|

دریچه

پیامدهای بی‌نتیجه‌بودن مذاکرات

ایرنا: درحالی‌که نتانیاهو سعی دارد کنگره آمریکا را متقاعد کند جلوی آنچه را که یک‌توافق سست و خطرناک هسته‌ای می‌داند، بگیرد، جان کری، وزیر خارجه آمریکا، به‌طورهم‌زمان در تلاش برای حصول یک‌پیمان تاریخی، راهی شهر مونترو در سوییس خواهد شد. این پیمان ممکن است فرجه‌ای یک‌ساله به جهان بدهد تا درصورت اقدام ایران در انبارکردن مواد هسته‌ای، نسبت‌به آن واکنش نشان دهد. تنش بین این دودیدگاه متفاوت جهانی در مورد ایران سال‌هاست که پابرجاست، اما به یک‌دلیل ساده اکنون به نقطه اوج خود رسیده است و آن، ظاهرا نزدیک‌ترشدن به یک توافق، بیش از هر زمان دیگر طی بیش از چنددهه مذاکره است. موسویان که اکنون استاد مدعو دانشگاه پرینستون است می‌گوید دستاوردها تاکنون واقعا عظیم و بی‌سابقه بود. اکنون برای هر دوطرف بسیار دشوار است میز مذاکره را ترک کرده و پا پس بگذارند. هرچند نتانیاهو در سخنرانی خود در نشست مشترک کنگره تاکید خواهد کرد که نمی‌توان به حرف ایران اعتماد کرد و این توافق هنوز، کامل ‌نشده، تهدیدی علیه موجودیت اسراییل و کل جهان است، ولی عدم‌توافق نیز خالی از خطر نیست. درصورت عدم‌توافق، کنگره تحریم‌های بیشتری را در دستور کار قرار خواهد داد، اما دیگرکشورها ممکن است درخواست تداوم منزوی‌کردن اقتصادی ایران را نادیده ‌گرفته و درنتیجه جبهه سیاسی متحدی که دولت اوباما برای حفظ آن سخت کوشیده است، ازهم خواهد ‌پاشید. علاوه بر این، ایران سطح غنی‌سازی خود را افزایش دهد، جایی که قدرت‌های جهان مدت‌ها سعی کرده‌اند مانع رسیدن ایران به آن شوند. ‌گری سیک، که در شورای امنیت ملی دولت‌های جمهوری‌خواه و دموکرات خدمت کرده و اکنون عضو ارشد موسسه خاورمیانه دانشگاه کلمبیاست، می‌گوید: امیدوارم جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها هردو از نتانیاهو هنگام حضورش در آمریکا بپرسند که تصریح کند چه آلترناتیوی برای ما وجود دارد؟ یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا به‌شرط عدم‌افشای‌هویت خود طبق مقررات پروتکل، ارزیابی کرد که شانس رسیدن به توافق 50-50 باشد. از سوی دیگر‌، گری سیک سناریویی را تصور می‌کند که در آن آمریکا به‌عنوان مقصر شکست توافق شناخته شده و در تحریم ایران تنها بماند و دیگرکشورها به معاملات تجاری خود با تهران بازگردند.

تلاش‌های کری برای توافق

ایسنا: وزیر امور خارجه‌ آمریکا، به عامل محرک پشت این مذاکرات پیچیده و سخت بر سر برنامه‌ هسته‌ای ایران تبدیل شده است. جان کری، وزیر امور خارجه‌ آمریکا و محمدجواد ظریف، همتای ایرانی‌اش ساعت‌های طولانی بسیاری را با یکدیگر برای دستیابی به یک‌توافق هسته‌ای صرف کرده‌اند. اکنون کری به سوئیس سفر کرده است تا دوباره برای پیشبرد این مذاکرات با ظریف دیدار کند. سفر او درحالی انجام می‌شود که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل، به واشنگتن رفته است تا در کنگره علیه مذاکرات هسته‌ای سخنرانی کند. هم‌زمان که به پایان فرصت مذاکره‌کنندگان برای دستیابی به یک‌چارچوب کلی برای توافق هسته‌ای نزدیک می‌شویم، به نظر می‌آید جان کری به عامل محرک پشت مذاکرات پیچیده‌ ایران و گروه1+5 تبدیل شده است. اما باتوجه به موانع زیادی که در این میان وجود دارد روش مذاکره سرسختانه کری و عزم او برای رایزنی با همتای ایرانی‌اش به بخشی از این مذاکرات تبدیل شده است. از نظر مخالفان این توافق هسته‌ای، عزم کری موجب پیدایش تمام اختلافات شده است. رابرت آینهورن، کارشناس ارشد اندیشکده‌ بروکینگز که پیش از این عضو تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای آمریکا در سال‌های2009 تا 2013 بوده است، گفت: کری زمان و انرژی بسیار زیادی را در این مذاکرات صرف کرده است و دخالت مستقیم و شخصی او طی ماه‌های اخیر برای به‌وجودآمدن شرایط کنونی برای دستیابی به یک‌توافق ضروری بوده است. از نظر منتقدان این توافق، تمایل کری به ایرانی‌ها آزادانه این اجازه را می‌دهد که برای گرفتن امتیازات بیشتر در شرایطی که مذاکرات وارد آخرین مرحله‌ خود می‌شود، فشار بیاورند. «ری تکیه»، کارشناس سابق وزارت امور خارجه آمریکا در حوزه‌ ایران و عضو اندیشکده‌ شورای روابط خارجی، گفت: توجه بیش‌ازحد کری به این موضوع نشان‌دهنده این است که وی حتی بیش از ایرانی‌ها خواستار توافق هسته‌ای است. وزرای امور خارجه ایران و آمریکا به یکدیگر ایمیل می‌فرستند و پیاده‌روی آنها با یکدیگر در ژنو نشان می‌دهد آنها به‌دنبال یک‌توافق هستند. حصول یک‌توافق بر سر برنامه‌ هسته‌ای ایران رویدادی حایزاهمیت در روابط ایران و آمریکا محسوب می‌شود و مقامات کاخ‌سفید بر این باورند که این اتفاق بهترین روش برای محدودکردن برنامه‌ هسته‌ای ایران و کاهش چندین‌دهه خصومت میان تهران و واشنگتن است، اما برخی از منتقدان این توافق می‌گویند این اتفاق ممکن است کشورهای عربی منطقه را به گسترش برنامه‌ هسته‌ای‌شان ترغیب کند. ازطرف‌دیگر تمرکز کری برای دستیابی به یک‌توافق موجب خشم اسراییل و بروز نگرانی‌هایی در عربستان و دیگر رقبای عربی تهران شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.