مدیریت خطر بلایا برای سلامت
پیام چارچوب جهانی بعد از 2015
علی اردلان .رییس آکادمی سلامت در حوادث و بلایا دانشگاه علومپزشکی تهران
تدوین ویرایش دوم چارچوب جهانی کاهش خطر بلایا که با عنوان HFA-2 نیز شناخته میشود، فرصت مغتنمی بود تا صاحبنظران بینالمللی مدیریت خطر بلایا در حوزه سلامت به تبیین مجدد ارتباط این دوموضوع بپردازند. فرآیند بازبینی HFA-1 و تدوین پیشنویس HFA-2 که سیزدهم مارس2015 در شهر سندای ژاپن نهایی شد، حدود دوسال بهطول انجامیده است. در این مدت، گروههای کاری متعددی در سراسر جهان تشکیل شدند که بخش سلامت با هدایت سازمان جهانی بهداشت و برخی کشورها نقش فعالی را در آن ایفا کردند. تاکید بر واژه «سلامت» بالغ بر 20بار در پیشنویس HFA-2 (در مقایسه با سهبار در HFA-1) و مطرحشدن رویکرد «مدیریت خطر بلایا برای سلامت» از دستاوردهای مهم این فعالیت بودهاند. تیم مذاکراتی جمهوری اسلامی ایران، متشکل از دیپلماتهای نمایندگی ژنو و نمایندگان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و سازمان مدیریت بحران کشور، نقش بسزایی را در این امر داشتهاند. نکته حایزاهمیت، برنامههای پیشروی نظام سلامت کشور است که از چندسال پیش با اتخاذ رویکرد پیشفعال نظام سلامت به کاهش خطر بلایا آغاز شده بود. تایید این امر، دعوت سازمان جهانی بهداشت از نماینده وزارت بهداشت برای شرکت در جلسات مذاکرات مقدماتی تدوین پیشنویس HFA-2 (به همراه دوکشور دیگر) و دعوت توسط این سازمان و UNISDR برای ارایه سخنرانی در کنفرانس سندای است. در این کنفرانس بینالمللی، وزارت بهداشت جمهوری اسلامی ایران یکی از ششکشور مدعو برای ارایه تجربیات و دستاوردهاست. سخنرانیهای نماینده ایران پیرامون دوموضوعی است که نظام سلامت بهدلیل آنها از شهرت ویژهای در سطح بینالمللی برخوردار است: 1- برنامه ایمنی بیمارستانها برای بلایا با تاکید بر نهادینهسازی ابزار Hospital Safety Index و 2- ادغام مدیریت خطر بلایا در نظام سلامت بهخصوص خدمات بهداشتی اولیه (PHC). تاکید بر «سلامت» در سند HFA-2 که برنامه راهبردی کاهش خطر بلایا طی سالهای 2015 الی2030 خواهد بود، بار مسوولیت نظامهای سلامت جهان و ایران را بیشازپیش کرده است. در این سند علاوه بر موضوعاتی مانند ایمنی مراکز ارایه خدمات سلامت، پیشگیری و کنترل اپیدمیها و امثالهم که کارکردهای شناختهتر نظام سلامت هستند، تاکید بر نقش پیشفعال سلامت در ارتقای تابآوری جامعه با جلب مشارکت بینبخشی قابلتوجه است. اتخاذ این رویکرد در وزارت بهداشت جمهوری اسلامی ایران به استناد نقشهراه مدیریت خطر بلایا، از چهارسال قبل انجام گرفته بود و برای عملیاتیشدن آن اقدامات ذیل صورت گرفته است: تعریف و برآورد شاخص آمادگی خانوارهای ایرانی برای بلایا (در کنار سایر شاخصهای مهم بهداشتی مانند مرگ مادر باردار و...)، ایجاد برنامه آموزش خانوارهای ایرانی برای بلایا در نظام شبکه و تشکیل دبیرخانه تابآوری مردممحور بلایا در موسسه ملی تحقیقات سلامت. امید است طی دهه آینده، همانند گذشته، نظام سلامت کشور عزیزمان در عملیاتیکردن راهبرد «مدیریت خطر بلایا برای سلامت» با بهرهمندی از رویکرد پیشفعال و ارتقای مکانیسم مشارکت بینبخشی موفق و پیشرو باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.