|

«منهای فوتبال» در سال۹۳

کاش تبعیضی در کار نباشد

لیلی خرسند

کم‌کم دیده می‌شوند. شاید بگویند به‌خاطر ضعف فوتبال باشد، شاید فن‌های تکراری کشتی خسته‌شان کرده باشد، اما دلیل هرچه می‌خواهد باشد، مهم این است که بقیه هم طرفدار پیدا کرده‌اند. این فقط یک ادعا یا دلخوشی نیست. زمان زیادی از بازی‌های آسیایی اینچئون نگذشته، هیجانی که آن‌روزها مردم برای تماشای مسابقات داشتند، هنوز فراموش نشده. خیلی‌ها بودند که حتی به‌خاطر تماشای بازی‌های تیم‌ملی کبدی هم پای تلویزیون نشستند و حتی برای شکستش در فینال هم، حرص خوردند. سال93 سال آشنایی مردم با رشته‌های دیگر بود. بازی‌های آسیایی2014 بهانه شد تا شبکه‌های تلویزیون ایران، مسابقات رشته‌های دیگر را هم به نمایش بگذارند. روزهای عادی، تصویری از رقابت‌های رشته‌های دیگر در تلویزیون دیده می‌شود اما دیدن مسابقاتی در حد بازی‌های آسیایی که هم هیجان بالاتری از مسابقات داخلی دارد و هم حساسیت بیشتر، برای مردم جذابیت بیشتری داشت. به‌خصوص اینکه در این بازی‌ها برای اولین‌بار مسابقات کامل زنان هم پخش شد. کل ساعتی که تلویزیون در روز به ورزش زنان اختصاصی می‌دهد، پخش دقیقه‌ای اخبار بدون تصویری از مسابقات است. عکس‌هایی هم که آنها برای اخبار زنان انتخاب می‌کنند یا بی‌ربط است یا با کیفیت پایین. اما در بازی‌های اینچئون حتی تصاویری از مسابقات دوومیدانی زنان هم روی صفحه تلویزیون رفت. این، تنها برای زنان و مردانی که در رشته‌های غیرمطرح حضور دارند، مهم نبود. مردمی که حتی اسم بعضی از رشته‌ها را نشنیده‌اند یا خانواده‌هایی که نمی‌دانستند دختران و زنانشان با چه شرایطی ورزش می‌کنند، به اطلاعات جدیدی رسیدند. شاید آنها بارها این بحث را مطرح کرده باشند که چرا تلویزیون در طول سال، حداقل مسابقات مهم و در حد ملی این رشته‌ها و زنان را به تصویر نمی‌کشد؛ مسابقات قایقرانی، دوومیدانی، دوچرخه‌سواری، تیراندازی و... . بازی‌های آسیایی در یک مقطع کوتاه زمانی اتفاق افتاد، اما به‌نظر می‌رسد با توجهی که مردم به رشته‌های دیگر نشان دادند، انگیزه ورزشکاران بیشتر شده باشد. در بین زنان که این اتفاق افتاده است. نظرها این است که بازی‌های اینچئون، استارتی برای متحول‌شدن ورزش زنان ایران بوده. زنان، امسال روزهای خوبی را در ورزش داشتند. 16مدال در بازی‌های آسیایی، آن هم در رشته‌هایی که حتی گرفتن مدال برای مردان هم خیلی راحت نیست، لژیونرشدن و... همه را به روزهای خوب آینده امیدوارتر کرده است. در اینچئون و در روزهایی که هنوز هیچ ایرانی به مدال نرسیده بوده، یک اتفاق مهم برای ورزش و زنان افتاد. در رشته تیراندازی و تفنگ بادی دختری 18ساله به مدال طلا رسید. در تیراندازی و به‌خصوص در تفنگ بادی رقابت بین زنان، سخت‌تر از مردان است. سطح مسابقات آسیایی هم با جهانی تفاوت چندانی ندارد. تصور عمومی این است که تیراندازی، ورزشی مردانه است و دختران که فرصتی برای تجربه در این رشته ندارند، نمی‌توانند موفق باشند. اما نجمه خدمتی، خلاف این را اثبات کرد. او یکی از استعدادهای پنهان در ورزش زنان و به‌خصوص تیراندازی بود که توسط مادرش کشف شد. نرگس امام‌قلی‌نژاد، مه‌لقا جام‌بزرگی، الهه احمدی و دیگر دخترانی که در تیراندازی حضور دارند، این انگیزه را بین مسئولان ایجاد کرده‌اند که توجه بیشتری به تیراندازی داشته باشند. چرا که آنها با برنامه‌های محدود و امکانات کم فدراسیون تیراندازی توانستند مدال‌های ایران را افزایش بدهند و پتانسیل این را دارند که با حمایت‌های بیشتر به مدال‌های بیشتر هم برسند. فقط در تیراندازی نبود که دختران جوان به مدال رسیدند. در قایقرانی هم دخترانی که هنوز در سن جوانی هستند، بهتر از بقیه بودند. در رزمی‌ها هم زنان مثل دوره‌های قبل، ظاهر شدند و مهم‌ترین اتفاق، مدال طلای حمیده عباسعلی در کاراته بود. زنان دوومیدانی، کبدی و... یک پیام را برای مسئولانی داشتند که آنها را کمتر در تقسیم امکانات و بودجه دیده بودند؛ اینکه آنها در شرایط نابرابر به این مدال‌ها رسیده‌اند و اگر تبعیضی نباشد، نتایج به ایده‌آل نزدیک‌تر می‌شود. تبعیض؛ این موضوعی بود که حسن روحانی، رئیس‌جمهوری هم در صحبت از ورزش به آن اشاره کرد. روحانی به صراحت از مسئولان خواست که این واژه را از ورزش حذف کنند و بین زن و مرد همه‌چیز تعادل و توازن داشته باشد. این خواسته رئیس‌جمهوری، زنان را خوشحال کرد اما بیشتر آنها پیش خودشان گفتند که‌ ای‌کاش این خواسته به قانونی تبدیل شود و ضمانت اجرایی داشته باشد؛ که اگر این قانون بود، فدراسیون والیبال همان‌طور که با برنامه بلندمدت، مردان را به بالاترین سطح رساند، کاری می‌کرد که تیم‌ملی زنان هم از هشتمی در آسیا رها شود و از رکود، نجات پیدا کند. که اگر قانونی بود، باشگاه‌های فوتبال، بسکتبال و... مجبور می‌شدند حداقل یک‌صدم هزینه‌هایی را که برای تیم مردان می‌کنند، برای تیم‌های زنان، سرمایه‌گذاری می‌کردند. که اگر این قانون‌ها بودند، خیال زنان از بابت خیلی اتفاقات دیگر راحت می‌شد. امسال والیبال هم بیشتر از همه رشته‌های ورزشی، نظرها را به خودش جلب کرد. از سالی که والیبال با سرمربیگری حسین معدنی مرحوم، قهرمان آسیا شد و سهمیه حضور در لیگ جهانی را گرفت، تعداد طرفدارانش و تماشاگرانش بیشتر شده است. اما بازی‌هایی که امسال در لیگ جهانی انجام داد، متفاوت بود. حضور در بین شش‌تیم اول جهان، شکست دادن تیم‌های مطرح جهان، از برزیل گرفته تا ایتالیا و لهستان، چیزی نبود که ایرانی‌ها انتظارش را داشته باشند. تیم‌ملی در دومین تجربه حضور در لیگ‌جهانی به جمع شش‌‌تیم اول راه پیدا کرد. شاید اگر امسال بازی‌های آسیایی برگزار نمی‌شد، تیم به جمع چهارتیم هم می‌رسید. قهرمانی در اینچئون هدف اصلی بود و تیم، انگیزه رسیدن به پیروزی‌های بیشتر را از دست داده بود. آنها قهرمان اینچئون شدند اما اسلوبودان کواچ، سرمربی تیم، انتقادش را کرد؛ اینکه مسابقات جهانی مهم‌تر از آسیایی است و ایرانی‌ها باید تفکر حرفه‌ای داشته باشند. به‌نظر می‌رسید منظور اصلی او با مسئولانی بود که این تفکر را داشتند. والیبال جدا از جذابیت‌هایی که برای مردم داشت، الگوی دیگر فدراسیون‌ها هم شد؛ البته اگر آنها قصدی برای رشد داشته باشند. والیبال از نظر کارشناسان، محصول دیربازده است و کشورهایی که برنامه داشتند تا در این رشته موفق شوند، چهاردهه قبل با راه‌اندازی مینی‌والیبال برای داشتن تیم‌ملی قوی استارت زدند. در ایران این برنامه اجرا شد اما در زمان ریاست محمدرضا یزدانی‌خرم، استعدادیابی سراسری انجام شد. ایوان بوگانیکف روس استعدادها را کشف کرد و مربیان خارجی، از نوجوانان تا بزرگسالان بازیکن‌سازی کردند. راه یزدانی‌خرم را محمدرضا داورزنی ادامه داد تا حالا که تیم‌ملی، بازی‌های درخشانی در تورنمنت‌های معتبر انجام می‌دهد و بازیکنانش به لیگ ایران رونق داده‌اند و از همه مهتر اینکه والیبال در دل خانواده‌ها خودش را جا کرده، هم ‌کلاس‌های آموزشی متقاضی بیشتری دارد و هم در کوچه و خیابان‌ها، در کنار دروازه‌های فوتبال، تور والیبالی هم بسته می‌شود. جهانی‌شدن والیبال اتفاق مهم دیگری را هم درپی داشت؛ حضور زنان در ورزشگاه. در بازی مقدماتی لیگ جهانی بین ایران و ژاپن بود که تماشاگران زن. حماسه‌ساز شدند و ادعاها این بود که اگر تشویق‌های آنها نبود، شاید گرفتن سهمیه، خیلی راحت انجام نمی‌شد. اما حاشیه‌سازی یکی دو تماشاگر، درهای ورزشگاه را به روی بقیه زنان هم بست. با این‌حال سال گذشته نامه‌هایی که به فدراسیون جهانی رفت، اعتراضات زنان را علنی کرد. تماشاگران زن که از طریق پیگیری‌های داخلی نتوانسته بودند به نتیجه‌ای برسند، مجبور شدند از فدراسیون جهانی کمک بگیرند. آنها هم در حمایت از زنان به فدراسیون اعلام کردند میزبانی مسابقات فقط به شرطی به ایران داده می‌شود که زنان تماشاگر هم بتوانند بدون مشکل مسابقات را از نزدیک ببینند. فدراسیون در‌حال‌حاضر به دنبال راه‌حلی است که هم بتواند میزبانی‌ها را حفظ کند و هم شرایط را برای حضور زنان تماشاگر با حجاب مناسب را فراهم کند. هرچند امسال والیبال طرفدارانش را راضی نگه داشت اما بسکتبال خیلی موفق نبود. تیم‌ملی در بازی‌های آسیایی نایب‌قهرمان شد اما بازی‌هایی که انجام داد چندان دلچسب نبود. لیگ هم با مدلی که برگزار شد، سکوی تماشاگران را خالی‌تر کرد. تفکر محمود مشحون در روزهایی که هنوز ریاست فدراسیون را به عهده داشت این بود که لیگ، ملی و بدون بازیکن خارجی برگزار شود. این تصمیم کمک کرد که بازیکنان بیشتری درگیر مسابقات شوند و جوانان هم به بازی گرفته شوند؛ اما نبود خارجی‌ها و تعداد کم تیم‌ها جذابیت چندانی برای تماشاگران نداشت. فدراسیون، نگران پشتوانه‌سازی بود اما شاید بهتر بود روش دیگری را برای حل این مشکل در پیش می‌گرفت. هندبال هم با اولین حضورش در مسابقات جهانی اهمیت ویژه پیدا کرد. تیم‌ملی فقط دوپیروزی داشت اما هیجان مسابقات و کیفیت بازی‌ها در حدی بود که برای تماشاگر عادی تلویزیون هم جذاب باشد. شاید حضور در این مسابقات هم، بهانه‌ای باشد که هندبال هم برنامه‌های بهتری برای آینده تدارک ببیند و ادامه‌دهنده راه والیبال شود. و اما کشتی. همیشه ادعا این بوده که ورزش اول است و کسانی که درگیر این رشته هستند حق خودشان می‌دانند که بیشتر از فوتبال، در معرض توجه باشند. امسال کشتی، هم مسابقات قهرمانی جهانی را داشت و هم بازی‌های آسیایی را. کشتی آزاد قهرمانی دوره قبل را از دست داد و نایب قهرمان جهان شد اما فرنگی برای اولین‌بار در جهان قهرمان شد. کشتی فرنگی قبلا با محمد بنا از بازی‌های المپیک لندن سه مدال طلا گرفته بود اما این بار در تاشکند با اینکه تیم، فقط یک طلا داشت اما قهرمان شد. در بازی‌های آسیایی هم نتایج کشتی بد نبود. اما موضوع اصلی کشتی، اختلافاتی است که در سطح مدیریت است. تعداد کسانی که سیاست‌های رسول خادم را قبول ندارند، کم نیستند. آنها می‌گویند که یک نفر نمی‌تواند هم رئیس فدراسیون باشد و هم سرمربی تیم‌ملی. همین موضوع دلیلی شده که از وضعیت تیم‌ملی و پشتوانه‌ها گلایه داشته باشند. شاید هم حق با آنها باشد. نگرانی‌ها این است که اگر رضا یزدانی، حسین رحیمی، مسعود اسماعیل‌پور خداحافظی کنند، کدام کشتی‌گیران جایشان را می‌گیرند. همین داستان در کشتی فرنگی هم هست. روزهای آخر سال، همه روی حمید سوریان و امید نوروزی متمرکز بودند. آنها اعلام کرده بودند که نمی‌خواهند در جام‌جهانی کشتی بگیرند و همه درگیر این بودند که اگر این‌ها نباشند، کشتی‌گیر مطمئنی نیست که بتواند مدال بگیرد. حرف منتقدان این است که خادم برنامه بلندمدتی برای کشتی ندارد. جالب است کارشناسانی که در زمان ریاست محمدرضا یزدانی‌خرم در کشتی منتقد او بودند و این ادعا را داشتند که رئیس فدراسیون کشتی باید از جنس خود کشتی باشد، حرفشان را پس گرفته‌اند و حالا نظرشان این شده که کشتی، یک مدیر خوب می‌خواهد. سال93 تمام شد. با همه اتفاقات خوب و بدش. سال جدید، دغدغه‌های ورزشی بیشتری دارد. سالی است که قرار است سهمیه‌های المپیک2016 تقسیم شود. زنان و والیبال بیشتر از همه انتظار سال آینده را می‌کشند. والیبال با همه موفقیت‌هایی که داشته، سهمیه المپیک را کم دارد. زنان هم، سهم بیشتری از این بازی‌ها را می‌خواهند. آنها به وعده رئیس‌جمهور دل خوش کرده‌اند و در انتظار امکانات و توجه بیشترند تا با خیال راحت‌تری به این بازی‌ها فکر کنند. شاید تنها انتظارشان در این روزها این باشد که حرف‌های رئیس‌جمهور فقط در حد وعده نباشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.