تاریخ یک تشکل
روزنامه نگاران ایران در دهه 1360 تشکلی نداشتند و تا میانه دهه 70 نیز تشکلی در این زمینه وجود نداشت. در سالهای پیش از انقلاب، روزنامه نگاران ایران دارای سندیکایی بودند که به سندیکای روزنامه نگاران و نویسندگان مطبوعات شهرت داشت و با دو اعتصاب تاریخی خود در آستانه انقلاب، توانستند به پیروزی انقلاب نیز بسیار کمک کنند. این سندیکا پس از انقلاب، به دلیل این که سندیکاها لغو شده بودند، عملا کارایی خود را از دست داد و روزنامه نگاران تشکیلات خود را تا 15 سال از دست دادند. پس از روی کار آمدن دولت اصلاحات، مدیران مسئول روزنامه های سراسری، تصمیم گرفتند که نهادی برای روزنامه ها راه بیندازند. بدین ترتیب، انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران، در سال1376 تاسیس و با شمارهیک در وزارت کار و امور اجتماعی وقت ثبت شد. از نظر ماهیت، انجمن صنفی روزنامهنگاران یک سندیکای کارگری و تشکل روابط کار محسوب میشود. وفق قانون کار، کارگران یک کارگاه میتوانند یکی از موارد شورایاسلامی کار، انجمن صنفی و نماینده کارگر را داشته باشند. در بین این سه، «انجمن صنفی» چون شبیهترین تشکل به سندیکا محسوب میشود و ساختار دموکراتیکی دارد که میتواند متضمن استقلال آن باشد، از همان ابتدا ترجیح داده شد که در مطبوعات، انجمن صنفی به وجود آید. در طول مدتی که انجمن فعالیت داشت، حدود چهارهزارنفر از روزنامهنگاران به عضویت انجمن درآمدند که از این تعداد حدود سههزارعضو فعال بودند، یعنی کارت عضویت آنها بهطور مستمر تمدید میشد و در مجامع عمومی حق رای داشتند. در روابطکار قاعدهای هست، بهنام قاعده اکثریت. به این معنی که هر تشکلی که بیشترین تعداد عضو را در هر صنف داشته باشد و فراگیرتر باشد، بهعنوان تشکل اکثریت و نماینده صنف محسوب میشود. در همین چارچوب و با توجه به اینکه انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران تشکل اکثریت محسوب میشود، به این معنا که هم فراگیر است، یعنی کل استانها و شهرهای ایران را پوشش میدهد و هم بیشترین تعداد روزنامهنگاران کشور عضو آن هستند، فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران (آیافجی)، انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران را بهعنوان نماینده روزنامهنگاران ایران به رسمیت میشناسد و اعضای انجمن صنفی میتوانند به اعتبار و با معرفی انجمن به عضویت فدراسیون مذکور دربیایند. از طرفی دپارتمانی در سازمانمللمتحد وجود دارد به نام دپارتمان«ان.جی.او»ها که انجمن صنفی در آنجا نیز بهعنوان یک تشکل مردمنهاد ثبت شده است. مضافا اینکه چون انجمن یک تشکل مستقل کارگری است که فعالیتهای زیادی در حوزه روابط کار روزنامهنگاران انجام داده است، در دوران اصلاحات و برای نخستینبار بعد از انقلاب، یک هیات مستقل از سازمان بینالمللی کار، بعد از سفر به ایران و مذاکره با تعداد زیادی از تشکلهای کارگری، سه انجمن صنفی را شامل «انجمن صنفی هنرمندان موسیقی»، «کانون انجمنهای صنفی رانندگان وسایلنقلیه سنگین» و «انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران» را بهعنوان «سندیکاهای واقعی کارگری» بهرسمیت شناخت و در این بین اعلام کرد «انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران» تنها سندیکای «مستقل» و «واقعی» کارگری در ایران است که دارای اساسنامه مناسبی است و توصیه کرد اساسنامه انجمن بهعنوان الگو مورد استفاده و اقتباس سایر تشکلها قرار گیرد. این گزارش در اسناد آن سازمان قابل دسترسی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.