محمدرضا باهنر در گفتوگو با «شرق»:
دولت یازدهم شجاع نیست
مهدی قدیمی- آمنه شیرافکن
محمدرضا باهنر همه هوشوحواسش جمع مصاحبه است، هم به سوالها پاسخ میدهد و هم یکیدرمیان به کنایه تیکهای به خبرنگار میاندازد. اینکه شما تحلیلتان اینطور است و اینکه مسایل را سادهانگارانه میبینید. خلاصه اینکه حاضرجواب است. فرمان را مدتی است به سمت جبهه پایداریهای مجلس چرخانده و حالا تمامقد از این استراتژی دفاع میکند. میخواهد اصولگرایان تندرو را رام خود کند اما واقعیت گویای چیزی دیگری است. اینکه منافع برخی اصولگرایان این روزها به بقای تندروها پیوند خورده است. بهصراحت به فقدان چهره کاریزماتیک در جناح اصولگرا اشاره دارد و البته فقدان دو چهره تاثیرگذار اصولگرا را هم خاطر نشان میکند. روحانی را اصولگرا دانسته و از اینکه اصلاحطلبان توانستهاند او را به قدرت برسانند راضی است. البته هشدار میدهد که باید فرداروز پای این حمایتتان بایستید. او البته به یکی از شاهکارهای اصولگرایانه اشاره دارد؛ اینکه «احمدینژاد میخواست دورهاش غیرطبیعی تمام شود و ما اجازه نمیدادیم، دوره احمدینژاد اگر غیرطبیعی تمام میشد هزینههای مملکت سنگینتر تمام میشد.» اما خیلی شفاف میگوید که ابزاری مانند سوال و طرح عدم کفایت تنها ابزارهایی برای ترساندن بود و اصراری به اجرایی شدن آن نبود. بهویژه در مورد خاص احمدینژاد بر این مساله تاکید دارد. باهنر که این روزها دبیرکل جبهه پیروان خط امام و رهبری است، دولت را شجاع نمیداند: «دولت با وجودی که تدبیر میکند و به جمعبندیهای خوبی هم میرسد در اجرا شجاعت لازم را ندارد.»
به عنوان فردی که در راس جبهه پیروان خط امام و رهبری هستید، به ما بگویید چه نمرهای به نوع فعالیت تشکیلاتی جناح اصولگرا در مسایل هشت ساله دولت قبل میدهید؟ اگر بخواهیم از بیرون به ماجرا نگاه کنیم این سوال مطرح است که حامیان اصولگرای دولت احمدینژاد تا کجا مسوولیت مثبتومنفی عملکرد ایشان را میپذیرند تا جامعه بداند در دورههای بعد اگر همین تشکلها یک شخصیت دیگر را معرفی کردند، آیا مسوولیت عمل آنها را میپذیرند یا خیر؟
من به حرف همیشگی خودم برمیگردم؛ جای چند حزب شناسنامهدار پاسخگو به مردم، با داشتن مانیفست سیاسی و رهبری و شورای رهبری مشخص، همچنان در کشور ما خالی است. همه جناحها از این موضوع رنج میبرند. موقعی که کار از حالت حزبی خارج شود، چون انضباط حزبی دیگر حاکم نیست بسیار طبیعی است که فعالان سیاسی از منافع این وسیله یا ابزار استفاده کنند و از مضارش دوری بجویند. یعنی نقاط مثبت را به خودشان نسبت داده و نقاط منفی قضیه را حاشا کنند. متاسفانه این هزینهای است که جریانهای مختلف سیاسی در فقدان حزب میپردازند و به همین دلیل دعواها و رقابتهای سیاسی که شروع میشود، دو طرف همدیگر را به کارهای انجامداده و نداده متهم میکنند. در موضوع دولت آقای احمدینژاد و تبعاتی که دولت ایشان بهبار آورد، وضعیت را چطور ارزیابی میکنید؟ نکته مهم اینکه احمدینژاد اصلا کاندیدای ما نبود. کاندیدای شما نبود اما اسمورسم اصولگرایی داشت. اینها مسایلی است که در رسانهها هم مطرح شده و حالا همه میدانند. بنده در آن زمان رییس ستاد آقای لاریجانی بودم. سابقا آقای احمدینژاد در جامعه مهندسین بود، آدم تشکیلاتی و حزبی بود ولی بنده و جامعه مهندسین و جبهه پیروان خط امام از آقای لاریجانی حمایت کردیم. داستان اینطوری شد که آقای احمدینژاد و هاشمی رفتند مرحله دوم و فقط یک هفته وقت داشتیم؛ در آن فاصله یک بیانیه رسمی دادیم که آقای احمدینژاد و هاشمی هرکدام نقاط مثبتی دارند و رای نهایی را آتش بهاختیار گذاشتیم. فکر نمیکنید همین ماجرای آتش بهاختیاربودن، ضعف تشکیلاتی اصولگرایان است. ممکن است این مساله یک نقطهضعف تشکیلاتی باشد که آدم نتواند به جمعبندی برسد اما چه در مرحله اول یا دوم مسوولیت انتخاب آقای احمدینژاد را برعهده نداریم، یک اتفاقی افتاد که آقای احمدینژاد انتخاب شد. واکنش شما به بودجه غیرکارشناسی احمدینژاد چه بود؟ خیلی ساده بیان کردیم، نمیتوانیم 80 درصد به بودجه اضافه کنیم. ایشان هم حرف عوامپسند کلی میگفت. آقای دکتر داودی که خودش اقتصاددان بود میگفت یعنی چه، ما پول داریم و آن وقت برای مردم کار نمیکنیم؟ سوال خیلی سوال عوامپسندانه و پوپولیستی بود. جواب این حرف، خیلی ساده است؛ ببخشید من مجبورم عامیانه حرف بزنم. همین الان در گیلان سالی هزارمیلیمتر باران میبارد و در کرمان حتی شاید صدمیلیمتر هم نبارد اگر در گیلان 700میلیمتر باران بیاید میگویند خشکسالی است و اگر در کرمان 200میلیمتر باران بیاید میگویند سیل آمده و باران زیاد بلاست. یعنی همه چیز نسبی است. میگوییم مملکتی که سال گذشته صدتومان برای بودجه عمرانی هزینه کرده اگر تمام امکانات هم فراهم بشود امسال نمیتواند 180 تومان هزینه بکند چون کار عمرانی فقط پول نیست، یک بخشی از کار عمرانی مدیریت و یک بخشی تجهیزات و مصالح و نیروی انسانی و همه اینها باید جمع شوند تا بتوان یک کار عمرانی انجام داد؛ من خیلی ساده به آقای احمدینژاد گفتم نمیشود چنین کرد. البته احمدینژاد بارها آمد پشت تریبون و گفت ما پول داریم در مملکت و شما نمیگذارید ما کار کنیم. ممکن است خیلیها تهییج و تحریک شوند. یعنی نخستین مشکل ما با احمدینژاد با ارایه همان نخستین بودجه شروع شد. آقای باهنر همین مساله که میگویید، نقد به خود شما و کلیت تشکلهای اصولگرا نیست که چهرهای را کاندیدا کردید که تقریبا شناخت صحیح و درستی نداشتید؟ احمدینژاد نه کاندیدای من بود و نه هیچکدام از تشکلهای اصولگرای دیگر. ما افتادیم در دل حادثه اتفاقافتاده. اما بههرحال این آدم با لوگوی اصولگرایی آمد. بازهم تکرار میکنم قاطبه اصولگرایان از احمدینژاد حمایت نکردند. خب بالاخره نمیشود اصولگرایان از کنار این پدیده بهسادگی بگذرند و شانه خالی کنند. شما حالا میپرسید مسوولیت کدامیک از کارهای احمدینژاد را میپذیریم. پاسخ اینکه هر جا از او حمایت کردیم، مسوولیتاش را میپذیریم و در جایی که ناقدش بودیم، نمیپذیریم. چون در همان بزنگاه، نقدمان را داشتیم. حالا من میخواهم توپ را در زمین شما بیندازم. شما به هر دلیلی در انتخابات یازدهم از آقای روحانی حمایت کردید. مسوولیت چقدر از کارهای ایشان را میپذیرید؟ البته الان زمان مصاحبه ما با شما است؛ نه بالعکس. اینجور نمیشود. شما باید مسوولیت بخشی از کارهای آقای روحانی را بپذیرید. اتفاقا چهارسال دیگر شما درباره این مساله یک فرقی با ما دارید؛ اینکه ما تا روز آخر هم از احمدینژاد حمایت نکردیم اما شما از آقای روحانی حمایت کردید و او با این حمایتها رییسجمهور شد. آقای روحانی ذاتا و بهلحاظ خمیرمایه اصولگراست و تردیدی در این نیست. البته جالب اینکه همین آقای روحانی اصولگرا با حمایت اصلاحطلبها به قدرت میرسد، چرا اصولگرایان سراغ او نرفتند. ببینید آقای روحانی انتخاب شده و بخشی از مسوولیت کارهای او با شماست ولی طبیعی است که مسوولیت بخشی از کارهای او را هم نمیپذیرید؛ اما احمدینژاد بدون رضایت ما رییس دولت شد و ما مجبور شدیم از او حمایت کنیم. در بحث آقای احمدینژاد شما گفتید حمایت نکردید و ایشان بههرحال برنده شد. شما نقدهایی داشتید ولی بالاخره کارهایی که احمدینژاد کرد، بهویژه پروندههای تخلف مالی عدیدهای که الان یکی پس از دیگری خبرش منتشر میشود، به پای جریان اصولگرایی نوشته شده. در حافظه مردم اختلاس سههزارمیلیاردتومانی، پرونده بابک زنجانی، محکومیت محمدرضا رحیمی، سعید مرتضوی و انواع تخلفهای مالی به پای این طیف نوشته شده، چطور میشود حافظه مردم را نسبت به این همه حوادث ترمیم کرد. اصلا اصولگرایان چنین توانی دارند؟ اتفاقا درباره حوادث درحال جریان، دیدگاه متفاوتی دارم. فکر میکنم دوستان اصلاحطلب ما هم در این قضیه بیکار نیستند؛ یعنی حسابی دارند کار میکنند و فعالاند. متاسفانه یک گرفتاری که ما داریم همینکه وقتی بنای رقابت داریم مساله دین، انسانیت و اخلاق خیلی مورد نظر قرار نمیگیرد. فاکتورهایی که سابقا در جامعه مهم بود و ارزش داشت، همه اینها حالا به حاشیه رفته و این قبیل بحثها مطرح میشود. من واقعا الان نمیخواهم قضاوت کنم، میخواهم این پیام را به مسوولان رده بالا ازجمله خودم بدهم که این عدد و رقمهایی که اعلام میشود، باید واقعی شوند. منظور شما چه اعداد و ارقامی است؟ آنقدر عدد و رقم تخلف میلیاردی سر زبانها افتاده که مردم نسبت به بزرگی این ابعاد بیتفاوت شدهاند. مثال میزنم؛ یک آقایی بود چند سال پیش، آقای فاضل خداداد. دوست آقای رفیقدوست. پروندهاش از مجلس شروع شد. یادتان هست که یک تیتر بود در آن زمان در روزنامهها که 123میلیاردتومان تخلف و اختلاس مالی اتفاق افتاده است. اینکه آقای خداداد سوءاستفاده کرده بود و مفسد بود هیچ شکی نیست و امیدوارم حکمی هم که قاضی داد درست بوده باشد اما میخواهم بگویم ایشان ششمیلیاردتومان منغیرحق از بانک میگرفت، 24ساعت نگه میداشت و بعد پس میداد. و بارهاوبارها این کار را کرد. فکر کنم 20 بار از بانک ششمیلیارد، ششمیلیارد پول میگرفت و پس میداد و از سودش استفاده میکرد، یعنی اگر بخواهیم ضرب و تقسیم بکنیم شاید کل اختلاس ایشان به چهار تا پنجمیلیاردتومان برسد. حالا یک زمانی قانون نظام ما ممکن است آنقدر جدی شود که برای اختلاس یکمیلیاردی هم مجازات سنگین بدهد. اما موقعی که میخواهیم مجازات سنگین بدهیم نگوییم 123میلیاردتومان اختلاس، بگوییم یک فرآیند کثیف انحصاری راهانداخته و از قِبَل آن پنجمیلیاردتومان اختلاس کرده است. یعنی اتفاقهایی که الان افتاده بههمین شکلاند؟ میشود دقیقتر مثال بزنید؟ فکر میکنم شما به شکلی میخواهید تخلفها را سادهسازی کنید. آقای خاوری چه میشود؟ پدیده بابک زنجانی و سعید مرتضوی و شخص آقای رحیمی چطور؟ خیر، در همین موردی که وزیر اقتصادودارایی 12هزارمیلیارد تومان را مطرح میکنند، 50-60میلیارد در کرمان توسط دو بانک زدوبند شده، بههمان صورت بدهبستان. اصلا توی کل کرمان مگر 12هزارمیلیاردتومان وجود دارد؟ اینها را بزرگ میکنند، مدیرعامل شاندیز حتما یک تخلفی داشته و از رانتهایی استفاده کرده اما آیا یک شخصیت حقیقی و حقوقی وجود دارد که 20هزارمیلیاردتومان سوءاستفاده کرده باشد؟ من اصلا قبول ندارم. آقای جهانگیری یک جایی گفتند چند وقت پیش 22میلیارددلار از مملکت خارج شده، داستان را همه عالموآدم میدانند. من گفتم چرا میگویید 22میلیارددلار، در طول دولت نهم و دهم، حداقل 400 تا 500میلیارددلار از کشور خارج شده، نفت فروختهاند، جنس خریدهاند، اینکه نادرست خریدند یا بیخود فروختند مساله ما نیست. این 22میلیارددلار هم مال زمانی است که قیمت نفت خیلی بالا بود، بانک مرکزی فکر کرده باید دلار وارد بازار بکند که یک مقدار در چهارراه استانبول، یک مقدار در اصفهان، مقداری در دوبی، مقداری در ابوظبی، رفتند دلار را فروختند و ریالها را گرفتند. آیا ورای این عدد و رقمها نفس این کارها، خود تخلف نیست؟ اگر شما نظر من را میخواهید عرضم این است که معاون اول رییسجمهوری نباید بگوید 22میلیارددلار از مملکت خارج شده. میگویم جریان این 22میلیارد که از کشور خارج شده این بوده؛ ما همان زمان بارهاوبارها به بانک مرکزی تذکر دادیم که دلار در بازار آزاد نفروشید، این بحث دیگری است. به قول آقا این یک تحلیل سیاسی- اقتصادی است. اما میخواهم بگویم اینکه شما میگویید مردم به عددها کار ندارند بلکه خود اختلاس مهم است، نه! مردم به اعداد و ارقام هم کار دارند. چند روز پیش پیام وایبری آمده بود که گفته بود 20هزارمیلیارد تومان اختلاس شاندیز است. 20هزار میلیارد تومان یعنی یک میلیون پراید یعنی چهارتا منصور آریا یعنی 568 تا شهرام جزایری. در مجلس ششم طرحی بهمنظور شفافسازی کمکهای مالی و انتخاباتی مطرح شده بود که از سوی برخی اصولگرایان بهشدت مورد انتقاد قرار گرفته و به تولید رانت متهم شد. اخیرا شما گفتید که در مجمع تشخیص مصلحت، کارهایی برای شفافسازی هزینههای تبلیغات انتخاباتی میکنید. اول بفرمایید دلایل مخالفت با طرح مجلس ششم چه بود و بعد اینکه الان راهکار عملیاتی شفافسازی کمک مالی به نامزدها چگونه دنبال خواهد شد؟ میخواهم بگویم از همان زمانی که کار تشکیلاتی میکردم به این معتقد بودم که حاکمیت غیراز هزینههای حاکمیتی انتخابات، باید هزینهای هم برای احزاب بپردازد. البته ضابطه داشته باشد؛ اینکه هر حزب چقدر کرسی، هوادار و روزنامه و سایت دارد. من همواره به این موضوع اعتقاد داشتم. درحالحاضر هزینههای انتخاباتی در دنیا از سه راه جمعآوری میشود؛ یک جاهایی که تکحزبی است و در آنجا که وضعیت مشخص است و در آن جیب حزب و بیتالمال یکی است؛ یک جاهایی نماینده و شخصیتهای سیاسی توسط مقامها و قدرتهای اقتصادی حمایت میشوند. حتی آنجا در آمریکا ما سه دسته شرکت داریم؛ یکسری از شرکتها با جمهوریخواهان فقط کار میکنند. یکسری با دموکراتها و یکسری کمپانیها با هر دو طرف. پنهانکاری هم ندارند بلکه میگویند ما از برنده حمایت میکنیم؛ بنابراین یک گروه و کشورهایی هستند که ضابطه دارند و معلوم است از کجا پول میآید، حتی کمکهای مردمی هم ضابطه دارند. در کشور ما هیچکدام از این روشها جواب نمیدهد. اگر از مردم و شرکتها بخواهیم پول بگیریم میگویند که وامدار شدید و فلان و بهمان و اگر نقبی بزنند به دولت از این نهاد کمک بگیرند، تخلف است. حتی از لحاظ شرعی هم پولگرفتن از دولت حرام است. من کاملا با این طرح که کمک ضابطهمند به کاندیداهای انتخاباتی بشود موافقم و پیگیر هستم و مجمع تشخیص هم کلیات طرح را تصویب کرده که هزینهها، درآمدها، منابع و غیره کاملا شفاف باشد. من نمیخواهم بحث را هم سیاسی بکنم که اصلاحطلبان موافق این طرح و اصولگرایان مخالف هستند. بله، در اصولگرایان کسانی هستند که بهجد با این طرح مخالفند و برخی نیز کاملا موافق. شخصا فکر میکنم این یک ضرورت اجتنابناپذیر است. این طرح در چه مرحلهای است؟ سیاستهای کلی سیاستهای درازمدتی است که مکانیسم طولانی دارند، سیاستی کلی که مجمع تصویب کند طبق اصل 110 کاری مستشاری برای رهبر است. رهبری با مشاورانی که دارد و برنامههایی که دارند ممکن است در بخشهایی این سیاستها را تعدیلکنند یا جایی را کم یا زیاد کنند و نهایتا به یک تصمیمی میرسند و آن را بهعنوان سیاست کلی ابلاغ میکنند. پس ما در انتخابات مجلس دهم این شفافسازی هزینههای انتخاباتی را نخواهیم داشت؟ بعید میدانم به انتخابات آینده مجلس برسد. سیاست کلی هم که توسط رهبری ابلاغ شد باز مستقیما قابل اجرا نیست؛ باید تبدیل به قانون شود که فرایند خودش را دارد. دقیقا نقدتان چیست؟ اینکه دولت با وجودیکه تدبیر میکند و به جمعبندیهای خوبی هم میرسد در اجرا شجاعت لازم را ندارد. حالا در صحبت، ما اصولگرایان مشهوریم به محافظهکاری ولی در کل یک مکانیسمی هست که دولتها و مجلسها محافظهکار میشوند؛ اما وقتی که آدم به یک تصمیم خوب و درست میرسد ممکن است یک عده مخالف باشند و عدهای موافق؛ من بارها و بارها با وزرا صحبت کردم؛ بهلحاظ صنفی باید از نمایندگان مجلس دفاع کنم اما بارها به وزیران گفتم اگر نمایندهها حرفهای غیرمدبرانه میزنند شما لازم نیست به حرفهایشان توجه کنید و به حرفشان گوش کنید، آخرش واکنش مجلس به دولت استیضاح است. بنابراین میخواهم بگویم اگر دولت آقای روحانی نتواند در دو یا سه زمینه به صورت ملموس موفق شود و ذائقه مردم را شیرین کند، دو رقیب برای دولت روحانی در اذهان متصور است که متشکل هم نیستند. یکی احمدینژاد و دیگری ما اصولگراها هستیم که به قول شما جداکردن ما از هم کار سختی است. با توجه به اینکه شما هنوز ائتلاف با احمدینژاد را محال نمیدانید، اگر دولت یازدهم موفق عمل نکرد و دوره بعد اینطور که شما میگویید احمدینژاد بالا بیاید آیا اصولگرایانی که وزنی دارند و یک پشتوانهای دارند، ممکن است برای رسیدن به قدرت دوباره به سمت احمدینژاد بروند؟ اینکه یک ائتلاف تاکتیکی دوباره شکل بگیرد؟ من موضع خودم را قبلا هم گفتهام که از نظر سیاسی اگر امر دایر شود که بین اصلاحطلبان معتدل و اصولگرایان تندرو، یکی را انتخاب کنم، ترجیح میدهم به اصولگرایان تندرو نزدیک شوم؛ برای اینکه بنده تحلیلم از اصلاحطلبهای معتدل این است که وقتی روی کار میآیند و قدرت را به دست میگیرند نمیتوانند خودشان را از اصلاحطلبان تندرو دور نگه دارند و نجات دهند و بارهاوبارها این را تجربه کردیم. آیا اصولگرایان معتدل میتوانند این کار را انجام دهند؟ ما معتقدیم اصلاحطلبهای معتدل اگر بیایند نمیتوانند از دست اصلاحطلبهای تندرو، نجات پیدا کنند و کار را اصلاحطلبهای تندرو از دستشان میگیرند و قدرت را قبضه میکنند. بنابراین ائتلاف با اصلاحطلبهای معتدل در واقع پذیرش اصلاحطلبهای تندرو است اما اصولگراها برعکساند. ما به اصولگراهای تند نزدیک میشویم اما کار را به آنها نمیدهیم. یعنی دقیقتر به این معنا که میدان و محور کار را به تندروها نمیدهیم نه اینکه هیچ کاری به آنها ندهیم. دوره احمدینژاد مصداقی از این تندرویهاست. اگر توان مدیریت تندروی داشتید، خب چرا همان موقع این کار را نکردید؟ دوباره تکرار میکنم که احمدینژاد کاندیدای ما نبود، ما تجربه سه مجلس اصولگرا داشتیم. اما هیچکدام را دست تندروها ندادیم، اگر مجلس را فقط یک ماه تحویل تندروها میدادیم شما میدیدید چه بلایی سرتان میآید، شما قدرشناس نیستید! اگر ما یک ماه مجلس را دست تندروها بدهیم شما میفهمید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.