گزارشی از سومین کنفرانس جهانی پیشگیری و مبارزه با بلایای طبیعی در «سندای» ژاپن
جوامع بشری را برای تهدیدهای طبیعت آماده کنیم
گروه علم: سازمانمللمتحد، سومینکنفرانس جهانی کاهش ریسک سانحه را از بامداد شنبه (23اسفند93) و بهمدت پنجروز در هوای سرد (حدود صفردرجه در بامداد) مرکز همایشهای بینالمللی سندای ژاپن برگزار کرد. این مرکز همایش در غرب شهر سندای و در کنار رودخانه «هیورسهگاوا» واقع است. «بان کی مون»، دبیرکل سازمانمللمتحد، که بارها بر اهمیت تغییرات اقلیمی و توسعه پایدار در دنیای کنونی تاکید کرده بود، کنفرانس را با ارایه سخنان کوتاهی افتتاح کرد. قبل از سخنان او، کلیپ کوتاهی بهمدت دودقیقه و 20ثانیه پخش شد که دیدگاه سازمانمللمتحد در مورد کاهش ریسک سانحه در دنیای امروز را بهطور خلاصه بیان کرد. سخنران دیگر این جلسه، «شیزو آبه»، نخستوزیر ژاپن، بود که گفت ژاپن در چهارسال آینده، مبلغ چهارمیلیارددلار در «برنامه همکاری سندای در کاهش ریسک سانحه» سرمایهگذاری میکند. «لورن فابیوس»، وزیر خارجه فرانسه، نیز دیگر سخنران جلسه اصلی اول بود. وی بر تغییرات اقلیمی بهعنوان تهدید دنیای امروز و اهمیت کنفرانس سازمانمللمتحد برای تغییر اقلیم که در آذر94 (30نوامبر تا 11دسامبر 2015) در پاریس برگزار میشود، تاکید کرد. امپراتور و ملکه ژاپن هم دقایقی در افتتاحیه مراسم شرکت کردند. در این جلسه تاکید شد 70درصد خسارت سوانح طبیعی، به تغییرات اقلیمی مربوط است و 90درصد این خسارت به کشورهای توسعهنیافته و درحالتوسعه وارد میشود. دکتر «مهدی زارع»، دانشیار پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، که بهعنوان یکعضو هیات ایرانی در سومینکنفرانس جهانی پیشگیری و مبارزه با بلایای طبیعی شرکت کرده بود و در چندنشست سخنرانی کرده بود، گزارشی از این نشست را برای روزنامه «شرق» ارسال کرده است که در ادامه با هم میخوانیم. در روز اول، در جلسه وزرا برای «سامانههای هشدار پیشهنگام سوانح» اینجانب به نمایندگی از ایران وقت گرفتم و دقایقی صحبت کردم. موضوع صحبت اینجانب در مورد توسعه سامانههای لرزهنگاری و شتابنگاری و سرمایهگذاری حدود هفتمیلیوندلاری (20میلیاردتومانی) دولت در نوسازی و بهروزرسانی شبکه ملی شتابنگاری کشور و تلاشهای روبهرشد در توسعه سامانههای هشدار پیشهنگام زلزله و سایر سوانح طبیعی بود. من، نگارنده، در این سخنرانی اشاره کردم که تسریع و تسهیل نوسازی شبکه شتابنگاری و ایجاد و توسعه سامانههای هشدار پیشهنگام و پاسخ سریع زلزله و سایر سوانح طبیعی، با مشارکت و همکاری علمی کشورهای پیشرفته ممکن است. این دعوت با استقبال چندینگروه بینالمللی (از مرکز تحقیقات علوم زمین آلمان -GFZ- تا سازمان علمی فرهنگی و آموزشی مللمتحد، یونسکو) مواجه شد. صبح یکشنبه (24اسفند93) در جلسه رسمی وزرا نیز وقت گرفتم و در مورد «بازسازی و بازتوانی بعد از سانحه»، سخنرانی کوتاهی کردم و با ذکر تجربه زلزله 1382 بم، در مورد چالشهای بم بعد از بازسازی و همچنین وضعیت امروز آن (11سال بعد از زلزله) سخن گفتم. من در این سخنرانی، توضیح دادم و تاکید کردم که نگاه به بازسازی فقط بهعنوان بازسازی فیزیکی ساختمانها، چه چالشهای مهمی را ممکن است ایجاد کند. (به باور اینجانب «بازسازی»، مجموعهای از فعالیتها در بازسازی و بازتوانی فیزیکی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و روانی منطقه آسیبدیده را شامل میشود.) بعد از این صحبت، نمایندگان چندینکشور در جنوبآسیا (بهویژه در بنگلادش و پاکستان) و اروپا برای بهاشتراکگذاری تجربیات، اعلام علاقه و آمادگی کردند. دوشنبه (25 اسفند93) هم یک سخنرانی در مورد تجربه ایران در توسعه آییننامه زلزله (آییننامه2800) و همچنین توسعه شبکههای لرزهنگاری و شتابنگاری ایران و ایجاد سامانههای هشدار پیشهنگام و پاسخ سریع زلزله ارایه کردم. اینجانب در این سخنرانی، پیشنهاد کردم آییننامه منطقهای زلزله به مرکزیت ایران، برای کلیه کشورهای منطقه توسعه یابد و همچنین ایران آماده بهاشتراکگذاری دانش و توان تخصصی خود در این زمینه است. در جلسات رسمی دیگر تا روز چهارشنبه، در نشستهایی با موضوعات متنوع مانند «کاربرد علم و فناوری در کاهش ریسک»، «چارچوب عملی کاهش ریسک برای بعد از سال 2015»، چالشهای کاهش ریسک سانحه در دنیای امروز»، «توسعه استانداردها و آییننامهها برای کاهش ریسک سانحه و...» نیز شرکت کردم. مسوول برنامه آییننامههای استاندارد برای طراحی و کاهش ریسک سوانح»، پس از سخنرانی بعدازظهر دوشنبهام از من خواست تا در جلسه رسمی مزبور، در بعدازظهر سهشنبه نیز مشارکت کنم. ضمنا بعد از ارایه قابلیتهای رصد شبکه شتابنگاری ایران در منطقه، مسوول منطقهای سامانه هشدار سونامی در یونسکو پاریس، از بحثهای مطرحشده استقبال کرد. (یادآوری کنم که کشور عمان با صرف 35میلیوندلار، سامانه هشدار منطقهای سونامی را راهاندازی کرده و همین امسال در مسقط آن را افتتاح میکند. متاسفانه عدمسرمایهگذاری در ایران، موجب شد تا این مرکزیت به عمان منتقل شود.) آقای مهندس «نجار»، معاون وزیر کشور و رییس سازمان مدیریت بحران، صبح روز یکشنبه (24اسفند93) در ساعت10:15 به وقت محلی، در سخنرانی رسمی خود به نمایندگی هیات ایرانی، نطق خوبی را بهمدت هفتدقیقه در مورد فعالیتهای ایران در دهه گذشته و انتظارات و چالشهای ما در سطح ملی و بینالمللی در کاهش ریسک سانحه و برنامههای پیش رو در سطح ملی ارایه کرد. در جمعبندی باید تاکید کنم که در سهروز اول این کنفرانس و بهویژه در جلسات اصلی، این نکات بهعنوان مباحث اصلی بهصورت پررنگتر مطرح شده است: 1 امسال توسعه «سامانههای ملی و محلی هشدار پیشهنگام زلزله» بسیار موردتوجه «برنامه راهبرد بینالمللی کاهش ریسک سوانح سازمانملل UNISDR» است. 2 تاکید خاص و ویژهای در زمینه تغییرات اقلیمی و توسعه پایدار، در برنامههای دهه بعد میشود. 3 قرار شد در برنامههای دهه آینده کشورها برای کاهش ریسک سوانح طبیعی، 10شهر مهم و درمعرض سانحه در کشورهای فقیر در آسیا و 10شهر نیز با شرایط مشابه در آفریقا انتخاب شوند تا بهطور ویژه به این 20شهر پرداخته شود. 4 برای حرکت از ریسک بهسوی تابآوری در مقابل تمامی سوانح طبیعی (و تاثیر سوانح مختلف بر هم و در افزایش ریسک) اهمیت خاصی قایل شدهاند. سکونتگاههای در معرض ریسک که مدام به جمعیتشان اضافه میشود، بهعنوان شهرهای درمعرض ریسک بیشتر در سالهای بعد موردتوجه خواهند بود. 5 چالشهای سوانح مرتبط با آب بهعنوان تهدیدی جدی برای تمامی جوامع، درحالحاضر مطرح است. 6 کشورهایی در این برنامهها مشارکت بهتری دارند که مستندسازی مرتب و به زبان بینالمللی دارند. گفتنی است بیشتر سازمانهای مختلف کشور ما در این زمینه ضعیف هستند. 7 جمعبندیهای انجامشده در زمینههای تخصیص بودجه و همکاریهای بینالمللی علمی و تخصصی در دهه آینده، در همین زمینهها خواهد بود. (قابلتوجه دانشجویان و محققانی که در این زمینهها دنبال بودجههای پژوهشی برای پروژهها و ایدههایشان میگردند.)
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.