|

ذهن زیبا

سیداکبر جعفری . دانشیار فیزیک‌، دانشگاه‌ صنعتی‌شریف

من قلم خوبی برای نوشتن مطالبی غیرمرتبط با علم فیزیک ندارم، اما اینجا وجدان و انصاف من حکم می‌کرد که آنچه در ذهن دارم را خیلی ساده و بی‌پیرایه بیان کنم. دکتر قاسم اکسیرفرد به‌دلایلی از حضور در دانشگاه خواجه‌نصیرالدین‌طوسی محروم شده است یا به بیان دقیق‌تر، دانشگاه خواجه‌نصیر از داشتن قاسم محروم شده است، ظاهرا هم هیات خاصی او را فاقدصلاحیت برای عضویت در هیات‌علمی دانشگاه تشخیص داده است. البته وقت آن رسیده است که چنین هیات‌هایی دلایل مکتوب خود را برای مردودکردن افراد ارایه کنند و افرادی که این تصمیم را می‌گیرند، امضای خود را پای تصمیمشان به‌صورت مکتوب درج کنند و مسوولیت تصمیم خود را به عهده بگیرند، اما این مساله مورد بحث من نیست. من می‌خواهم راجع به قاسم بنویسم. قاسم و من به همراه پنجاه‌وچنددانشجوی دیگر، سال۱۳۷۴ وارد دانشکده فیزیک‌ دانشگاه صنعتی‌شریف شدیم. قاسم به‌عنوان عضو تیم المپیاد فیزیک ایران و من با رتبه‌ای دورقمی. برای آنها که قاسم را از نزدیک نمی‌شناختند، صدای او مشخصه‌اش بود، اما برای ما که اکنون ۱۹سال از دوستیمان می‌گذرد، قاسم را با ذهن زیبایش می‌شناسیم. او یک‌تیزهوش است که من همیشه به‌حال او غبطه خورده‌ام. او مثل ما آدم‌های معمولی راجع‌به مسایل فکر نمی‌کند و همیشه خارج از چارچوب فکر می‌کند و اتفاقا برای اینکه آدم بتواند یک‌متفکر اصیل باشد، ضرورت دارد بتواند خارج از چارچوب فکر و استدلال کند. درک چنین افراد تیزهوشی برای همه آسان نیست. از آن‌جمع ورودی‌های ما که تقریبا همه از اعضای تیم المپیاد فیزیک سال۷۴ ایران بودند، اغلب به خارج از کشور رفتند و برخی از آنها نیز در دانشگاه‌های مختلف دنیا استادانی پویا و محترم هستند. یک‌نگاه صادقانه به دوروبرمان بیندازیم: ضریب‌هوشی میانگین ایرانیان چقدر است؟ اگر هرسال یک‌صد‌و50هزارنفر از نیمه بالای توزیع گاوسی هوش ایران، کشور را ترک کنند، در طول دهه‌ها چه بر سر ضریب هوشی متوسط ما خواهد آمد؟ قاسم جزو معدود کسانی است که در منتهای سمت راست توزیع گاوسی ضریب‌هوشی قرار دارد، اما بااین‌حال دوست داشته در ایران کار کند. او یک‌فرد عادی نیست و درک او برای عموم آسان نیست. آیا کشور ما با این همه ادعاهای گوناگون در زمینه‌های مختلف توان آن را ندارد که درصد اندکی از هوش‌های سرشار خود را تحمل کند؟ اگر می‌خواهیم که افراد تیزهوش به‌محض رسیدن به سن دانشگاهی کشور را ترک نکنند، باید بتوانیم طرز فکرکردن خارج از چارچوب آنها را حتی‌الامکان درک کنیم و اگر نمی‌توانیم درک کنیم، دست‌کم تحمل کنیم. مگر تحمل یک آدم باهوش اهل علم که جز فایده‌رساندن کار دیگری از دستش برنمی‌آید چقدر سخت است؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.