گزارشی از هفتمین جشنواره «چشمپزشکی و علوم بینایی شمس»
بیمارستان فارابی و پیوند قرنیه در ایران 80ساله شد
بنفشه پورناجی
هفتمین جشنواره چشمپزشکی و علوم بینایی شمس همزمان با یکصدودهمین سالگرد تولد پروفسور «محمدقلی شمس» و 80سالگی بیمارستان فارابی و پیوند قرنیه در ایران، روز پنجشنبه هفتماسفند با حضور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و نیز جمعی از پیشکسوتان و صاحبنظران عرصه چشمپزشکی کشور در بیمارستان فارابی تهران برگزار شد. این جشنواره در دودسته رقابتی و غیررقابتی برگزار شد که دسته غیررقابتی، شامل بخشهایی همچون اعطای نشان نوعدوستی و پیشگیری از نابینایی، نشان خدمت و مسوولیتپذیری حرفهای و اجتماعی، دانشمند برتر، چشمپزشک پارسی و بانوی چشمپزشکی و در دسته رقابتی، شامل بخشهای ابداع یا اختراع برتر، کتاب و پایاننامه برتر، نوآوری برتر در روش جراحی، مقاله برتر فارسی و انگلیسی، طرح پژوهش برتر و بخش دانشور جوان بود. گزارش زیر نگاه کوتاهی به این جشنواره است.
تجلیل و تشویق دانشمندان و محققان، معرفی پروژههای برتر علمی و پژوهشی، انگیزشآفرینی برای شکلگیری و هدایت پژوهشهای جدید و هدایت آنها به سوی اولویتهای ملی و مرزهای دانش و نیز تشویق پژوهشهای دانشجویی و تالیفهای انجامشده در عرصه چشمپزشکی و علوم بینایی، از جمله اهداف برگزاری این جشنواره است. دکتر «محمود جباروند»، رییس بیمارستان فارابی میگوید: «پروفسور محمدقلی شمس بهحق از کسانی است که در بنیانگذاری این بیمارستان تلاش بسیاری کرده است. هدف از برپایی این جشنواره نیز تکریم استادان پیشکسوت این حوزه است.» وی با اشاره به اینکه اکثر مراکز چشمپزشکی فعلی کشور توسط استادان بیمارستان فارابی تاسیس و فعال شده است، میافزاید: «در این جشنواره به حوزه آموزش، پژوهش، درمان، نوعدوستی، پیشکسوتان و جوانان توجه ویژهای شده است تا برای نسلهای بعد الگو و انگیزهای برای تعالی جوانان باشد.» نشان طبیب دیدگان بالاترین جایزه این جشنواره «طبیب دیدگان» است که این نشان به پاس خدمات ارزشمند پروفسور «محمدقلی شمس» در زمینه ریشهکنی تراخم در جنوب ایران که الگویی تحسینبرانگیز از نوعدوستی است، به یاد ایشان نامگذاری شده است. نشان خدادوست (نوعدوستی و پیشگیری از نابینایی) دکتر «علیاصغر خدادوست» از مفاخر چشمپزشکی کشور به شمار میرود که نام وی در جهان با قرنیه و پیوند آن ارتباطی ناگسستنی دارد. دکتر «سیدفرزاد محمدی»، مدیر یادواره پروفسور شمس در مورد این دانشمند ایرانی میگوید: «انجام بیش از 20هزار عمل پیوند و داشتن نقش کلیدی در بنیاننهادن دانش تخصصی این روش درمانی، تنها بخشی از دستاوردهای علمی دکتر خدادوست به شمار میرود.» برقراری تبادل علمی میان دانشگاه شیراز و دانشگاه جان هاپکینز در دهههای 40 و 50 خورشیدی، ناشی از ابتکارعمل و کفایت علمی ممتاز وی بود. از دیگر خدمات نوعدوستانه این چشمپزشک ایرانی میتوان به مسافرتهای مستمر وی به ایران و درنهایت تاسیس بیمارستان فوقتخصصی در شهر شیراز اشاره کرد. به گفته دکتر «محمدی»: «نشان خدادوست، همهساله به شخصیتی حقیقی یا حقوقی ایرانی با الگویی از فعالیتهای خیریه، خدمات عمومی و اجتماعی و حمایتطلبی و آموزش برای سلامت چشم و پیشگیری از نابینایی اعطا میشود. مراقبت از محرومان و اقلیتهای ملیتی و نژادی نیازمند، فراتر از سطح معمول یا به صورت داوطلبانه، خدمت در مناطق روستایی و پرخطر در کشور یا منطقه و ناحیهای محروم در یک شهر و حاشیه آن و عشایر، بدون دریافت حقالزحمه با ازخودگذشتگی در یک دوره زمانی معنیدار و مستمر و با بازتاب قابلتوجه اجتماعی و ماندگاری، نمونههایی از رفتارهای متعالی هستند.» در هفتمین جشنواره چشمپزشکی و علوم بینایی شمس، این نشان به دکتر «رگنر» از وین اتریش تعلق گرفت. وی از جمله کسانی بود که بیش از 60سال قبل با پروفسور «محمدقلی شمس» در زمینه ریشهکنی تراخم در ایران همکاری داشت. نشان خدادوست به دلیل در قیدحیاتنبودن این چشمپزشک اتریشی، به فرزندخوانده وی اعطا شد. نشان سجادی ( آموزگار برتر ) دکتر «سیدحمید سجادی» از بنیانگذاران موج دوم چشمپزشکی نوین در تاریخ معاصر ایران است. وی پس از بازگشت به کشور در سالهای نخست پس از انقلاب اسلامی، تاسیس و توسعه چشمگیر مرکز چشمپزشکی را در بیمارستان لبافینژاد عهدهدار شد. او دودوره فوقتخصصی قرنیه و شبکیه را برای نخستینبار در کشور، در این مرکز پایهگذاری کرد که این امر موجب جهش در کیفیت خدمات چشمپزشکی کشور شد. دکتر «مرتضی مواسات» دبیر این جشنواره در این مورد میگوید: «جشنواره چشمپزشکی و علوم بینایی شمس افتخار آموزگار برتر را به نام این چشمپزشک پیشرو، نشان سجادی نامگذاری کرده است که این نشان امسال به دکتر محمد اریش از دانشگاه علومپزشکی زاهدان، به عنوان آموزگار برتر تعلق گرفت.» در مورد ویژگیهای فردی که نشان آموزگار برتر را دریافت میکند، ذکر شده این فرد باید از استادان نامدار چشمپزشکی و علوم بینایی باشد که در تعلیم و تربیت شاگردان و همتایان و توانمندسازی پزشکان مداومت داشته، برای توسعه و بالندگی دانش چشمپزشکی و علوم بینایی و حفظ و ارتقای موازین، منزلت و میراث حرفهای، ابتکار عمل داشته، شواهد ازخودگذشتگی را بتوان در منش او یافت. در زمینه بیرغبتی به مالاندوزی، شهرت داشته باشد، نوآوری در روشهای آموزشی، تاسیس بخش و دوره آموزشی، صاحب سبکبودن، الگوسازی، اهلیت حرفهای و بهروزبودن دانش، نمونههایی از رفتارهای متعالی و شاخص هستند. نشان پیمان (دانشمند برتر) دکتر «غلامعلی پیمان»، از مشاهیر چشمپزشکی جهان است که عمل جراحی لیزیک را ابداع کرده است. وی که 149اختراع و ابداع ثبتشده در ایالاتمتحدهآمریکا را در کارنامه خود دارد، در سال2013 بالاترین افتخار فناوری این کشور را با عنوان «مدال ملی فناوری و نوآوری» دریافت کرد. سابقه درخشان در آموزش، تالیف مقالات علمی، تربیت فوقتخصصهای چشمپزشکی و... سبب شده تا جشنواره چشمپزشکی و علوم بینایی شمس، افتخار دانشمند برتر را به نام ایشان «نشان پیمان» نامگذاری کند. دکتر «مواسات» در مورد این نشان میگوید: «نشان پیمان امسال به واسطه تولید علم و نوآوری به دکتر حمید احمدیه، فوقتخصص بیماریهای شبکیه از بیمارستان لبافینژاد تهران اعطا شد.» وی میافزاید: «این ارزیابی که با شاخصهای علمسنجی صورت گرفته است، همهساله به دانشمندی در حوزه چشمپزشکی و علوم بینایی اعطا میشود که در حوزه تولید علم یا نوآوری ممتاز باشد.» لازم به ذکر است از ملاکهای انتخاب دکتر «احمدیه» انتشار 97مقاله در مجلات انگلیسیزبان و رتبه19 ایشان در «H-INDEX» است. (شاخصی عددی است که میکوشد بهرهوری و تاثیرگذاری علمی دانشمندان را بهصورت کمی نمایش دهد. این شاخص با در نظرگرفتن تعداد مقالات پراستناد افراد و تعداد دفعات استنادشدن آن مقالات توسط دیگران، محاسبه میشود. از این شاخص میتوان برای تاثیرگذاری علمی گروهی از دانشمندان نیز بهره برد.) نشان خدمت و مسوولیتپذیری حرفهای و اجتماعی در این جشنواره نشان فوق به دلیل مسوولیتپذیری حرفهای و اجتماعی، به دکتر «علی صادقیطاری» فوقتخصص اربیت از دانشگاه تهران و بیمارستان فارابی اعطا شد. به گفته دکتر «محمدی»، دبیرکلی مجامع علمی و حرفهای، نمایندگی چشمپزشکی در جامعه عمومی پزشکان و کمیسیونهای صنفی، دبیری همایشهای علمی، مسوولیتهای اجتماعی، رهبری و هدایت نهادها و کارآفرینی از ویژگیهای دریافت این نشان است. سایر بخشها در این جشنواره همچنین جایزه چشمپزشک پارسی به چشمپزشکی اعطا میشود که سفیر و نماینده شایستهای از ایران از طریق عضویت بهروز در مجامع علمی و حرفهای بینالمللی باشد، به دکتر «محسن بهمنیکشکولی»، فوقتخصص جراحی پلاستیک و ترمیمی چشم از دانشگاه علوم پزشکی ایران و نشان بانوی چشمپزشکی به دکتر «فیروزه رحیمی» اعطا شد. در ادامه و در بخش رقابتی دکتر «علی غریبیلورون» بهدلیل ساخت کلاهی با نام «سپر تمرکز» موفق به دریافت جایزه اختراع برتر و دکتر «مسعود اقصاییفرد» به کسب عنوان دانشور جوان نایل شد. همچنین جایزه مقاله برتر انگلیسی به دکتر «مهران زارعیقنواتی»، جایزه برتر کتاب تالیفی برتر به دکتر «یداله اسلامی» بابت تالیف اطلس میدان بینایی و جایزه پایاننامه برتر به دکتر «مجتبی ابریشمی» اعطا شد. دکتر «غریبی» در مورد اختراع خود میگوید: «سپر تمرکز یککلاه برای افرادی است که میخواهند در محیطهای شلوغ مانند کتابخانهها، اتاق جراحی یا تالار بورس تمرکز داشته باشند. این کلاه چندمکانیسم دارد که با محدودیت صدا، میدان بینایی و سیستم عصبی به فرد کمک میکند حتی در محیطهای شلوغ و پرصدا بتواند با تمرکز به فعالیت بپردازد.» به گفته این مخترع جوان: «سپر تمرکز هماینک در داخل کشور به ثبت رسیده و مراحل ثبت مقدماتی آن در آمریکا در حال انجام است.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.