کارت دعوت به نشانی احمدآباد
هاشم صباغیان
گفتن درباره مصدق به هربهانهای بسیار ارزشمند است. کسی که با تمام قوا از منافع ملی مردم ایران و صنعت نفت که توسط انگلستان به غارت برده شده بود دفاع کرد و تمام سعیاش بر این بود که حق ملت ایران را از استعمارگران بگیرد. عملکرد مصدق بسیاری را در جهان تحت تاثیر خود قرار داد. جمال عبدالناصر با الگوپذیری از مصدق «کانال سوئز» را ملی کرد. غارتگران دنیا از او وحشت داشتند؛ چرا که نام مصدق به مردم دنیا خاطرنشان میکرد میتوانند حقوقشان را پس بگیرند. در ایران نیز این صداقت و پرهیز از شعارگویی بود که او را در قلب مردم جای داد؛ خصلتی که گفتههای او را به اعمالش پیوند میداد. در سال1331، تظاهرات 30تیر، شاه را مجبور به پذیرش مواضع مصدق کرد؛ چراکه مردم در سراسر ایران از او پشتیبانی میکردند. سابقه آن حضور تاریخی که شاه را وادار به تسلیم کرد تا آن زمان رخ نداده بود. این نشان میداد که مردم نوع فکر او را میپسندند و میخواهند. دستگاه حکومت بر روزنامهها کنترل داشت. «کیهان» و «اطلاعات» را هم که عوامل شاه اداره میکردند. مصدق از این شرایط گلهمند بود؛ اما به مرحوم بازرگان و شخصیتهای «نهضت آزادی» اعتماد داشت و امیدوار بود. آنها نخستین کسانی بودند که بعد از کودتا نزد مصدق رفتند. فراموش نکنیم که مصدق برای خلعید دولت انگلستان از صنعت نفت ایران، بازرگان را به آبادان و اهواز فرستاد؛ که او هم کارشناسان انگلیسی را بیرون کرد. در شرایط بعد از کودتا، ما توانستیم افکار مصدق را در جامعه منتشر کنیم. نیمهدوم دهه1330من دانشجوی دانشکده فنی بودم. هرسال با برنامهریزی قبلی، به بهانه سالگرد «ملیشدن» یا «کودتا» با دوستانم اعلامیههایی را میبردیم و لای قفسه دانشجویان میگذاشتیم. خاطرم هست که یکشب به محلی که میهمانی باشگاه افسران بود رفتیم. افسران پالتوهای خود را خارج از سالن میهمانی گذاشته بودند. ما هم از فرصت استفاده کردیم و در جیبهای آنان اعلامیههای نهضت آزادی را گذاشتیم. چه جنجالی به راه افتاد! برای جشن عروسی خودم کارت دعوتی برای ایشان که در احمدآباد بود فرستادم. ایشان پاسخ دادند که در شرایط حصر هستند و نمیتوانند بیایند. نامه پاسخ ایشان را سالها نگهداشتم. مرگ تختی چندماه بعد از مرگ دکتر مصدق بود و یادم هست که مردم به تلافی اینکه رژیم اجازه نداده بود مراسم سوگواری درخوری برای مصدق برگزار شود از فضای مراسم تختی استفاده کرده و آن را به یکمیتینگ سیاسی بدل کرده بودند. خاطرم هست که در زمان فوت ایشان خیلی از فعالان ملی و مذهبی در زندان بودند و همانجا برای ایشان مراسم ترحیم گرفتند و حتی سالهای بعد هم تعریف میکردند که در زندان، سالگرد فوت ایشان را برگزار میکردند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.