|

بهار که می‌شود

مسعود آرین‌نژاد . دانشیار گروه ریاضی دانشگاه زنجان

بهار که می‌شود بیش از همه‌چیز، درختان با شکوفه‌ها و شاخه‌های سرخ‌فام آغوش گشوده‌شان تغییر و دگرگونی را صدا می‌زنند. برای همین، بهار که می‌شود «درختان» با رویش‌های فرحبخش بی‌مانندشان بیش از همه ایام ما را به خود می‌خوانند. بعد از «خانه» شاید که «درخت» در توصیفی چون «در سایه‌سار و پناه درخت‌بودن» یکی از زیباترین و دلنشین‌ترین واژه‌های آشنای زبان برای هرکسی باشد. درخت، همیشه خانه و کاشانه و پناه زندگی خیلی از موجودات بوده و هست و حتما که در دوران بدویت نسل ما پناه و ماوای مهمی برای اجداد دیرینه ما هم بوده است. همه اینها، قرابت معنایی، آوایی و تاریخی «خانه و درخت» را بیشتر هم نشان می‌دهد. امروزه از جهت دیگری هم پژواک واژه «درخت» برای همه ما مهم است و آن شدت بحران‌های زیستی تقریبا همه شهرها و دشت‌های سرزمین ما و تقریبا همه خانه زمینی ماست. هرجا که هستی یا می‌روی، سلامت و شادابی حیات و زندگی درختان، نمایشگر بخش مهمی از وضعیت حیات و زندگی در معرض تهدید ماست. گویی هرپریشانی و کدورتی بر آرامش و شادابی رخسار لطیف و حساس درخت، خبر و نشانه‌ای از بیم‌های شناور و مخاطره تهدیدهای جاری و ساری رودرروی زندگی همه ماست. بهار که می‌شود نگاه و نیاز ما به پایداری حیات و سلامت درختان بیشتر جلب می‌شود. این روزها خیلی اوقات، آدمیان در هرجایی تشویق می‌شوند تا به یادگار حضور شفابخش و مثبت خود در زندگی و روی این کره خاکی و به پاس قدرنهادن و احترام و عزت و حرمت این تنها منزل و ماوای بشری، درختی بکارند و تا هستند حمایتش کنند تا او هم به سهم بخشنده خویش پناهی برای تداوم زندگی و حیات و سلامت فرزندان و نسل‌های ما روی این سرزمین و خانه یگانه باشد. اینطور هردرختی می‌تواند یاد و نشانه‌ای از نقش و هنر، عشق، علاقه هریک از ما در حمایت از زندگی و تداوم تنفس حیات هم باشد. بهار که می‌شود انس و نیاز متقابل ما به درخت بیش‌ازپیش دیده و فهمیده می‌شود. درباره درختان بسیار می‌توان گفت یا شنید؛ یکی آنکه به‌غیر از چتر حمایت و پناه و دینی که هریک بر سر سلامت و تداوم نسیم زندگی دارند، پس از مرگ هم درختان موجب خیر و برکت فراوانند، هرگاه که ستونی بر خیمه‌ای یا تیری در سقف منزلی یا قطعه‌ای در چهارپایه و تخت و کمد وکتابخانه‌ای باشد و یادآور رنگ‌وبوی دلنشین و چشم‌انداز آرام‌بخش طبیعتی در گوشه خانه و آشیانه‌ای شوند. درختان، همه همین گونه‌اند، همیشه همین‌طور بوده و همین‌طور هستند؛ یعنی همیشه مفید بوده و همیشه مفید هستند از هرجهت؛ هم در حیات و هم در ممات! از انصاف نگذریم بسیاری از آدمیان هم چنین هستند، یعنی هم در زندگی و حیات خویش برای همه مفید، مثمر، پناه و پشتیبانند و هم پس از آن. هم منشأ و مبشر دوستی، سلامت، رحمت، حمایت، آرامش و هدایتند و هم پس از آن با برکات و میراث مادی و معنوی پاک، خلاق، زاینده و طاهری که بر جای می‌نهند، دستمایه خیر و برکت زندگی برای خیلی‌ها می‌شوند و گاهی حتی برای 10پشت‌غریبه و ناآشنا هم چشمه جوشانی از عشق، خوبی و دوستی هستند. نیک که بنگری می‌بینی از همین‌طریق است که هرنسلی امیدش را به حفظ و رشد درخت نیکی، محبت و زندگی حفظ کرده و تداوم بخشیده است. این یعنی سرشت و سرنوشت آدمی با درخت قرابت‌های آشکار و وسیعی دارد. اما آیا در دامنه این قرابت‌ها و تشبیهات، می‌توان علقه‌های معنوی و اخلاقی متقابلی هم داشت! آیا می‌توانیم مثلا به این بیندیشیم که چه خوب می‌بود اگر هر‌یک از آدمیان پایه مفیدبودن خویش را از کف سودمندی یک درخت آغاز می‌کرد، یعنی اینکه بتوانیم لااقل به اندازه یک درخت برای همه، برای هررهگذری و برای هرحاضر و غایبی مفید باشیم! سایه لطف و پناه امنی از سر فطرت نیکی که در زلال آفرینش و سرشت نخست خود داریم، برای هر آفریده‌ای باشیم. خیلی‌ها در زندگی، هیچ سهم مسوولیتی در سودمندی خود برای دیگران، برای عصرشان و برای نسلشان نمی‌یابند! خود را نمونه‌ای از اَشرف خلقتی می‌دانند که همینند که هستند! این گلایه قدری غریب می‌نماید، اما خیلی‌ها واقعا به اندازه هیچ درختی که قدری هم برایش نمی‌شمارند دریغ از سودمندی و گرمابخشی نعمت وجود خویش دارند. از آن‌طرف برخی هم به اندازه یک جنگل انبوهِ دیرینه‌سال، منشأ خیر و برکت و پشتوانه‌ای از امید و آینده برای دنیا و مردمان هستند. ناگفته پیداست که راه‌های خیر و برکت و سودمندی البته بسیار بیشتر و پیچیده‌تر از اینگونه مقایسه‌های ساده و آسان است و هرکسی مختار به راه و طریقی دلبسته خویش و ارزیابی و نیک‌سنجی مستقل آن است. این تمثیل، فقط یادی از مهربانی‌های کم‌نظیر درختان در این فصل دلفریب بیداری چشمان خفته است. درختان بخش مهمی از تعلق خاطر همه ما به زندگی و شوروشوق زیستن هستند. بهار که می‌شود این شور و شوق‌ها بازهم در ما بیدار می‌شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.