامی آن کشور در شرق اوکراین حمایت نظامی از جدایی‌طلبان و همچنین الحاق «کریمه» به فدراسیون روسیه مهم‌ترین عوامل تشدید منازعه داخلی در اوکراین و موانع عمده بر سر راه صلح در آن کشور بوده‌اند. «استفن پیفر»، سفیر پیشین آمریکا در اوکراین، رییس مرکز ابتکار عمل کنترل تسلیحات در اندیشکده «بروکینگز» در گفت‌وگو با «شرق» نظرات خود درباره مسایل گوناگون مرتبط با بحران اوکراین را مطرح کرد و از پیش‌بینی خود برای آینده آن کشور گفت.

آیا می‌توان گفت اگر کشورهای غربی تحریم‌ها را علیه روسیه وضع نمی‌کردند، امکان حل بحران اوکراین از طریق مسالمت‌آمیز وجود داشت؟ در طول یک‌سال گذشته، روسیه به‌صورت غیرقانونی کریمه را به خاک خود الحاق کرده است و از جدایی‌طلبان شبه‌نظامی در شرق اوکراین حمایت می‌کند. روس‌ها همچنین واحدهای نظامی را به داخل خاک اوکراین اعزام کرده‌اند. اینها همگی اقداماتی هستند که غرب را وادار به وضع تحریم‌ها علیه روسیه کرد. هدف تحریم‌ها متقاعدکردن مسکو به تغییر سیاست‌های کنونی است. غرب می‌خواهد مسکو آتش‌بس مینسک‌ 2 را بپذیرد و به توافق امضاشده در تاریخ 12فوریه گذشته که از جمله مفاد آن عقب‌نشینی نیروهای روسی و تجهیزات زرهی آن کشور از اوکراین بوده، پایبند باشد. هنوز به‌نظر نمی‌رسد روسیه تصمیم به برداشتن چنین گام‌هایی گرفته باشد. در نتیجه، آمریکا و اتحادیه اروپا به رژیم تحریم علیه روسیه ادامه خواهند داد. در صورتی که جدایی‌طلبان و روسیه مفاد آتش‌بس را نقض کنند، احتمالا غرب تحریم‌های بیشتری را علیه روس‌ها وضع و اجرا خواهد کرد. اکنون رهبران کشورهای اروپایی استدلال می‌کنند ارسال اسلحه برای دولت اوکراین به منظور مقابله نظامی با جدایی‌طلبان داخلی امری ضروری است. ارزیابی شما از این رویکرد چیست؟ در صورتی که آمریکا و اتحادیه اروپا هردو از دولت اوکراین حمایت می‌کنند، آیا کشوری می‌تواند نقش «میانجی» را میان طرفین مورد منازعه در جریان جنگ داخلی ایفا کند؟ در عمل، بسیاری در آمریکا از جمله خود من بر این باورند که زمان ارسال تسلیحات دفاعی برای دولت اوکراین از جمله سلاح‌های ضدزرهی فرارسیده است. این اقدام می‌تواند باعث تقویت ارتش اوکراین و تحمیل هزینه بیشتر برای نظامیان روس شود. این موضوع می‌تواند امیدها برای مهار روسیه در مسیر تجاوز بیشتر علیه اوکراین را افزایش دهد. حمایت قابل‌توجهی در واشنگتن برای ارسال تسلیحات تدافعی به اوکراین وجود دارد اما پرزیدنت اوباما قصد ندارد مفاد توافق مینسک 2 را نقض کند. از آنجایی‌که آتش‌بس نقض شده است، فشار زیادی بر کاخ‌سفید به‌منظور ارسال اسلحه برای دولت اوکراین وجود دارد. موضوع در اروپا پیچیده‌تر به‌نظر می‌رسد. به‌نظر نمی‌رسد کشورهای عضو اتحادیه اروپا نظر واحدی در این‌باره داشته باشند. برخی از کشورها از جمله آلمان و فرانسه مخالف ارسال سلاح به اوکراین هستند. در مقابل، کشورهای دیگر اروپایی ازجمله لهستان و دولت‌های حوزه بالتیک به همراه بریتانیا از گزینه ارسال تسلیحات برای اوکراین در صورت موافقت آمریکا با این موضوع حمایت می‌کنند. نمایندگان اوکراین و جدایی‌طلبان می‌توانند به طور مستقیم در گروه تماسی که سال گذشته تشکیل شده بود، با یکدیگر گفت‌وگو کنند. «آنگلا مرکل»، صدراعظم آلمان نقش مهمی را در میانجیگری بین پرزیدنت پوروشنکو و پرزیدنت پوتین ایفا کرده است. من پیش‌بینی می‌کنم او به نقش میانجیگرانه خود ادامه دهد تا مادامی‌که مذاکرات شانس موفقیت داشته باشند. پرزیدنت اوباما نیز از نقش صدراعظم آلمان به‌عنوان صدای پیشتاز غرب در تلاش‌های دیپلماتیک حمایت می‌کند. پوتین از اوکراین و غرب چه می‌خواهد؟ او انتظار دریافت چه امتیازاتی از طرف غربی را دارد؟ سوال درباره خواسته‌های پوتین از اوکراین و غرب پرسشی کلیدی است. مطمئن نیستم پاسخ را به‌طور واضح بدانیم. او به‌طور مشخص خواسته‌هایش را مطرح نکرده است. به‌نظر من هدف روسیه در اوکراین به بی‌ثبات‌کردن آن کشور و بازداشتن دولت اوکراین از اقداماتش برای اصلاحات اقتصادی و جلوگیری از بدترشدن وضعیت شوم اقتصادی کنونی است. روسیه در این میان قصد دارد موانع بیشتری را در مقابل اوکراین قرار دهد. همچنین هدف دیگر پوتین جلوگیری از پذیرش عضویت اوکراین در اتحادیه اروپا و ادغام آن کشور در میان کشورهای اروپایی بوده است. به گمانم این دومورد هدف اصلی روسیه هستند و شواهد آن نیز از رفتار دولت آن کشور در طول یک‌سال گذشته قابل مشاهده است. پرزیدنت پوروشنکو شماری از پیشنهادات را به مسکو ارایه کرده که می‌تواند برای روس‌ها جذاب باشد. در طول سال گذشته، رییس‌جمهوری اوکراین از آمادگی دولت آن کشور برای اعطای برخی از اختیارات و حقوق خودمختاری به ساکنان شرق اوکراین سخن گفت. دولت اوکراین همچنین اعلام کرد حاضر است زبان رسمی روسی را برای مناطق شرقی آن کشور به‌رسمیت بشناسد؛ امری که دلخواه روسیه است. پرزیدنت پوروشنکو اعلام کرد اوکراین حاضر است از ادامه بحث بر سر گزینه تعمیق همکاری‌های آن کشور با ناتو که روی میز قرار دارد، صرف‌نظر کند. دولت اوکراین همچنین آمادگی خود برای گفت‌وگوی سه‌جانبه میان آن کشور، اتحادیه اروپا و روسیه را مطرح کرد تا از طریق آن از تاثیرات منفی گسترش روابط اوکراین و اتحادیه اروپا بر روابط اقتصادی اوکراین و روسیه کاسته شود. دولت اوکراین اعلام کرد حاضر است موضوع بحث درباره وضعیت کریمه را به تعویق انداخته و درحال‌حاضر از دستور کار خارج کند. با این‌حال، دولت روسیه با هیچ‌یک از پیشنهادات ذکرشده موافقت نکرد. به‌نظر می‌رسد مسکو امتیازات بیشتری از اوکراین می‌خواهد. مانع اصلی در مسیر پیشرفت مذاکرات میان دولت اوکراین و جدایی‌طلبان را چه می‌دانید؟ پیش‌بینی شما درباره چشم‌انداز منازعه مسلحانه در آن کشور چیست؟ مشکل بزرگ حمایت روسیه از جدایی‌طلبان است. اگر روس‌ها از آنان حمایت نمی‌کردند منازعه در شرق اوکراین می‌توانست زودتر از اینها حل شود و هزینه‌های جانی کمتری را به بار آورد. مشخص نیست که روسیه چه میزان حمایت از جدایی‌طلبان در مناطق تحت اشغال آنان به عمل می‌آورد. آخرین نتایج نظرسنجی‌ها در سال2014 پیش از آنکه جدایی‌طلبان اوکراین نبرد را علیه دولت‌مرکزی آغاز کنند، نشان می‌داد 70درصد از ساکنان نواحی شرقی خواهان باقی‌ماندن به عنوان بخشی از اوکراین هستند. این موضوع حتی برای آن دسته از پاسخ‌دهندگانی صدق می‌کرد که خواستار محاوره به زبان روسی و روابط خوب اوکراین با روسیه بودند. رویدادهای متعدد سال گذشته و ادامه روند مذاکرات صلح، در صورتی که مناطق تحت اشغال جدایی‌طلبان مجددا و به‌طورکامل در اوکراین ادغام شوند، امری ضروری خواهد بود. علت اصلی بحران اوکراین چه بود؟ آیا تفاوت‌هایی جدی میان ساکنان شرق و غرب اوکراین با یکدیگر وجود دارد و آیا فکر می‌کنید مردمان نواحی شرقی آن کشور واقعا خواستار جدایی از اوکراین هستند؟ من به مدت سه‌سال به‌عنوان سفیر آمریکا در اوکراین خدمت کرده‌ام. باوجود آنکه تفاوت‌هایی میان ساکنان شرق و غرب درباره رویکرد آینده اوکراین در قبال اروپایی‌ها وجود دارد و مردمان نواحی شرقی روابط خوبی با روسیه دارند، بیان این نکته را ضروری می‌دانم که تاکید بیش از اندازه بر اختلافات دومنطقه به گمانم نوعی مبالغه‌گویی است. در شرق اوکراین حتی آنانی که روسی صحبت می‌کنند، خودشان را شهروند اوکراین به حساب می‌آورند. آنچه در سال گذشته بر اثر مداخلات در اوکراین و به تبع آن ایجاد بحران سیاسی داخلی در آن کشور روی داد، سبب شد مسکو منازعه‌ای اوکراینی- روسی را سبب شود. تا زمانی که روسیه از سیاست‌های خود عقب‌نشینی نکند، به نظر می‌رسد رفع اختلافات درونی در میان اوکراینی‌ها به زمان زیادی نیاز داشته باشد و روندی پیچیده را طی کند. در ابتدا هیچ‌یک از طرفین منازعه خواستار جنگ و خونریزی تمام‌عیار نبودند. این مداخله روسیه بود که سبب شد یک منازعه سیاسی داخلی تبدیل به بحرانی همه‌جانبه شود. بسیاری از اوکراینی‌ها روس‌ها را مسبب وضعیت کنونی می‌دانند. اقدامات روسیه در اوکراین سبب شده احساسات به‌شدت منفی و زهرآگینی در میان اوکراینی‌ها نسبت به آن کشور ایجاد شود. این احساسات در سال‌های دور نیز ادامه خواهد داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.