|

بازخوانی تاریخچه پیوند قرنیه در ایران و جهان

80سالگی اولین پیوند عضو در کشور

نگار کرمیان

قرنیه لایه نازک و شفافی است که در بخش جلویی کره چشم قرار دارد و زلالیه، عنبیه و مردمک را می‌پوشاند. در مواردی قرنیه به دلایلی از قبیل ابتلا به قوز قرنیه پیشرفته، افزایش سن و ابتلا به بیماری‌های ارثی، سلول‌های شفاف‌ساز خود را از دست می‌دهد که این امر سبب تاری و اختلال دید افراد می‌شود. هرچند در گذشته درمانی برای مبتلایان به این بیماری وجود نداشت اما امروزه به کمک پیوند قرنیه، می‌توان بینایی را برای چشمان این بیماران به ارمغان آورد. اگرچه اولین پیوند قرنیه انسانی موفق در جهان در سال1905 انجام شد، اما فکر انجام پیوند قرنیه از سال‌های قبل از آن وجود داشت. اولین ایده پیوند قرنیه مربوط به سال‌1789 در زمینه استفاده از شیشه به‌جای قرنیه انسانی بود که عملی نشد. اوایل قرن19 تلاش‌هایی برای استفاده از قرنیه گونه‌های مختلف مثل خوک در انسان صورت گرفت که موفقیت چندانی در این زمینه به‌دست نیامد. در سال‌1877، «فون هیپل» اولین ترفاین مدور مکانیکی را استفاده کرد که هنوز هم اساس برش در پیوند قرنیه مدرن است. در این میان کشف اتر و کلروفورم در سال‌های 1846 و 1847، انتشار نظریه «لیستر» مبنی‌بر شرایط استریل برای جراحی موفق در سال‌1876 و نیز کشف کوکایین موضعی توسط «کوهلر» در سال‌1884، باعث موفقیت روزافزون در زمینه پیوند قرنیه شد. اوایل دهه 1900 جراحی موفقیت‌آمیز «زریم» روی بیماری به‌نام «آلیوس گالگار» انجام شد، اما تا دودهه پیشرفت چندانی در این زمینه رخ نداد تا اینکه در سال‌های 1930-1920 «الشینگ» اساس پیوند قرنیه نوین را پایه‌گذاری کرد. در سال‌1313 اولین پیوند قرنیه در ایران توسط پروفسور «محمدقلی شمس» در بیمارستان فارابی تهران انجام شد که از آن تاریخ تاکنون این رشته پیشرفت‌های زیادی کرده است. پیوند قرنیه با 80سال قدمت، اولین پیوند عضو در کشور به‌شمار می‌رود. دومین پیوند عضو در کشور، پیوند کلیه بود که در سال‌1347 انجام شد. تلاش‌های پروفسور «شمس» مدتی هم توسط دکتر «پیروز» دنبال شد. سپس در سال‌های 1346-1356 این عمل به‌صورت مدرن آن توسط دکتر «خدادوست» در شیراز انجام شد که با رفتن وی از ایران، این کار متوقف شد تا اینکه در سال‌1361 مجددا عمل پیوند قرنیه توسط دکتر«سجادی» در تهران شروع شد. هم‌اکنون با حضور دانش‌آموختگان جدید، این عمل در اکثر مراکز دانشگاهی و خصوصی انجام می‌شود، به‌گونه‌ای که از سال‌1365 به‌طور رسمی اعزام بیماران نیازمند به پیوند قرنیه به خارج از کشور متوقف شده است. به‌گفته دکتر«محمود جباروند»، رییس قطب علمی چشم‌پزشکی کشور (بیمارستان فارابی)، خوشبختانه طی سال‌های اخیر، اعمال جراحی پیوند قرنیه به‌لحاظ تکنولوژی و کیفیت رشد چشمگیری داشت تا جایی که پس از پیوند قرنیه، بیش از 80درصد بیماران دید طبیعی به‌دست می‌آورند. بنابر گفته دکتر «جباروند»، سالانه شش تا هفت‌هزار عمل پیوند قرنیه در کشور انجام می‌شود که 15درصد این میزان در بیمارستان فارابی تهران انجام می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.