دشواریهای سفرهای ستارهای
اسیر قوانین فیزیک
بابک فرهادی
یکی از مهمترین دشواریهای اکتشافهای فضایی، فاصله بسیار زیاد اجرام از یکدیگر است، درنتیجه سفرهای فضایی نیازمند زمانهای بسیار طولانی است. حتی اگر سریعترین فضاپیمای ساخت بشر را به فضا بفرستیم، هزارانسال طول میکشد تا به نزدیکترین ستاره (پس از خورشید) برسد. به همین دلیل اگر در این فکر هستیم در مدتی کمتر از صدسال به این ستاره سفر کنیم، باید از فضاپیماهایی استفاده کنیم که سرعتشان دستکم 75برابر سرعت فضاپیماهای کنونی است. برای درک دشواریهای سفرهای فضایی باید در ابتدا فاصلههای بسیار زیاد اجرام فضایی را درک کنیم. فاصله نزدیکترین ستاره به ما 266هزار برابر فاصله ما تا خورشید است. نور که سریعترین پدیده شناختهشده طبیعت است، فاصله خورشید تا زمین را در مدت هشتدقیقه طی میکند، اما برای سفر از نزدیکترین ستاره تا زمین باید بیش از چهارسال در راه باشد. برای درک بهتر این فاصله میتوان مثال دیگری را مطرح کرد. گلوله تفنگهای معمولی با سرعت 1200کیلومتر برساعت حرکت میکند. برای اینکه چنین گلولهای به نزدیکترین ستاره برسد، باید چهارمیلیونسال در راه باشد. سریعترین فضاپیمایی که تاکنون بشر ساخته است، کاوشگر «وویجر1» نام دارد. این فضاپیما هم دستکم باید 75هزارسال در راه باشد تا به مقصد برسد. موشکهایی که امروزه بشر برای انجام سفرهای فضایی استفاده میکند، از سوختهای شیمیایی استفاده میکنند که برای انجام سفرهای بینستارهای بسیار کندرو محسوب میشوند. برای آنکه بتوانیم چنین سفرهایی را در فاصلههای زمانی معقول و منطقی انجام دهیم، باید آنقدر به فضاپیمایمان شتاب دهیم که سرعتش به پنجمیلیونکیلومتر در ساعت برسد. موشکهایی که از فرآیندهایی مانند همجوشی یا شکافت هستهای یا ضدماده استفاده میکنند، شاید برای چنین سفرهایی مناسبتر باشند. اما متاسفانه بشر تاکنون نتوانسته است چنین فضاپیماهایی را بسازد و استفاده از آنها تاکنون در حد طرح و ایده باقی مانده است. هرچه مقصدهای دوردستتری برای انجام سفرهای فضایی انتخاب میشود، فراهمکردن مقدمات کار هم دشوارتر میشود و درنتیجه، دانشمندان راهحلهایی بدیعتر را برای حل چنین مشکلاتی مطرح میکنند. اصلیترین محدودیت سفرهای فضایی، محدودیت سرعت است. به گفته دانشمندان سرعت نور (300هزارکیلومتر در ثانیه) بالاترین حد سرعت در طبیعت است و هیچ پدیده مادیای نمیتواند با سرعتی فراتر از آن حرکت کند. با اینهمه، دانشمندان بر این باورند که شاید بتوان بهگونهای فضا را درهم پیچید و تغییر شکل داد که بتوان با سرعتی بیشتر از سرعت نور حرکت کرد؛ بدون آنکه قوانین پایه فیزیک نقض شود. اما لزوم ساخت فضاپیماهای تندرو، در سفر به منظومههای ستارهای دیگر (که غیرضروری و غیرممکن به نظر میرسد)، منحصر نمیشود. حتی برای اعزام فضانوردان به درون مرزهای منظومه شمسی خود نیز باید تحولی در ساختار فضاپیماهای خود ایجاد کنیم. با فناوری امروزی سفر رفتوبرگشتی به مریخ حدود 500روز طول میکشد. بدیهی است قرارگرفتن طولانیمدت در فضا و تحمل شرایط ناگوار آن، کار را برای فضانوردان دشوار میکند. از طرف دیگر اقامت طولانیمدت در فضا به معنی نیاز بیشتر به آب، هوا و غذاست. در این حالت یا باید مقدار بیشتری آذوقه با خود داشت که به معنی فضاپیمای بزرگتر و سنگینتر است یا باید برای انجام هر ماموریت سرنشیندار، چندماموریت پشتیبانی و تدارکاتی انجام داد که صدالبته هزینههای طرحهای فضایی را چندبرابر میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.