|

نام مصدق؛ زینت اجلاس الجزایر

جاوید قربان‌اوغلی-مدیرکل پیشین وزارت خارجه

14 اسفند یادآور نام ‌مردی است که به چهره‌ای ماندگار در عرصه سیاست جهان تبدیل شد. درباره دکترمحمد مصدق، سیاستمدار نامدار، بسیار گفته شده و فارغ از دعواهای حیدری-نعمتی موافقان و مخالفان او در داخل، نام محمد مصدق در خارج از ایران مترادف با سردمداری مبارزات ضداستعماری است. جمال عبدالناصر، رهبر فقید مصر، مصدق و مبارزه او برای ملی‌شدن نفت را الگویی در رهایی مصر از چنگال استعمار انگلیس قرار داد و خیابانی را در قاهره با نام مصدق مزین کرد که اکنون نیز با گذشت بیش از 40سال و تغییر چندین‌رییس‌جمهور، به این نام خوانده می‌شود. از این روست که در کشورهای خاورمیانه از مصدق با عنوان «زعیم‌الشرق» و سرمشقی برای سران ملی‌گرای خاورمیانه و برافراشتن مبارزات ضداستعماری یاد می‌شود.

مصدق الگویی برای تشکیل جنبش عدم‌تعهد بود که در سال1961 به همت تیتو، قوام نکرومه، احمد سوکارنو، عبدالناصر و جواهر لعل‌نهرو تشکیل شد. جنبشی که در اوج جنگ سرد بین دوبلوک سرمایه‌داری و کمونیسم، برای اعلام عدم‌وابستگی به این دوبلوک بنیان گذاشته شد. ایده‌ای که مصدق با عنوان «موازنه منفی» در عدم‌وابستگی به شرق و غرب آن را یک‌دهه قبل از تشکیل جنبش عدم‌تعهد در ایران آغاز کرده بود. در نشست اخیر وزرای خارجه کشورهای عضو عدم‌تعهد در خردادماه سال‌جاری در الجزایر، جلسه‌ای با حضور همه وزرا و هیات‌های همراه به‌منظور تجلیل از چهره‌های برتر جنبش ترتیب یافت که ریاست آن را وزیر خارجه دولت میزبان عهده‌دار بود. در این جلسه اخضر ابراهیمی، سیاستمدار برجسته الجزایری، که چهره‌ای نام‌آشنا در عرصه بین‌المللی است، باعنوان پیشکسوت جنبش، مورد تجلیل قرار گرفت و سخنرانی کرد. ابراهیمی در ابتدای سخن، با اشاره به جایگاه برجسته جنبش و تاثیر آن در تاسیس راه جدیدی فراروی ملت‌ها و نام‌بردن از بنیان‌گذاران جنبش (ناصر، سوکارنو، تیتو، نهرو) و تجلیل از آنان گفت: «آنچه امروز داریم مدیون سوکارنوها، ناصرها، نهرو‌ها و سایر شخصیت‌های بزرگ نیست، بلکه مدیون کسی هستیم که راه را به ما نشان داد و تلاش کرد خود و ملتش و جهان‌سوم را در مسیر جدیدی از مبارزه با استعمار و سلطه‌طلبی قرار دهد. اگرچه این مرد در میانه راه به‌دلیل همراهی‌نکردن عوامل مختلف ما را تنها گذاشت، ولی او راه را به ما نشان داد و ازاین‌رو همه ما مدیون او هستیم و اگر امروز اینجا گردهم آمده‌ایم، باید یاد این بزرگ را گرامی بداریم». درحالی‌که حضار مشتاق بیان نام آن فرد بودند -که مقصود اخضر ابراهیمی با این تعابیر و تجلیل بود- او در میان بهت و حیرت حاضران گفت... . «و او کسی نبود جز محمد مصدق (و لم یکن ذلک الا محمد مصدق)». نام مصدق کف‌زدن حضار را که دکتر ظریف نیز در میان آنها بود، به‌همراه داشت و نشانگر جایگاه والای این سیاستمدار ایران در جهان است. این‌چنین است که نام مردانی چون مصدق با صفحاتی زرین، زینت‌بخش تاریخ و موجب افتخار کشورهایی است که چنین بزرگانی را در آغوش پرمهر خود پرورش داده و آنها را نه فقط به سرزمین خود، بلکه به جهان عرضه کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.