|

مشاهدات یوسا از عراق سال۲۰۰۳

وصله‌های ناجور

«یادداشت‌های عراق» عنوان کتابی است از ماریو بارگاس یوسا که این‌ روزها با ترجمه فریبا گورگین توسط نشر مروارید به فارسی منتشر شده است. یوسا در دوران حمله آمریکا به عراق در سال2003 که به سرنگونی صدام حسین منجر شد، سفری کوتاه‌مدت به عراق داشت و این کتاب حاصل همان سفر اوست. یوسا در این سفر دوازده‌روز در عراق بود و مشاهدات عینی خودش را بدون نظم مشخصی نوشت. او در بازگشت به اسپانیا این یادداشت‌ها را بازنویسی و منتشر کرد. در آن سال، روزنامه‌ها و نشریات مختلف هریک گزیده‌هایی از مشاهدات یوسا را منتشر کردند، اما انتشار پراکنده این گزیده‌ها باعث برداشت‌های نه‌چندان دقیقی شد و بعد از این یوسا تمام مشاهداتش را در این کتاب به چاپ رساند. یوسا در مقدمه این کتاب نوشته: «چهار‌مقاله مربوط‌به جنگ عراق را که در ستون خود با عنوان «محک» در روزنامه «ال‌پاییس» چاپ کرده بودم، به یادداشت‌های عراق افزودم. سه‌مورد از این مقالات را پیش از سفرم به بغداد و یکی را بعد از آن نوشتم؛ همان مقاله‌ای که درباره حمله به مقر سازمان‌ملل‌متحد در 19اوت 2003 است. کسی که به خود زحمت خواندن همه این مطالب را بدهد، خواهد فهمید که مخالفت من با مداخله نظامی آمریکا و بریتانیای کبیر در عراق (که در 16فوریه به‌روشنی آن را ابراز کردم) پس از سفرم، اگر نگویم اصلاح، دست‌کم بسیار تعدیل شد. این دقیقا یکی از دودلیلی بود که به‌خاطر آن، این سفر را آغاز کردم: اینکه حالا در محل وقوع رویدادها، از دیدگاه عراقی‌ها ناظر باشم و بررسی کنم آیا دلایلی که آن‌سوی دنیا، در اروپا، در محکوم‌کردن حمله آمریکا داشته‌ام، به‌راستی قانع‌کننده بوده است یا نه. دلیل دیگرم این بود که ببینم در عراق، به دخترم مورگانا، که نزدیک دوماه آنجا برای بنیاد «ایبرو آمریکا-اروپا» کار کرده بود، چطور می‌گذشت.» یوسا اگرچه مداخله نظامی ائتلاف را به‌دلیل یک‌جانبه‌بودن و عدم حمایت سازمان‌ملل قابل‌انتقاد می‌داند، اما با استناد به برخی نظرسنجی‌ها و مشاهدات، با نگاهی امیدوارانه به عراق بعد از جنگ نگاه می‌کند. اوضاع عراق این‌روزها تغییرات زیادی کرده و موضع یوسا درباره جنگ عراق، مثل هر موضع‌گیری دیگری، قابل‌نقد است، اما آنچه در این کتاب از اهمیت بیشتری برخوردار است، نه موضع یوسا بلکه نوع نگاه یکی از مهم‌ترین نویسندگان معاصر درباره واقعه‌ای تاریخی است. در بخش اول کتاب با عنوان «آزادی وحشیانه!» می‌خوانیم: «عراق، آزادترین کشور جهان است، ولی از آنجا که آزادی، بدون نظم و قانون، هرج‌و‌مرج است، در ضمن خطرناک‌ترین کشور جهان هم هست. نه گمرکی هست و نه مامور گمرکی. حکومت موقت ائتلافی (CPA) که پل برمر ریاست آن را برعهده دارد، تمام عوارض و مالیات‌هایی را که بر واردات اعمال می‌شده، لغو کرده است، به‌طوری‌که اکنون مرزهای عراق، مانند صافی‌هایی هستند که از طریق آن تمام محصولات و تولیداتی که وجود دارد یا در آینده به‌وجود خواهد آمد -جز تسلیحات- بی‌هیچ‌گونه دشواری یا هزینه‌ای وارد کشور می‌شود. در مرز مشترک با اردن، افسر نگهبان آمریکایی، همین هفته به من اطمینان داد که به‌طور متوسط روزانه سه‌هزار خودرو -حامل انواع کالا- از آن راه وارد کشور شده است... .»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.