|

نیم‌قرن پایمردی در زمین‌شناسی

مصطفی شهرابی . پژوهشگر ارشد زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی کشور

شاید باورکردنی نباشد، ولی او حدود نیم‌قرن از عمر پربرکت و پربارش را صرف آموختن، به‌کارگیری آموخته‌ها و یافته‌ها و اعتلای دانش علوم زمین کرده و هنوز در ادامه راه است. او از زمانی‌که زمین‌شناسی و معدن مملکت به یکی، دواتاق محقر در وزارت صنایع و معادن سابق محدود می‌شد، به اتفاق «صمیمی» و «تقی‌زاده» زمین‌شناسی را شروع کرد، تا وقتی که سازمان به سال‌های اوج خود رسید و تاکنون، نزدیک به نیم‌قرن است که در زمین‌شناسی ایران‌زمین به‌گونه‌ای فعال حضور دارد. او مهندس «محمدحسن نبوی»، چهره نام‌آشنا و ستاره بی‌بدیل آسمان زمین‌شناسی ایران است. «محمدحسن نبوی» در سال1313 در شهرستان سمنان متولد شد و تحصیلاتش را سال1340 در دانشکده فنی تهران در گرایش زمین‌شناسی و معدن به پایان رساند و در همان سال به‌طور رسمی به خدمت سازمان زمین‌شناسی درآمد. از سال1342 که فعالیت‌های سازمان با همکاری سازمان‌ملل به‌طور رسمی و سیستماتیک آغاز شد، «نبوی» در انجام بسیاری از آنها، از افراد کلیدی و تاثیرگذار بوده است. آنچه اکنون به عنوان مثال در فرهنگ چینه‌شناسی ایران نام‌هایی چون سازندهای بایندر، باروت، سلطانیه و... در کوه‌های البرز (در نشریه شماره‌یک سازمان) یا سازندهایی چون کاشانه، درنجال، شیرگشت، نیور، پادها، سیب‌‌زار، بهرام و... (نشریه شماره‌سه سازمان) می‌بینیم و بسیاری دیگر از این ردیف کارها، حاصل یافته‌های نوینی بوده که «نبوی» در شناخت و سامان‌دهی آنها از همکاری کارشناسانی چون «روتنر»، «حاجیان»، «علوی‌نائینی»، «افتخارنژاد» و... بهره برده است. تهیه اولین نقشه تکنونیک ایران با همکاری زنده‌یاد «اشتوکلین»، بنیانگذاری کمینه ملی چینه‌شناسی ایران و نوشتار جاودانه «دیباچه‌ای بر زمین‌شناسی ایران» (سال 1355) از شاهکارهای ماندگار در زمین‌شناسی ایران است. مهندس «نبوی» نقشه‌ها و گزارش‌های بی‌شماری را تهیه یا رهبری کرده است که همگی گویای وسعت دانش و توانایی‌های او در علوم زمین است. برگه زمین‌شناسی مقیاس 1: 100000 (یک‌به‌یکصدهزار) سمنان، شاهکار کم‌نظیری از تهیه این نوع نقشه‌هاست که نشان از آگاهی و تسلط تهیه‌کننده آن (یعنی نبوی) دارد. «نبوی» در درازنای فعالیت‌هایش در زمین‌شناسی ایران‌زمین، 101پدیده زمین‌شناسی این مرزوبوم را شناسایی و ویژگی‌های آنها را به‌ویژه از دیدگاه‌ ریخت‌شناسی به رشته تحریر درآورده است که به‌واقع در نوع خود کم‌نظیر است و در آینده نزدیک به چاپ خواهد رسید. در انتها مژده به اصحاب علوم زمین که «نبوی» با الهام از استاد بزرگ سخن پارسی فردوسی پاکزاد سرگرم تهیه نوشتاری است که بی‌گمان اثری جاودانه از این مرد بزرگ زمین‌شناسی ایران خواهد بود. بجا و شایسته است که گفته شود: صبر بسیار بباید پدر پیر زمین‌شناسی را / تا دگر مادر گیتی چو نبوی فرزند بزاید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.