بررسی آماری انتخابات اسراییل بر اساس نظرسنجیها
نتانیاهو باخته است
سامان صفرزایی :انتخابات در اسراییل بیش از هر زمان دیگری با پیچیدگیهای سیاسی و نبرد احزاب خرد و کلان برای حضور در کابینه ای ائتلافی روبهرو است. درحالحاضر 11حزب شناختهشده در قالب ائتلاف بهطور مستقل در روند انتخابات حضور پیدا کردهاند. ائتلاف چپها: متشکل از «اتحادیه صهیونیستی»،«مرتص» (سلامت) و فهرست مشترک (عربها) و ائتلاف راستها: متشکل از «لیکود»،«خانه یهود» و «یاشاد»(بایکدیگر). کاندیدای ائتلاف اول برای نخستوزیری «اسحاق هرتزوگ» (رهبر اتحادیه صهیونیست) است و کاندیدای ائتلاف راستها «بنیامین نتانیاهو»، نخستوزیر کنونی اسراییل که از سال2009 قدرت را دردست دارد. این درحالی است که نظرسنجی اخیر سایت «هاآرتص» که برگرفته از نتیجه نظرسنجی چندین بنگاه و پایگاه خبری است، بر پیچیدگیهای نتایج انتخابات فردا افزوده است. نتایج نظرسنجیها نشان میدهد که ائتلاف راست در این انتخابات مغلوب شده است: کلا چپها 43کرسی در پارلمان (از120کرسی) به دست خواهند آورد و راستها 37کرسی. اما به طرز ظاهرا متناقضی، نظرسنجی دیگری در هاآرتص با رویکردی متفاوت خلاف این را میگوید: 48درصد اسراییلیها میخواهند نتانیاهو نخستوزیر باشد و تنها 34درصد به هرتزوگ رای دادهاند. اینجا باید از نقش حیاتی احزاب کوچک اسراییل سخن گفت که در سیاست اسراییل کارشان باجگیری از جریانهای بزرگ و برنده است. طبق همان نظرسنجی هاآرتص،«شاس»،«اسراییل خانه ما» و «اتحادیه یهود توراتی» هم 17کرسی خواهند داشت. پس اگر این خرده جریان با ائتلاف اصلی راست هم پیوند بخورد: (19+37) کرسی؛ متوجه میشویم که 46درصد کرسیها به آنان اختصاص مییابد که میتواند با اقبال 48درصدی نتانیاهو تطابق پیدا کند. تعداد کرسیهای ائتلاف چپها، 35درصد کل کرسیها است که با اقبال 34درصدی به اسحاق هرتزوگ میرسد. اما 18درصد افراد شرکتکننده در نظرسنجیها گفتهاند که نه اقبالی به نتانیاهو دارند و نه هرتزوگ؛ بنابراین تعداد کرسیهای پارلمان هم که در اختیار 9حزب باقیمانده قرار میگیرد، 21کرسی (17/5درصد) است. پس باز هم تطابقی منطقی در کار است. اما این کرسیهای خالی را کدام احزاب پر میکنند؟ «کولانا» (همه ما) و «یشعاتید» (آیندهای هست)؛ اولی اسمش به چپها میماند، اما راستگرا است و دومی که عنوان ظاهرا راستی دارد، یک چپ میانه است که بهترتیب 9 و 12کرسی را از آن خود میکنند. نقش «یشعاتید» به رهبری «یاییر لپید» در انتخابات 18مارس بسیار حیاتی است؛ ائتلاف چپ نگران است که لپید بازهم راهی را برگزیند که در انتخابات سال2013 برگزید؛ قرارگرفتن در کنار ائتلاف راستها به رهبری بنیامین نتانیاهو. هرتزوگ در ابتدا کوشید تا علیه لپید موضعگیری نکند، اما وقتی نظرسنجیها نشان داد آرای یشعاتید رو به افزایش است، او با حمله به لپید دو هدف را دنبال کرد، نخست اینکه از پیشروی او بکاهد تا طرفدارانش به سمت ائتلاف رسمی چپ روی بیاورند و دوم اینکه هرتزوگ را در موقعیتی قرار دهد که پس از اعلام نتایج، در زمین نتانیاهو قرار نگیرد. از همینرو بود که هفته گذشته هرتزوگ در سخنرانی به هواداران لپید (عموما از طبقه متوسط تحصیلکرده) که به نظر میرسد علاقهای به ادامه حضور نتانیاهو ندارند، هشدار داد: «شما (در سال2013) به یاییر (لپید) رای دادید، «بیبی» (نتانیاهو) نصیبتان شد و بعد رژیمش سقوط کرد. اگر به یاییر رای دهید، بار دیگر گرفتار بیبی خواهید شد و بعد همه چیز درست مثل قبل تکرار میشود.»اما یشعاتید شگفتیساز انتخابات پیشین بود؛ 19کرسی در کنست بهدست آورد و به لیکود اجازه داد کابینه ائتلافی را تشکیل دهد و نتانیاهو را در سمت خود ابقا کند. اما قرارگرفتن لپید در کنار نتانیاهو در کابینه بعدی دور از ذهن است. او از کسانی است که بهشدت سیاستهای نخستوزیر اسراییل را در سهماهه اخیر مورد انتقاد قرار داده است. استراتژی هوشمندانه هرتزوگ نیز با موفقیت کامل انجام شد؛ سخنرانی او 10مارس صورت گرفت و 12مارس لپید در پاسخ به حملات هرتزوگ گفت: «حزب او به هیچرو به سمت تشکیل کابینهای به رهبری نخستوزیری کنونی اسراییل نخواهد رفت و احتمال اینکه نتانیاهو برای نخستوزیری پیشنهاد شود، صفر است.» لپید علنا نگفت از نخستوزیری هرتزوگ حمایت خواهد کرد اما اعلام اینکه خودش کابینه را تشکیل نخواهد داد و اینکه از نتانیاهو حمایت نخواهد کرد، بهطور تلویحی حمایت از ائتلاف چپگرایان است. با این تحلیل، مجددا به بازشماری کرسیها براساس نظرسنجیها بپردازیم؛ کنارآمدن یشعاتید با ائتلاف چپها (1+3)، 55کرسی به آن خواهد داد، پس هنوز ششکرسی برای تشکیل کابینه لازم است. با این حال روند نظرسنجیها نشان میدهد اقبال به احزاب چپ پس از تظاهرات دهها هزار نفری شهروندان اسراییل علیه نتانیاهو در تلآویو در حال افزایش است. از همینرو احتمال بالایی وجود دارد که همین ائتلاف 1+3 بتواند بدون نیاز به حزبی دیگر کابینه را تشکیل دهد. در آن سو، مجموع کرسیهای جریان دست راستی، متشکل از سهحزب حاضر در ائتلاف و سهحزب مستقل (3+3) 56کرسی است. پیوستن 9کرسی کولانا به آنها میتواند این جریان را برنده انتخابات کند. اما این فقط بازی با ارقام است؛ در تاریخ اسراییل سابقه نداشته است که رژیمی ائتلافی متشکل از هفتحزب تشکیل شود؛ (3+3+1). در دورژیم قبلی که هر دو بهدلیل حضور چندین حزب بسیار شکننده بودند، نهایتا پنجحزب در کابینه ائتلافی حاضر بودند. گرچه شهروندان حامی احزاب دست راستی وقتی کنارهم در نظرسنجی حضور پیدا میکنند با 48 درصد، نتانیاهو را انتخاب میکنند؛ اما در زمین سیاست، نمایندگان پارلمان یا همان رهبران احزاب دست راستی در عمل فرصت بسیار ناچیزی دارند تا ائتلافی که همزمان منافع هفتحزب در آن در نظر گرفته شود را رقم بزنند. با این تفاسیر و براساس نتایج نظرسنجیهای اخیر، اگر اتفاق شگفتانگیز در عرصه اجتماعی و سیاسی اسراییل رخ ندهد و فرض را بر این بگیریم که یشعاتید در آخر در کنار ائتلاف چپ خواهد ایستاد، میتوان گمانهزنی کرد که شانس نتانیاهو برای اینکه برای سومین بار متوالی بهعنوان نخستوزیر اسراییل برگزیده شود، بسیار حداقلی است. اما نتانیاهو استاد لابی پس از انتخابات برای تشکیل کابینه به رهبری خودش است. او در سال2009 توانست «ایهود باراک»، رهبر حزب «کارگر»، رقیب یا حتی دشمن خونی لیکود را متقاعد کند تا وارد کابینه کاملا دست راستی او (متشکل از اسراییل خانه ما، شاس و خانه یهود) شود. در سال2013 نیز لپید را که او نیز یک چپگرا بود، جادو کرد تا به کابینه ائتلافی او وارد شود. اما تفاوت اصلی با دو انتخابات قبلی این است که این بار به راستی هیچیک از جریانات چپ تحمل اینکه او را یکبار دیگر در مقام نخستوزیری ببینند، ندارند. نشانه این امر، سخنان صریح لپید در 12مارس است: «نتانیاهو رژیم اسراییل را باخته است.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.