|

«پينه» و کراهت جهل

علي فرامرزي . نقاش و مدرس هنر

نور، رنگ، فضا، انسان و موسيقي. اينها ابزارها و عناصر کاري «اوتوپينه»، هنرمند آلماني است، او در جايي ميانه حکمت و هنر ايستاده است. مستقيم و بي‌واسطه به دور از هر فلسفه و در عين فلسفه. نمي‌دانم موفقيت اخير موزه هنرهاي معاصر را از چيدمان هوشمندانه و لايه‌لايه آن بايد بدانيم و يا از پينه؟ اينکه اوتوپينه در طول زندگي هنري‌اش با خردمندي کارش را انجام داده است شکي نيست، ولي از چيدمان و کانسپت درست نمايش هم نبايد غافل شد. کل نمايش با همه گالري‌ها و راهروها يک مجموعه را دربر مي‌گيرد، به‌گونه‌اي که لايه‌لايه، ما را هدايت مي‌کند و جلو مي‌برد تا آخرين خيمه‌گاه پينه؛ همان‌جايي که او ضربه نهايي‌اش را وارد مي‌کند؛ کراهت جهل. آن هم به‌گونه‌اي تاثيرگذار و بديع. آهسته به حبيب درخشاني گفتم مي‌شود تباهي و تاريکي را تاثيرگذارتر از اين نشان داد!!؟ هشداري است به ما از بابت سياهي، از تاريکي. آگاهي‌بخشيدن از نيروهاي شري که در دل تاريکي ما را تهديد مي‌کنند، ازاين‌روست که پينه با همه صراحت بي‌واسطه‌اش در بيان نور و رنگ ما را با انساني فلسفه‌مند روبه‌رو می‌کند. هنر خردمندي که عشق را، دوستي و مهر را، نور و رنگ را در تقابل نيستي و جهل مي‌گذارد. او به بيننده‌اش هشدار مي‌دهد ناشناخته‌هايي که در دل تاريکي به کمين نشسته‌اند و هر آن مي‌توانند به‌گونه‌اي غيرقابل پيش‌بيني چون «داعشي» نهان، سر بردارند و بلاي‌جان آزادي و عشق شوند. به هرحال پينه از سرزمين فلسفه مي‌آيد، همان‌جايي‌که روشنفکرانش اين فرصت را داشته‌اند تا در آن هواي مه‌گرفته بينديشند که چگونه نازیسم ناغافل مي‌تواند چون نفرتي خفته در هر انسان از عمق تاريکي بيرون جهد و نور و هستي را از هر جنبنده‌اي دريغ گرداند. و اين جان خردي است که «اوتوپينه» اين پيرمرد ساده خنده‌رو که با شيطنتي مي‌نگردمان، با بيننده‌اش در ميان مي‌گذارد. شايد اگر تنها از او همان کانسپت گالري شش را هم به‌تنهايي به نمايش درآورده بودند، ارزش اين را داشت که انسان کارهاي زيادي را زمين بگذارد و در آن جهان رويا و واقعيت براي ساعتي غرق شود، تهي از همه بيرون گردد و خود را همراه با ديگران حاضر در صحنه، در مشارکتي که «اوتوپينه» ما را به آن فراخوانده است، نقش خويش را چون طرح‌واره‌هايي بر بوم هستي، هر آن در حال خلق و نابودي، بازشناسيم. اتمسفر به‌وجودآمده به‌گونه‌اي ما را از خويش تهي مي‌کند که يکسر در تسخير اين پيرمرد بازيگوش قرار مي‌گيريم و به قول رضا نامي اگر وسوسه ديدن ديگر گالري‌ها نبود شايد مدت‌ها ما را به بازي مي‌گرفت. درتمام مدتي که درآن جهان خلق مدام، با نواي موسيقي و فضاي جادويي قرار گرفته بودم، آنقدر پینه از جهان مادي رخت بربسته را حاضر مي‌ديدم که از خود سوال مي‌کردم مگر مي‌شود اوتو، اينجا در اين لحظه نباشد!؟ آنچنان ابديت و حال به هم نزديک بودند که شايد فاصله‌شان به اندازه حريرهاي استفاده‌شده از طرف او بود. گفتن و نوشتن از همه آنچه اين پير هنرمند فيلسوف برايمان و در برابرمان گشوده است براي من ممکن نيست، شايد آن شيشه پرتره‌اي که در واپسين غرفه‌ها از او مي‌بينيم که با هر تکان ما، چهره‌اي جديد از او را به ما مي‌نماياند که مستقيم به بيننده‌اش مي‌نگرد، گويا‌ترين بيان از جهان گونه‌گون خلق‌شده به‌وسيله اين هنرمند باشد. موزه هنرهاي معاصر باوجود همه کاستي‌هاي چندسال گذشته با به‌نمايش‌درآوردن دو نمايش که اولي توسط احمد وکيلي تدارک ديده شده بود و دومين همين نمايش اوتوپينه، به نظر مي‌آيد به سمت‌وسويي مي‌رود که بتواند خود را از خمودگي برهاند. شايد مسوولان آن با برگزاري آثار هوشمندانه اينچنين بتوانند بار ديگر ديدگاه شکل‌گرفته در مورد موزه را که به فاصله‌گرفتن هنرمندان بسياري از اين محيط فرهنگي انجاميده بود، به تغيير وادارند تا بار ديگر مرکزي شود براي گردآمدن تجسمي ايران.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.