|

ایده‌ای برای تشکیل دولت مستقل فلسطینی

سلام فیاض. نخست‌وزیر پیشین تشکیلات خودگردان فلسطین

برای فلسطینیان تلاش برای تحقق ایده دولت فلسطینی از نوار غزه آغاز شد، اما صبر کنید، آیا هنوز هم منافع منطقه‌ای و بین‌المللی انگیزه‌ای برای تشکیل دولت فلسطینی است؟ اذعان می‌کنم هرنفعی که در راه تلاش دوباره برای احیای «روند صلح» باقی‌مانده بود، در روزهای گذشته مشروط‌به این عبارت شده است: «اجازه دهید اول ببینیم 17مارس چه به ارمغان خواهد آورد» این روز تاریخ برگزاری انتخابات بعدی رژیم اسراییل است. به‌نظر من، فارغ از نتیجه انتخابات که به همه ارتباط دارد، فلسطینیان به‌طورخاص باید در مذاکرات صلح با طرف مقابل به نتیجه برسند تا پس از آن تلاش برای تشکیل دولت مستقل فلسطینی محقق شود، چراکه در غیراین‌صورت مذاکرات صلح در بدترین شرایط، انزوای منطقه‌ای و بین‌المللی را برای آنها به‌همراه خواهد داشت. دوعلت اصلی درباره به‌حاشیه‌رانده‌شدن موضوع مذاکرات وجود دارد؛ نخستین‌دلیل، به شکست آخرین دور دیپلماسی بازمی‌گردد و تردیدهای زیادی که بیش از دودهه درباره توافق اسلو به‌وجود آمده است. دومین‌دلیل آن، دل‌مشغولی کامل منطقه‌ای و بین‌المللی با تهدید داعش و بازیگران دولتی و غیردولتی هم‌فکر آن در منطقه و فراتر از آن است که رشدی قارچ‌گونه داشته‌اند. موضوع تشکیل دولت فلسطینی باید از غزه آغاز شود. این گزینه می‌تواند رویکرد صحیحی باشد، هم به‌این‌ خاطر که شرایط انسانی در نوار غزه فاجعه‌بار است و هم از نظر استراتژیک، این گزینه برای ادغام دوباره غزه در درون فلسطین امری ضروری است، چراکه این مساله یکی از مولفه‌های کلیدی موردنیاز در مسیر احقاق حاکمیت فلسطینیان است. ادغام دوباره غزه در فلسطین، نیازمند برداشتن گام‌های جدی و مدیریت کثرت‌گرایانه موثر فلسطینیان باتوجه به نیازهای دولت ملی و ضرورت‌های بین‌المللی است. دراین‌میان نیازی فوری برای داشتن رهبری متحد وجود دارد تا از طریق آن این اطمینان حاصل شود که دولت فلسطینی نماینده طیف وسیعی از جریانات سیاسی است و پس از آن زمینه تشکیل شورای قانون‌گذاری فلسطینی فراهم می‌شود. زمینه وجود رهبری متحد تاکنون مهیا نبوده است و کمیته رهبری از تمام جریان‌های فلسطینی تشکیل شده است؛ حتی آن گروه‌هایی که برنامه سیاسی سازمان آزادی‌بخش فلسطین را نپذیرفته‌اند. باوجود اینکه سازمان آزادی‌بخش فلسطین هنوز هم در حفظ منافع ملی دست بالا را دارد، اما گروه‌های غیرعضو در سازمان آزادی‌بخش فلسطین، ازجمله جهاد اسلامی و حماس، شرکای اصلی در مسیر تعقیب خواسته‌های ملی فلسطینیان بوده‌اند. توجه به این گروه‌ها، سازمان آزادی‌بخش فلسطین را قادر می‌سازد به نمایندگی از تمام فلسطینیان سخن بگوید و چارچوب برنامه سیاسی خود را حفظ کند. دولتی که با مشارکت تمام جریانات سیاسی و مبتنی‌بر قانون تشکیل شود، باید در گام اول تعهد خود نسبت‌به بازسازی چندین‌ساله غزه و اتحاد مجدد نهادهای فلسطینی و چارچوب‌های حقوقی و اداری در سرتاسر کرانه باختری و نوار غزه را اعلام کند. این اقدام باید با پاسخگویی کامل صورت گیرد. این اقدامات اگر همراه‌با تعهدبه بازه زمانی مشخص و درپیش‌گرفتن استراتژی عدم‌خشونت باشند، می‌تواند مراحل لازم برای تشکیل دولت فلسطینی را فراهم کند. پس از آن سازمان آزادی‌بخش فلسطین با برقراری ارتباط با رژیم اسراییل و جامعه بین‌المللی به نمایندگی از طرف تمام جریان‌های فلسطینی، می‌تواند روی موضوع لزوم تامین امنیت و درج آن در قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد کار کند که طبق آن در تاریخ مشخص به اشغالگری بلندمدت رژیم اسراییل پایان داده شود. دراین‌راستا نیاز جدی به اتحاد نهادهای اداری، دولتی و حقوقی فلسطین پس از دوران نزدیک‌به هشت‌ساله جدایی احساس می‌شود. اتحاد تمام جریانات فلسطینی و تعهد آنها به مشارکت در برگزاری انتخاباتی آزاد، عادلانه و فراگیر شش‌ماه قبل از پایان مدت زمان ذکرشده، می‌تواند عزم جدی فلسطینیان و قابلیت آنها را برای دوران گذار به نمایش بگذارد. برای آزادشدن ظرفیت فلسطینیان ادامه پایبندی به «اصول چهارگانه» اقدامی ضروری است. دراین‌راستا این انتظار وجود دارد که فلسطین به‌عنوان بخشی از جامعه بین‌المللی در بازه زمانی تعیین‌شده، از خشونت دوری کند. برای رسیدن به ایده تشکیل دولت فلسطینی، تمام جریانات فلسطینی می‌توانند با دیدگاهی واقع‌نگر بر سر این موضوع به توافق برسند و درسوی‌دیگر، از زمان امضای معاهده اسلو هرگز انتظار نمی‌رفت که رژیم اسراییل حق فلسطینیان برای تشکیل دولت را به‌رسمیت بشناسد. تشکیل دولت فلسطینی آن‌هم در زمانه‌ای که موج افراط‌گرایی در کل منطقه در جریان است، نشان می‌دهد که خواست فلسطینیان برای آزادی باید الهام‌گرفته از خواست تشکیل دولت دموکراتیک با حاکمیت قانون و منطبق‌با ارزش‌های جهان‌شمول، آزادی و عدالت، همراه‌با عدم‌تبعیض علیه شهروندان و حفظ حقوق فردی و گروهی باشد. با چنین ویژگی‌هایی، دولت فلسطینی می‌تواند پاسخی طولانی‌مدت و راه نجاتی برای دوری منطقه از افراط‌گرایی و خشونت باشد؛ خشونتی که سالیان سال گریبان‌گیرش بوده و علت اصلی آن نیز محرومیت از امتیازها، ناامیدی از آینده و حس بیزاری است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.