ایران در راه پیشرفت علم
طب همپای تکنولوژی
علیرضا نادری . جراح و متخصص چشم ،فوقتخصص قرنیه
دانش در زمینههای مختلف علوم از جمله پزشکی با سرعت زیادی در حال پیشرفت است. چشمپزشکی نیز در سالهای اخیر هم در زمینه تکنولوژی و هم روشهای درمانی و تکنیکهای جراحی پیشرفتهای چشمگیری داشته است، بهگونهای که هم کیفیت اعمال جراحی بهبود قابلتوجهی یافته و هم با کمک تکنولوژیهای جدید درمان بسیاری از بیماریهای لاعلاج و صعبالعلاج، آسان و معمول شده است. جای بسی افتخار است که بتوانیم بگوییم که علم چشمپزشکی در ایران نیز پابهپای سایرکشورهای جهان پیشرفت کرده است؛ بهطوریکه کلیه اعمال و تکنیکهای جراحی با همان کیفیت کشورهای پیشرفته در ایران نیز انجام میشود. یکی از جراحیهای انجامشده، پیوند قرنیه است. گفتنی است اولین پیوند قرنیه در ایران، در سال1313 هجری شمسی توسط شادروان پروفسور «محمدقلی شمس» در بیمارستان فارابی تهران انجام شد. بهتدریج هرسال بر آمار این عمل افزوده شد و هماکنون سالانه حدود ششهزار مورد پیوند در ایران انجام میگیرد. علاوهبر پیشرفت کمی در پیوند قرنیه، پیشرفت کیفی قابلتوجهی نیز در این عمل مشاهده میشود، بهطوری که انواع تکنیکهای پیوند لایهای ابداعشده که نهتنها باعث نتایج بهترشده، بلکه احتمال رد پیوند نیز کمتر شده است. نابینایی ناشی از بیماری قرنیه، یکی از مشکلات عمده سلامت عمومی در کشورهای در حال توسعه و با سطح بهداشتی پایین است. پیوند نفوذی قرنیه، همچنان روش انتخابی در درمان بیماران مبتلا به نابینایی ناشی از بیماریهای قرنیه است. اکثر پیوندهای نفوذی قرنیه با اهداف اپتیکی انجام میشوند تا دید ضعیف ناشی از کدورت قرنیه بهبود یابد. نتایج تحقیقات نشان میدهد شیوع علل منجرشونده به پیوند نفوذی قرنیه در کشورهای در حال توسعه با کشورهای پیشرفته متفاوت است به طوری که در کشورهای پیشرفته، «کراتوپاتی تاولی سودوفاکی»، نارسایی پیوند یا قوز قرنیه از جمله علل اصلی پیوند نفوذی قرینه محسوب میشوند. تحقیقات انجامشده نشان میدهد قوز قرینه، شایعترین علت پیوند در ایران است. پیوند قرنیه چیست؟ قرنیه به لایه شفاف جلوی چشم گفته میشود که درست جلوی قسمت رنگی چشم (عنبیه) قرار دارد. درواقع رنگ چشم وابسته به عنبیه است که از فردی به فرد دیگر متفاوت است، در حالیکه قرنیه کاملا شفاف است. قرنیه هم به نور اجازه ورود به چشم را میدهد و هم نور را طوری تغییر مسیر میدهد که تصاویر اشیا دور و نزدیک روی پرده شبکیه متمرکز شوند. پیوند قرنیه عملی است که طی آن قرنیهای که دچار کدورت شده، با قرنیه شفاف تعویض میشود. این عمل «کراتوپلاستی» نیز نامیده میشود. علل پیوند قرنیه ضربه (شامل سوختگیهای شیمیایی) یکی از شایعترین علل کدورت قرنیه است. سایر علل آن عبارتند از اسکار (محل جوشخوردن زخم) ناشی از عفونت موضعی (از قبیل ویروس تبخال)، تورم قرنیه و عملکرد ضعیف سلولهای آن (دیستروفیهای قرنیه) و تخریب و انهدام سلولهای قرنیه توام با اختلال شکل آن (کراتوکونوس یا قوز قرنیه بارزترین فرم آن است). علامت اصلی کدورت قرنیه، کاهش تدریجی بینایی است که پیوند قرنیه میتواند به بهبود بینایی کمک کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.