|

نادیده های نوروزی پایتخت

پرسه در زوایای ناپیدای تهران

دانا شهسواری

پاره‌ای از شهرهای ایران صفتی دارند. یزد را دارالعباده، اردبیل را دارالامان و در این میان، تهران را دارالخلافه نامیده‌اند. چرا؟ چون تهران محل استقرار نظام سیاسی بود و از نظر علمای اسلام، نظام سیاسی همان خلافت بود و شاه هم در این دارالخلافه جان و مال مردم را در اختیار داشت. تهران از زمان استقرار قاجاریه به‌عنوان مرکز سیاسی ایران در نظر گرفته شد و از آن زمان تاکنون این مرکزیت خدشه بر نداشته است از این رو تهران را عموما در میان آبادی‌های ایران، آبادی جوان و تازه‌ای می‌دانند. با این حال کتاب‌های بسیاری درباره جغرافیای تاریخی تهران منتشر شده است که در هریک از آنها نشانی از تاریخ این منطقه نهفته است که از این جمله‌اند نوشته‌های جعفر شهری، منوچهر ستوده و... . «پرسه در دارالخلافه» نیز عنوان یکی از جدید‌ترین کتاب‌هایی است که درباره تهران منتشر شده است. این کتاب به قلم داریوش شهبازی است و به بررسی جغرافیای تاریخی و کمی هم به مسایل فرهنگی و اجتماعی تهران می‌پردازد. این کتاب بدون‌مقدمه، از بخش‌های اماکن، اشخاص، واژگان و بخشی پایانی با عنوان گوناگون تشکیل شده است. اما در هر بخش به عناوین فرعی متعددی درباره تاریخ تهران برمی‌خوریم که هریک نیز شرحی به دنبال خود دارند. «پرسه در دارالخلافه» درباره شهری است که از حدود سه‌قرن پیش مرکز ایران شده. ابرشهری که امروز می‌بینیم نه آن چیزی است که در واقع بود و این کتاب نیز تلاش کرده است که در چارچوب تاریخی قدم بردارد. البته گفتارهای فرهنگی و اجتماعی‌اش به دوره‌ای متاخر‌تر بازمی‌گردد. جدای از شیوه گذاشتن تصاویر و نیز بی‌سلیقگی‌ای که در صفحه‌های پایانی مقاله‌ها مانند صفحه‌های 26، 33، 41، 84، 163 و 221 دیده می‌شود، در مجموع کتاب، کشکولی خواندنی است. باید نسبت به تصاویری که در صفحه‌های 69، 179، 185 و 201 جای گرفته‌اند اندیشه بیشتری صورت می‌گرفت. عکسی کوچک در صفحه‌ای بزرگ به‌نظر خوشایند نمی‌آید. اما در هر حال نویسنده تلاش کرده است تاریخ را به زبانی ساده و همه‌فهم بنویسد. نوشتن از تاریخ جایی که ممکن است بارها در چشم تهرانیان نمایان شده باشد، جذابیتی بی‌حد به دنبال دارد. در این 66 مطلبی که نویسنده درباره تهران نوشته، تلاش خود را بر این متمرکز کرده است که گرهی‌ از بحث‌های ناپیدای تاریخی بگشاید. این کتاب پیرترها را به روزگاری دور و دراز می‌برد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.