|

۱۰روز از غیبت رییس‌جمهوری روسیه گذشت

پوتین کجاست

«متاسفم، اما او هنوز زنده است.» این پاسخ «دیمیتری پسکوف»، سخنگوی رییس‌جمهوری روسیه، به خبرنگارانی بود که غیبت ولادیمیر پوتین در انظار عمومی را به مساله اصلی این کشور پهناور بدل کرده‌اند. پاسخ‌های طعنه‌آمیز سخنگوی پوتین، البته تنها خبرنگاران را نشانه نگرفته، بلکه خطاب به تمامی فعالان و شهروندانی بود که طی چندروز اخیر، عرصه اینترنت را جولانگاه شایعات کرده‌اند؛ گمانه‌زنی‌هایی که از ابتلابه آنفلوانزا و سکته قلبی تا وقوع کودتا در کرملین را دربرمی‌گیرد، اما حتی اگر تمامی مقامات کرملین خبر از سلامتی رییس‌جمهوری روسیه دهند و پسکوف نیز در واکنش به شایعه سفر او به سوئیس برای مراقبت از فرزند تازه متولدشده خود، تمامی اهالی رسانه را به شرکت در مسابقه تولید شایعات دعوت کند، ردگیری وضعیت کنونی پوتین می‌تواند در ترسیم فضا و چشم‌انداز سیاسی روسیه تاثیرگذار باشد. با تمام این اوصاف، این برای اولین‌بار نیست که پوتین برای مدتی از دید رسانه‌ها پنهان شده است. او در مدت 15سال زمامداری، تنها در دومورد بیش از یکی،‌دوروز دوربین‌های رسانه‌ای را از حضور خود محروم کرده است: یکی سال2000 و پس از حادثه غرق‌شدن زیردریایی اتمی «کورسک» در دریای «بارنتس» و دیگری دوسال بعد و در پی بحران گروگان‌گیری در تئاتر مسکو. تصاویر و ویدئوهای آرشیوی درنتیجه بی‌جهت نیست که باوجود انتشار تصاویری از دیدار پوتین با رییس دادگاه عالی روسیه از سوی شبکه‌های تلویزیونی دولتی در روز جمعه (تصاویری که اگرچه ادعا شده مربوط‌به همین هفته اخیر است، اما به باور بسیاری از دل آرشیو‌های خبری بیرون آمده است)، بازار گمانه‌زنی‌ها همچنان داغ است. آن‌طور که پیداست، غیبت 10روزه پوتین که تنها چندروزی است پس از انتشار اخبار لغو سفر او به قزاقستان و ادعای یکی از مقامات قزاق مبنی‌بر بیماربودن رییس‌جمهوری روسیه، توجه عموم مردم را به خود جلب کرده، همچون گذشته نشانه‌ای از بحران جاری در فضای سیاسی آن کشور است. شاید بهتر باشد برای کشف سرنخ این غیبت که با تعویق دیدار روز پنجشنبه پوتین با رهبر اوستیای‌جنوبی برای امضای معاهده الحاق این منطقه به روسیه ادامه‌دار شده، چندروزی دندان روی جگر بگذاریم تا ببینیم رییس‌جمهوری روسیه فردا با چه شکل و شمایلی به دیدار همتای قرقیز خود خواهد رفت، اما حتی اگر بخواهیم تن به بازی حدس و گمان‌ دهیم، می‌توانیم از میان انبوه شایعات، آن گزینه‌هایی را محتمل‌تر بدانیم که با دینامیسم سیاسی کنونی روسیه هم‌خوانی بیشتری دارد؛ گزینه‌هایی که به احتمال قریب‌به‌یقین شامل ادعای «آندری ایلاریونوف»، مشاور سابق پوتین، مبنی‌بر فرار رییس‌جمهور در پی وقوع کودتا و جانشینی «ایگور سچین»، رییس یکی از شرکت‌های بزرگ نفتی، نمی‌شود. ترور «بوریس نمتسوف»، مخالف سرشناس و لیبرال پوتین، در ماه گذشته میلادی، احتمالا همان حلقه گمشده‌ای است که در این بحبوحه به کمک خواهد آمد. بسیاری از تحلیلگران روسیه بر این باورند عقب‌نشینی پوتین از انظار عمومی، بیش‌ازهرچیز واکنشی به شکاف به‌وجودآمده بین سرویس فدرال امنیتی آن کشور و نیروهای امنیتی وفادار به «رمضان قدیروف»، شورشی سابق و رییس‌جمهوری کنونی چچن است که در پی بازداشت پنج‌مظنون چچنی در رابطه با قتل نمتسوف و اعتراف «زائور دادایف»، یکی از نزدیکان قدیروف، به دست‌داشتن در نقشه ترور شدت یافته است. برخی گزارش‌ها حکایت از آن دارند ترس و واهمه از آغاز یک‌جنگ جدایی‌طلبانه جدید در کرانه‌های جنوب‌غربی روسیه، میراث‌داران «ک‌گ‌ب» را به تکاپو انداخته تا شاید از نفوذ رهبر اسلام‌گرای چچن بر ساکنان کرملین بکاهند؛ ماموریتی که با نظر به اعلام وفاداری جدایی‌طلبان سابق چچنی به ولادیمیر پوتین و اعتماد متقابل رییس‌جمهوری روسیه به آنها که در بیانیه هفته پیش کرملین نمایان بود، بسیار دشوار می‌نماید، اما غیبت پوتین حتی اگر مجالی برای تعیین‌تکلیف شورشیانی باشد که با اتکا به ارتشی قدرتمند و آموزش‌دیده در پی جبران شکست جنبش جدایی‌طلبانه دهه90میلادی هستند، معانی ضمنی دیگری نیز در چنته دارد و آن چیزی نیست، جز تک‌محوری نظام سیاسی در روسیه که با وجود تمامی ترتیبات قانونی برای اداره دولت در نبود رییس‌جمهور، چنان در سایه سیطره پوتین فرورفته که غیبت چندروزه او را به یک‌بحران عمیق سیاسی بدل می‌ کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.