|

پنبه‌زنیه... پنبه‌زنیه

سعید برآبادی : نه زمستان امسال به زمستان‌های همیشگی شبیه است و نه هوا، بوی عید می‌دهد. از خانه‌تکانی و خرید عید هم خبری نیست؛ آدم‌ها هم این‌روزها مثل هوا معلقند بین زمستان و بهار. میرزا، پنبه‌زنی است که در 40سال اخیر، هفته اول اسفند که می‌شود، دم‌ودستگاهش را برمی‌دارد و کوچه و خیابان‌های شهر را از صدایش پر می‌کند. طبیعی است که خلق‌وخوی مردم در نزدیک به نیم‌قرن تفاوت‌های فاحشی کرده باشد و دیگر آن آدم‌های قدیمی نباشند که بخواهند هرسال، بار تشک و لحاف‌های خود را بدهند دست پنبه‌زن‌های دوره‌گرد تا قوامشان بیاورد. میرزا اما هنوز در جنوب شهر، مشتری دارد: «از اول اسفند تابه‌حال، پنج‌تا نیم‌بهره کار کرده‌ام، یعنی صبح رفتم تا ظهر. معمولا در خانه‌های حیاط‌دار، این کار بیشتر انجام می‌شود، چون جا برای پنبه‌زن‌ها هست. می‌روم در حیاط و لحاف و تشک‌های قدیمی را می‌آورند، معاینه‌شان می‌کنم و پنبه و پشمش را بیرون می‌کشم تا هوا بخورد و بعد با کمان می‌زنیم و دوباره بار را برمی‌گردانیم سر جای اولش.» وضع اما چندان خوب نیست و میرزا می‌گوید مشتری‌هایش این‌روزها بیشتر آنهایی هستند که از او دوزندگی می‌خواهند تا پنبه‌زنی: «بیشتر چیزی که از ما می‌خواهند، گرفتن درز ملافه‌ها و تشک‌هاست، گاهی یک پتوی قدیمی می‌آورند که دوتکه‌اش کنیم، دیگر روزگار مثل قدیم نیست که بخواهند برای عروس و دامادهایشان یا برای میهمان‌های سال نو، لحاف و تشک بدوزیم، خرده‌کاری‌ها مانده فقط.»میرزا، هرروز از عبدل‌آباد با مینی‌بوس می‌آید سمت میدان آزادی و از آنجا، خیابان‌های موازی را پیاده قدم می‌زند و کمان‌به‌دوش می‌گوید: «لحاف‌دوزیه... لحاف‌دوزیه...» و آنقدر این اسم را تکرار می‌کند تا کسی در خانه را برایش باز کند: «در تابستان‌ها مشتری بیشتر است و می‌روم در مغازه پسرعمویم در مولوی کار می‌کنم اما زمستان، فصل لحاف‌دوزی است، رسم قدیمی نوروز است که از سال‌ها پیش مانده. یادم است وقتی که بچه بودم، هرسال باید از لحاف‌دوزها وقت می‌گرفتیم تا سوار بر دوچرخه‌های بزرگشان بیایند و بساط پنبه‌زنی را وسط حیاط پهن کنند. خب، ما فکرش را نمی‌کردیم که خودمان هم روزی این‌کاره شویم اما ناراضی هم نیستیم، کاری است که ناموس می‌شناسد؛ من پنبه‌زن وقتی وارد یک خانه می‌شوم، با خانم خانه طرف هستم نه با مردش، باید اهل این کار باشی تا در خانه را به رویت باز کنند و اعتماد داشته باشند.» میرزا نه بیمه‌ای دارد و نه حقوق ثابتی اما می‌گوید در این 40سال، نشده که دست‌خالی سر سفره عید بنشیند: «دوسال قبل، عید بدی بود، واقعا کاسبی کساد بود، یک‌روز از جلو خیریه امام‌حسن‌مجتبی(ع) در خیابان جیحون رد می‌شدم، حاج‌آقایی آمد و صدایم کرد و گفت چقدر می‌گیری تمام لحاف و تشک مسجد را مرتب کنی، فهمیدم که امام جماعت یکی از همان مسجدهای هاشمی است، گفتم هرچقدر بفرمایید، از بیکاری که بهتر است، خلاصه دستمان را خدا توی حنا نگذاشت.»اسفند دارد وارد دومین هفته می‌شود و بعید نیست که برف و باران‌های احتمالی، چندروزی در کار میرزا وقفه بیندازد اما می‌گوید امسال هم هرطور که باشد می‌گذرد، شغلی دارد و مجبور است که برای زن و بچه‌اش هم که شده، آن را زنده نگه دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.