بریتانیا در بیابان
گوردون براون* ترجمه: نوژن اعتضادالسلطنه
اروپا بار دیگر میان شرق و غرب تقسیم شده است. اعضای شرق اروپا بهطور خاص لهستان و کشورهای حوزه بالتیک خواستار عضویت هرچهسریعتر در اتحادیه اروپا برای مقابله با تجاوز روسیه هستند. در جبهه سیاسی و جغرافیایی مقابل، بریتانیا تهدید کرده که از اتحادیه اروپا خارج خواهد شد. تصمیمگیری متفاوت کشورهای غرب و شرق اروپا احتمالا باعث میشود که توازن جدیدی از قدرت در این قاره شکل گیرد. تصور آینده اتحادیه اروپا آنهم پس از خروج بریتانیا دشوار نیست: محور آلمان و فرانسه کنترل اتحادیه اروپا را در دست خواهند گرفت، روسیه قدرتمندتر خواهد شد و آمریکاییها از موقعیت تضعیفشده کنونی بریتانیا استفاده خواهند کرد و اسکاتلند بار دیگر تهدید خواهد کرد که از بریتانیا جدا شود و انگلیس تبدیل به کشوری خواهد شد که همواره نسبت به اروپا تردید دارد و اقناع شده که بریتانیا همواره زمانی که تنهاست در قویترین حالت خود قرار دارد؛ همانگونه که «خوزه مانوئل باروسو»، رییس پیشین کمیسیون اروپایی ماه دسامبر گذشته اعلام کرده بود، بریتانیا به کشوری منزوی تبدیل شده است. او در اینباره گفت: «من هرگز در طول سالهای فعالیت خود در شورای اروپایی، کشور بزرگی را ندیدم که مانند بریتانیا خود را از دیگران جدا کند.» درواقع، بریتانیا امروز به یکی از بازیگران حاشیهای در جریان تصمیمگیریهای استراتژیک اروپایی تبدیل شده است. بریتانیا از بحثهای مربوط به مسایل تجاری نیز به دور افتاده است و باوجود آنکه این کشور یکی از اصلیترین وامدهندگان بوده است، اما تقریبا ارتباطی با یونان ندارد. همچنین، اگرچه بریتانیا یکی از امضاکنندگان پیمان تضمین استقلال اوکراین در بوداپست در سال1994میلادی بود اما درحالحاضر، تنها فرانسه و آلمان در مذاکرات مربوطبه اوکراین حضوری جدی دارند. وزرای بریتانیایی میخواهند هر دومسیر را بهصورت همزمان طی کنند: روسیه باید با وحدت بیشتر کشورهای اروپایی مواجه شود و اروپا باید به مقابله با آن کشور بپردازد و این درحالی است که آنان استدلال میکنند بریتانیاییها ممکن است اتحادیه اروپا را ترک کنند. «دین اچسون»، وزیر خارجه پیشین آمریکا، که یکی از معماران ناتو و برنامه مارشال بود، جملهای معروف دارد و آن اینکه بریتانیا در قرنبیستم میلادی قدرت خود بهعنوان یک امپراتوری را از دست داد و هرگز نمیتواند نقش پیشین خود در نظام بینالملل جدید را بازیابد. در قرنبیستویکم نیز بریتانیا ممکن است اروپا را از دست دهد و بار دیگر خود را در وضعیتی ببیند که نقش مهمی در جهان ندارد. شواهد اندکی وجود دارد که صحت این استدلال ضداروپایی را اثبات کنند که قوانین اتحادیه اروپا مانع از گسترش روابط تجاری بریتانیا با کشورهای خارج از اروپا هستند. درمقابل باید اشاره کرد که فرصتهای سرمایهگذاری برای بریتانیا زمانیکه این کشور اتحادیه اروپا را ترک کند، کمتر خواهد شد. درنتیجه این ادعا که بریتانیایی غیراروپایی میتواند از روابط تجاری با کشورهای دیگر بیشتر نفع ببرد، استدلالی اشتباه است. آمریکا بهعنوان بزرگترین اقتصاد جهان نیازمند معاهده تجارت آزاد آمریکایشمالی است و کشورهای جنوبشرق آسیا که اقتصاد درحال رشدی دارند، نیازمند «آسهآن» هستند. بهطور مشابه، با وجود آنکه بریتانیا موفق شده به میزان رشد 20درصدی در فعالیتهای اقتصادی بینالمللی برسد، در آینده نزدیک و درصورت خروج از اتحادیه اروپا، رشدی بیش از 5/2درصد نخواهد داشت. درنتیجه بریتانیایی که بخشی از اروپا باشد، میتواند از قدرت بیشتری برخوردار شود. عضویت در اتحادیه اروپا میتواند قدرت رقابت بریتانیا را افزایش دهد و آن کشور را قادر سازد درزمینه تجارت، قوانین مالیاتی، مبارزه علیه فساد و پولشویی و امنیت اقتصادی، با چین و هندوستان و دیگر نقاط جهان با سایر کشورهای اروپایی هماهنگی بیشتری داشته باشد. بااینحال، احتمالا تنها با استدلالهای اقتصادی نمیتوان مخالفان باقیماندن بریتانیا در اتحادیه اروپا را قانع کرد. «هوگو یانگ»، روزنامهنگار بریتانیایی میگوید: گذشته قابل فراموششدن نیست و از آینده نیز نمیتوان اجتناب کرد؛ چنین دیدگاهی میتواند بازتابدهنده ناتوانی دایمی بریتانیا از بازگشت به دوران باشکوه امپراتوری پیشین و همچنین ترک اتحادیه اروپا باشد. این ناامنی اقتصادی در عرصه اقتصاد جهانی است که سبب میشود تا نوستالژی حاکمیت بریتانیا برای بریتانیاییها تداعی شود. میلیونهانفر از شهروندان بریتانیایی مدتهای طولانی درصدد بودهاند از خود درمقابل نیروهای بیگانه محافظت کنند. آنها اینگونه قلمداد کردهاند که این نیروها تهدیدی علیه معیشتشان هستند. آنچه نیاز است گفته شود، این است: بریتانیا زمانیکه خود را در مقام رهبر در اروپا دیده، در بهترین وضعیت ممکن قرار داشته است. بریتانیا در مبارزه علیه فاشیسم در خطمقدم قرار داشت و از آرمانهای دموکراتیک حمایت کرد. بریتانیا همواره درزمینه آزادیخواهی، تساهلطلبی و مسوولیت اجتماعی پیشتاز بوده است و بار دیگر باید آمادگی خود را برای رهبری جنبشی ترقیخواهانه نشان دهد. بریتانیا باید در صف اول هدایت اروپا برای رشد اقتصادی بیشتر و حفاظت از کشورهای اروپایی دربرابر بیعدالتیها قرار گیرد. جهانیشدن نیازمند وجههای انسانی است و بریتانیای مدرن میتواند این تصویر را ارایه دهد. برخی معتقدند که بهترین راه برای حفاظت از اصلاحات اروپایی، تهدید به خروج از اتحادیه اروپاست. تجربه من نشان میدهد بریتانیا زمانی بهترین کارکرد خود را داشت که مردمان را کنار یکدیگر جمع و ارزشها و اهداف خود را تقویت کرد. تنها ازاینطریق است که بریتانیا میتواند گذشته فراموشناشدنی خود را حفظ کرده و درعینحال آینده غیرقابلاجتناب را نیز در آغوش گیرد. *نخستوزیر پیشین بریتانیا
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.