|

گزینه‌های پیش رو در صورت تصویب قانون جدید کنگره علیه توافق

«قانون نظارت بر توافق ‌هسته‌ای ۲۰۱۵» طرحی است که تندروهای سنا به کنگره برده‌اند تا دولت اوباما را موظف کنند توافق احتمالی با ایران را به کنگره ارسال کند. یکی از نکات مهم این است که این قانون -چنانچه از سد وتوی اوباما عبور کند و به تصویب برسد - رییس‌جمهور را موظف خواهد کرد متن توافق را به کنگره «واگذار» کند، اما پس از این واگذاری، پروسه پیش‌رو پیچیده‌تر از آن است که اغلب رسانه‌ها عنوان می‌کنند. به‌واقع، چنانچه قانون تصویب شود، به‌مدت ۶۰روز اختیارات قانونی رییس‌جمهور برای تعلیق یا برداشتن تحریم‌ها سلب خواهد شد تا کنگره در این فرصت به بررسی توافق بنشیند. در‌این‌مدت ۶۰روزه، کنگره مختار است که: ۱) متن توافق را به رای گذاشته و احیانا آن را تایید کند. ۲) سکوت کند (که سکوت پس از انقضای ۶۰روزه تاثیر تایید را دارد). ۳) طی رأی‌گیری توافق را رد کند و سپس با تصویب یک قطعنامه مشترک بین مجلسین (Jointresolution)، اختیارات رییس‌جمهور برای تعلیق و برداشتن تحریم‌ها را به‌صورت «دایمی» سلب کرده و با این کار هم توافق را بلاموضوع و هم تحریم‌ها تعلیق شده پیشین را بازگرداند. نکته قابل‌توجه اینجا در مورد گزینه سوم است. چرا‌که حتی در ‌این ‌صورت نیز سناتورهای موافق توافق می‌توانند طی یک سازوکار به نام Filibuster - که عبارت است از به‌تعویق‌انداختن تعمدی پروسه رای‌گیری - به‌مدت ۶۰روز مانع تصویب «قطعنامه‌مشترک» (Joint resolution) شوند و عملا گزینه «انفعال» (یا سکوت) را به کنگره تحمیل و توافق را به صورت خودکار اجرایی کنند. ضمن اینکه اوباما نیز می‌تواند در مرحله آخر «قطعنامه مشترک رد توافق» را وتو کند. به‌هر‌حال تصویب این قانون - با اکثریت وتوشکن دوسوم - الزاما به این معنا نیست که توافق به‌دست کنگره خراب خواهد شد. حتی اگر این قانون تصویب شود هم سناتورهای موافق توافق و حامی اوباما این امکان را خواهند داشت که در یک‌فرصت ۶۰روزه با سازوکار ذکر‌شده مانع کارشکنی کنگره شوند و هم اوباما می‌تواند از حق وتوی خود در مرحله نهایی استفاده کند. به عبارت دیگر، سناتورهای کنگره و اوباما همچنان این اختیار قانونی را خواهند داشت که در کارشکنی تندروهای کنگره کارشکنی کنند!

*عضو موسسه مطالعات عالی بین‌المللی ژنو

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.