برای نخستینبار در کشور صورت گرفت
بهرهگیری از دریچههای قلبی بدون دوختودوز
کامران بابازاده. فوقتخصص جراحی قلب و عروق ،مدیرگروه جراحی قلب بیمارستان میلاد
گروه علم: برای اولینبار در ایران، عمل تعویض دریچه قلب با استفاده از دریچههای بدون دوختودوز (با بهرهگیری از روش جراحی کمتهاجمی Sutureless) در بیمارستان میلاد تهران بر روی خانم 67سالهای که مبتلا به تنگی شدید دریچه آئورت بود، با موفقیت انجام شد که در نوع خود تجربهای استثنایی به شمار میرود. گفتنی است این عمل جراحی به سرپرستی دکتر «کامران بابازاده» فوقتخصص جراحی قلب و عروق و مدیرگروه جراحی قلب بیمارستان میلاد انجام شد. آنچه در ادامه میآید مروری کوتاه بر شرایط تعویض دریچههای قلبی و روشهای آنجام آن است.
دریچه آئورت در محل اتصال بطن چپ به سرخرگ آئورت قرار دارد و خروج خون از بطن چپ به این سرخرگ را تسهیل میکند. بیماریهای این دریچه در دوگروه کلی میتواند باعث نارسایی یا تنگی این دریچه شود که در نوع شدید این اختلالات، تعویض دریچه قلبی، درمان مناسب تلقی میشود. در این میان تنگی دریچه آئورت با توجه به شیوع آن از اهمیت خاصی در بین بیماریهای قلبی-عروقی برخوردار است. از آنجایی که تخریب دریچه آئورت به دنبال رسوب کلسیم با افزایش سن ارتباط مستقیم دارد، امروزه با افزایش امید به زندگی و به تبع افزایش جمعیت سالمندان، تعداد مبتلایان به بیماری تنگی شدید دریچه آئورت افزایش یافته است. با ارتقای سطح مراقبتهای بهداشتی و درمانی در ایران و افزایش امید به زندگی، تعداد بیماران نیازمند به تعویض دریچه آئورت در کشورمان نیز رو به افزایش است. تعویض دریچه آئورت بهشکل متداول با استفاده از دریچههای فلزی و دریچههای بیولوژیک (حیوانی) انجام میپذیرد که انتخاب نوع دریچه با توجه به سن، جنس و تمایل بیمار تعیین میشود. درد قفسه سینه و تنگی نفس، خصوصا در زمان فعالیت از علایم شایع تنگی دریچه آئورت است. مقاومت در مقابل خروج خون از بطن چپ بهدنبال تنگی دریچه آئورت باعث افزایش فشار بر عضله بطن چپ میشود. در صورت عدمتوجه به علایم فوق و عدم شروع درمان مناسب، ضخامت عضله قلب افزایش یافته و نارسایی قلبی عارض میشود. ایست ناگهانی قلب از عوارض وخیم این بیماری بوده و در مراحل پیشرفته اتفاق میافتد. در روش متداول عمل جراحی، پس از خارجکردن دریچه بیمار، یکی از انواع دریچههای مذکور با استفاده از نخ بخیه در محل طبیعی دریجه آئورت دوخته میشود. پس از جراحی، مصرف داروهای ضدانعقاد با توجه به نوع دریچههای مصنوعی جایگزینشده تعیین میشود. از اینرو استفاده از داروهای ضدانعقاد پس از تعویض با دریچههای فلزی برای تمام طول عمر لازم است. (در صورتیکه این دریچه با دریچههای بیولوژیک تعویض شود، بیمار تنها چندماه به مصرف داروهای ضدانعقاد خوراکی نیاز دارد.) لازم به ذکر است کنترل میزان مصرف داروهای ضدانعقاد خوراکی با انجام تستهای انعقادی به فواصل مناسب در تمام طول عمر اجباری است. عمل جراحی تعویض دریچههای قلبی در تمام مراکز جراحی قلب کشور امکانپذیر است و خوشبختانه دریچههای موجود از نوع بهترین دریچههای موجود در دنیا هستند. لازم به ذکر است با توجه به تجربه قابلتوجه جراحان قلب کشور، اعمال فوق با ریسک کم و قابلقبولی انجامپذیر است. کهولت سن، بیماریهای زمینهای، ضعف انقباض عضلات قلبی، سابقه اختلالات مغزی از عوامل اصلی تعیینکننده ریسک جراحی هستند. گروه قابلتوجهی از مبتلایان به تنگی دریچه آئورت به رده بالای سنی تعلق داشته و حداقل یک یا چندمورد از عوامل خطرساز مذکور را دارا هستند. از اینرو در سالهای اخیر دانشمندان با ابداع روشهای جدید و طراحی دریچههای متفاوت تلاش خود را در جهت کاهش عوارض اعمال جراحی تعویض دریچه آئورت معطوف داشتهاند. در راستای هدف مذکور و با در نظرگرفتن ارتباط منطقی بین طول مدت عمل جراحی و عوارض ناشی از آن اخیرا تعدادی از شرکتهای معتبر در عرصه تولید دریچههای قلبی دست به تولید دریچههای بدون نیاز به دوختودوز زدهاند. این قابلیت باعث کوتاهشدن قابلملاحظه طول مدت عمل جراحی میشود که به نوبه خود میتواند از عوارض عمل جراحی قلب باز بکاهد. با بهرهگیری از این تکنولوژی جدید میتوان طول مدت ایست قلبی را در اعمال جراحی قلب باز حدود 20 تا 30دقیقه کاهش داد. دریچههای «Sutureless» از نوع دریچههای بیولوژیک هستند و بهطور انتخابی در بیماران بالای 60سال یا خانمهایی در سن بارداری توصیه میشوند. لازم به ذکر است اعمال جراحی قلب باز با برشی حدود 25سانتیمتر در خط میانی قفسه سینه انجام میشود. در روش کمتهاجمی یا (Minimally invasive) عمل جراحی قلب باز با برشهایی در حدود پنجسانتی متر در خط وسط یا برش پنهانشده زیر چین پستان انجام میگیرد. بهرهگیری از دریچههای بدون نیاز به دوختودوز، اعمال جراحی قلب باز به روش کمتهاجمی را آسان کرده و با توجه به صدمه نسجی کمتر و کوتاهکردن زمان عمل، جراحی قلب در بیماران پرخطر را تسهیل میکند. در تاریخ یازدهم اسفند 1393، برای اولینبار در ایران عمل جراحی تعویض دریچه آئورت با بهرهگیری از دریچه بدون نیاز به دوختودوز به سرپرستی نگارنده و در حضور نمایندگان بینالمللی گروه ایتالیایی «سورین» (Sorin) با موفقیت انجام شد. در این عمل جراحی با برشی حدود پنجسانتیمتر دریچه «Perceval» محصول گروه «سورین» ایتالیا در قلب خانم 67سالهای جایگزین شد. طول مدت این عمل حدودا یکساعتونیم بود و بیمار فوق، مراحل بهبودی را بهسرعت طی کرده و آماده ترخیص از بیمارستان شد. لازم به ذکر است با توجه به بهرهگیری از آلیاژهای خاص، قیمت دریچههای فوقالذکر در مقایسه با انواع متداول آن گرانتر است. در پایان ذکر این نکته ضروری است که خوشبختانه کشورمان از معدود کشورهای منطقه در استفاده از این فناوری بدیع است و امید میرود با حمایت شرکتهای بیمهگر بتوان استفاده از دریچههای فوقالذکر را توسعه بخشید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.