«داوود فتحعلیبیگی» به «شرق» خبر داد
برپایی جایزه «نصیریان» برای احیای سنت نمایشی
فرزانه ابراهیمزاده: داوود فتحعلیبیگی برای سیزدهمینبار متوالی، سکان جشنواره آیینی-سنتی را به دست گرفت. براساس حکمی که مهدی شفیعی، رییس مرکز هنرهای نمایشی صادر کرده، او دبیر هفدهمین دوره جشنواره آیینی-سنتی شده است؛ جشنوارهای که آنچنان که خودش میگوید، پای ثابت آن شده است. 13بار همراهی فتحعلیبیگی با این جشنواره، سبب شده، این رویداد در هفدهمیندوره، ثبات بیشتری بهنسبت جشنواره بینالمللی تئاتر فجر و جشنواره تئاتر عروسکی داشته باشد. این نکتهای است که فتحعلیبیگی در گفتوگو با «شرق» به آن اشاره کرد: «از همان بدو امر بهمنظور اینکه در راستای حفظ و اشاعه و ترویج نمایش آیینی-سنتی تلاش میکنیم، باوجود اینکه گاهی امکانات لازم برای برگزاری شایسته وجود نداشت، توانستهایم قدمهایی را برداریم و توجه و علاقه مخاطبانمان را هم به اهمیت نمایش سنتی به وجود آوریم. همین استقبال هنرمندان از این جشنواره و ورود جوانان به عرصه تئاتر آیینی-سنتی به نظرم مهمترین اتفاقی است که در ادامه راه جشنواره آیینی-سنتی موثر بوده است.» یکی از برنامههای اصلی این دوره از جشنواره، ایجاد بخش رقابتی در جشنواره آیینی-سنتی است؛ اتفاقی که برای اولینبار در این جشنواره با ایجاد جایزه علینصیریان رخ خواهد داد. به گفته فتحعلیبیگی این جایزه قرار است به اجراهایی داده شود که به احیای شیوه اصیل اجرای گونههای آیینی نمایشی میپردازند. فتحعلیبیگی روی امکان حضور جوانان در این جشنواره تاکید دارد و میگوید جشنواره سعی در جوانگرایی دارد: «این تنها بهخاطر این نیست که استادان از دست رفتند. برای این است که هرسال تعداد زیادی جوان وارد عرصه تئاتر شدند و دنباله کار پیشکسوتان را گرفتند. ما در جشنواره آیینی-سنتی باید بتوانیم فضای مناسب را برای حضور و هنرنمایی این جوانان بهوجود آوریم و به آنها خیرمقدم بگوییم. امیدوارم که این جشنواره بهانهای باشد تا این جوانان بتوانند به سرچشمه برسند؛ سرچشمه روشنی که در فرهنگ ایرانی وجود دارد و بسیار هم غنی است.» اما تاکید بر سنت و احیای نمایش سنتی شاید نکته اصلی در سیاستگذاری جشنواره است که در برخی از دورهها راه را برای نوآوری بسته است و بهعنوان یکی از نقاطضعف جشنواره آیینی-سنتی شمرده میشود. اما فتحعلیبیگی که خودش یکی از مدافعان این شیوه است، میگوید: «من با نوآوری مخالف نیستم با نوآوری که بدون شناخت از ذات نمایش آیینی-سنتی باشد مشکل دارم. نمایشهایی که خودم روی صحنه بردم با وجود تاکید براصالتهای نمایش آیینی-سنتی، نوآوری داشته است. بعضیها متاسفانه هیچ شناختی از نمایش آیینی-سنتی ندارند و یکسری مقدمات را میشناسند و میخواهند دست به نوآوری بزنند.» فتحعلیبیگی که معتقد است اگر نوآوری با شناخت کامل همراه باشد میتواند باعث رشد و بقای تئاتر آیینی-سنتی باشد، به برخی آثار بهرام بیضایی اشاره کرد و گفت: «ایشان در کارهای خود جلوههای نوین و شیوههای اجرایی درستی را به اجرا نزدیک میکنند و آثارشان اصالت دارد. شما در سلطان مار میبینید، درست است که اصل این داستان ربطی به تختهحوضی ندارد، اما ایشان با استفاده از این داستان قدیمی به شیوه تختهحوضی تمام قراردادهای آن را اجرا میکنند و یک نمونه مرجع بهوجود میآورند.» احیای گونههای در حال از بین رفتن و از دسترفته آیینهای نمایشی یکی از اهداف اولیه راهاندازی جشنواره آیینی-سنتی بود. هدفی که بیشتر در اجرای سه گونه تختهحوضی بهعنوان نمایشهای شادیآور و تعزیه بهعنوان نمایش مذهبی و درنهایت نقالی باقی مانده است. فتحعلیبیگی با این همه میگوید ما محدودیتی برای اجرای گونههای ازبینرفته بهصورت دقیق و اصیل نداریم: «اگر کسی بتواند یک «میرنوروزی» یا «بقالبازی در حضور» خوب روی صحنه ببرد، بسمالله. البته ما در دورههای گذشته شاهد اجراهای مختلفی از نمایشهای زنانه و گونههای نقالی بودیم اما این ایراد وجود دارد و باید آن را رفع کنیم.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.