|

مرگ‌ومیر ناشی از این بیماری بیش از سرطان‌هاست

افزایش نارسایی قلبی در کشور

احمد امین . متخصص قلب و عروق، استادیار بیمارستان قلب شهید رجایی

نارسایی قلبی به معنی اختلال در عملکرد قلب و خونرسانی به بافت‌ها و بخش‌های مختلف بدن است و از شایع‌ترین علایم آن می‌توان به تنگی نفس، خستگی زودرس، ضعف و ناتوانی اشاره کرد. بی‌هوشی، سنکوپ، سرگیجه، مشکلات خواب، اختلال در اشتها، تورم پاها و شکم، اختلال در غدد درون‌ریز مثل تیرویید، مشکلات گوارشی و کبدی و مشکلات کلیوی ازجمله تظاهرات این بیماری به‌شمار می‌رود. نارسایی قلبی سندرم بالینی خطرناکی است با شیوع فزاینده در کشور ما (مانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه) و میزان مرگ‌ومیر بیشتر از بسیاری از سرطان‌هاست که متاسفانه چندان جدی گرفته نمی‌شود. دلیل افزایش شیوع نارسایی قلبی در کشور ما از یک‌سو افزایش امکانات تشخیصی و آگاهی علمی و از سوی دیگر ارتقای خدمات درمانی بیماری‌های عروق کرونری و دریچه‌ای قلب که با افزایش طول عمر بیماران منجر به افزایش بروز نارسایی قلب می‌شود، است. به همین علت، تعداد مبتلایان به این بیماری روزبه‌روز در حال افزایش است و در آمار شیوعی در حدود دو، سه‌درصد برای نارسایی قلب مطرح می‌شود، به‌گونه‌ای که بیش از 23میلیون‌بیمار در جهان به این بیماری مبتلا هستند. میزان مرگ‌ومیر در این آمار به‌گونه‌ای است که کسی که نارسایی قلبی وی به‌تازگی تشخیص داده شده، اگر در سال اول هیچ درمانی برای وی انجام نشود و پیشگیری‌های لازم را انجام ندهد، حدود 30درصد احتمال مرگ‌ومیر بر اثر نارسایی قلبی برای او وجود دارد. اما اگر این شخص در همان سال اول مورد درمان قرار گیرد و از عوامل خطرساز پرهیز کند، این آمار به نسبت قابل‌توجهی کاهش خواهد یافت. مردها معمولا نارسایی قلبی را در سنین پایین‌تر و به‌دلیل درگیری عروق قلبی تجربه می‌کنند. زنان نیز معمولا به این بیماری در سنین بالاتر و به‌دلیل فشارخون دچار می‌شوند. همچنین این بیماری یکی از مهم‌ترین دلایل بستری‌شدن افراد به‌خصوص در سنین بالا در مراکز درمانی به‌شمار می‌رود. مطالعات نشان می‌دهد در 50درصد موارد، افرادی که به‌دلیل نارسایی قلبی در بیمارستان‌ها بستری می‌شوند در عرض سه تا شش‌ماه یا دوباره بستری می‌شوند یا فوت می‌کنند. با وجود آنکه نارسایی قلبی هزینه‌های درمانی زیادی را بر فرد، خانواده‌اش و سازمان‌های بیمه‌گر تحمیل می‌کند، اما به‌دلیل اینکه میزان قابل‌توجهی از مراقبت‌های درمانی مورد قبول دنیا برای بیماران دچار نارسایی قلبی کشور زیر پوشش بیمه قرار ندارند، بسیاری از بیماران به خاطر هزینه‌های سنگین در مراحل پیشرفته بیماری از درمان‌های توصیه‌شده سر باز زده و درمان را رها می‌کنند. فاز اول درمان نارسایی قلبی، پیشگیری از طریق کنترل عوامل خطرسازی است که در راس آن فشارخون قرار دارد. بیماری قند، چربی بالا، سکته قلبی، بیماری عروق کرونر قلبی، مصرف دخانیات به‌ویژه قلیان و مواد توهم‌زا، داروهای شیمی‌درمانی، برخی مواد صنعتی، مصرف مداوم و بالای الکل و بعضی از بیماری‌های ژنتیک نیز در ابتلا به این بیماری بسیار موثر است. در فاز دوم بر اساس دستورالعمل‌های درمانی می‌توان با درمان‌های طبی و دارودرمانی علایم این بیماری را کاهش و در عوض طول عمر و کیفیت زندگی بیماران نارسایی قلبی را افزایش داد. هرچند داروهای درمان نارسایی قلب تا میزان قابل قبولی در کشور موجود است، اما هنوز اقلام دارویی شناخته‌شده در دنیا و بسیار موثر در کنترل علایم و جلوگیری از بستری‌شدن بیماران در کشور ما کمیاب یا نایاب است. فاز سوم مربوط به تعبیه دستگاه‌های مورد تایید برای درمان نارسایی قلبی شامل ضربان‌سازها و شوک‌دهنده‌های قلبی (ICD) و... است که هم‌اینک در کشور موجود بوده و خوشبختانه علاوه بر داشتن متخصصان ماهر در این حوزه به‌دلیل حمایت‌های وزارت بهداشت و سازمان‌های بیمه‌گر با مشکل چندانی روبه‌رو نیستیم، هرچند ورود دستگاه‌های با تکنولوژی بالا می‌تواند در کاهش مشکلات بیماران نارسایی قلبی موثر باشد. فاز چهارم درمان نارسایی قلبی، اقدام‌های تهاجمی جراحی و غیرجراحی در درمان بیمارانی است که در مراحل پیشرفته این بیماری قرار دارند که خوشبختانه این خدمات نیز زیر پوشش بیمه‌ها قرار دارند. در فاز پنجم، برای مبتلایان به نارسایی قلبی، پیوند قلب انجام می‌شود، البته نه برای همه بیماران. خوشبختانه پیشرفت‌های خوبی حاصل شده و هم‌اینک مراکز مجربی در تهران و شهرستان‌ها به پیوند قلب و پیوند همزمان ارگان‌های دیگر مشغولند که موفقیت آنان با آمارهای جهانی قابل قیاس بوده و با حمایت وزارت بهداشت و درمان از این بیماران، هزینه‌ای برای عمل پیوند از این بیماران دریافت نمی‌شود. با وجود این، بیماران پیوندی همچنان برای ارایه خدمات پس از پیوند (نمونه‌گیری قلب) و تهیه داروهای پیوندی با مشکلات زیادی همراه هستند و امید است هرچه زودتر از پوشش مناسب بیمه‌ای برخوردار شوند. فاز ششم مربوط به مراقبت از بیماران در مراکز روزانه و در خانه است که امروزه این شیوه به‌عنوان یک‌روش درمانی موثر در دنیا شناخته شده است که می‌تواند افزایش کیفیت زندگی بیماران و کاهش مدت‌زمان بستری‌شدن آنان را به‌همراه داشته باشد. در این فاز، تنها با ارایه درمان‌های کوتاه‌مدت، مشاوره‌ها و انجام آزمایش‌های لازم می‌توان کیفیت زندگی بیماران را افزایش و در عوض مدت بستری‌شدنشان را کاهش داد که متاسفانه به‌دلیل ناشناخته‌بودن این نوع از خدمات در کشور ما خدمات مورد اشاره فاقد هرگونه حمایت بیمه‌ای است. فاز هفتم به‌کارگیری پمپ‌های کمکی گردش خون بوده که این تکنیک اخیرا به کشور ما وارد شده است و هم‌اینک مراکزی در این زمینه با کمک همکاران جراحی، بیهوشی و داخلی قلب برای ارایه خدمت به بیماران دچار نارسایی قلبی در حال شکل‌گیری است که امید می‌رود با حمایت سازمان‌های بیمه‌گر بتوان گام‌های موثری را برای درمان این بیماران به کمک این تکنیک جدید برداشت. از سوی دیگر روش‌های جدید دیگری در زمینه استفاده از سلول‌های بنیادی (شامل روش‌های درمانی نوین و داروهای جدید با استفاده از سلول‌های بنیادی) در درمان بیماران دچار نارسایی قلبی در کشور، همگام با پیشرفت‌های این روش‌ها در عرصه جهانی به‌وجود آمده است و در آینده‌ای نزدیک نتایج پژوهش‌های مرتبط با این درمان‌ها، امیدهای جدیدی را برای درمان نارسایی قلب ایجاد می‌کند. هرچند باید این نکته را مورد تاکید قرار داد که توصیه متخصصان نارسایی قلبی، پیروی از دستورالعمل‌های پذیرفته‌شده در جوامع علمی دنیاست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.