|

بخشی از یک گفت‌وگوی منتشرنشده علیرضا خورشیدفر

ارکستر سمفونیک مدال افتخار یک کشور

ارکستر سمفونیک تهران سرگذشت پرفرازونشیبی دارد. در سال‌های پس از انقلاب و سال‌های جنگ با چنگ و دندان حفظ شد. اتفاقاتی که برای ارکستر افتاد، جایی ثبت نشده است. اما خوب است که حالا تحقیق کنید و ببینید ارکستر چگونه پابرجا ماند، کجا برنامه اجرا کرد، چقدر تغییر کرد. در سال‌هایی که وضعیت اقتصادی سخت‌تر از امروز بود، با وجودی که برای بیشتر ما امکان رفتن از ایران و کارگرفتن در اروپا وجود داشت اما ارکستر ایستاد و تحمل کرد. روزی که همه ما مقاومت کردیم و انعطاف داشتیم، هدف یک چیز بود. آن‌هم اینکه چراغ موسیقی کلاسیک و ارکسترسمفونیک در ایران خاموش نشود. بعد از آن دوره سختی، شرایط بهتر شد. هنرستان‌ها راه افتادند. کم چیزی نیست که امروز ساختمانی به اسم هنرستان دختران داریم. موسیقی به‌تدریج رونق گرفت. تا سال 74و 75مخاطبان موسیقی کلاسیک عده مشخص و محدودی بودند. کنسرت‌به‌کنسرت به تالار می‌‌آمدند. در صف بلیت با هم آشنا شده بودند. فوقش می‌شد یک جمعیت پنج‌هزار‌نفری. امروز در تبریز، اصفهان، شیراز، رشت و... ارکستر سمفونیک راه افتاده است. سال‌شصت‌و‌چند که من به هنرستان پسران رفتم تا کنترباس درس بدهم هیچ جوانی در سراسر مملکت این ساز را نمی‌زد. امروز 30،40‌نفر شاگرد من هستند. چندتایشان که بسیارحرفه‌ای هستند. چندتا از شاگردانم اینجا و آنجا درس می‌دهند. از بین شاگردان من یکی تخصصی در سبک جز کار می‌کند. یکی با گروه‌های پاپ می‌زند. ما اکنون پنج، ‌شش‌نفر زن نوازنده کنترباس فوق‌العاده داریم. این مختص کنترباس نیست. با کمترین امکانات، بدون نت، بدون ساز و... تلاش کردیم و ثمره‌اش را دیدیم. آن‌وقت حالا نوازنده است، رهبر هست و تماشاچی مشتاق بیشتر از هرجای دیگری در این منطقه جهان هست، واقعا هنر کرده‌ایم که ارکستر شده. هزار دلیل دارد. یکی این است که توقعات ما از همه‌چیز کوتاه‌مدت و خیلی مادی است. فکر می‌کنیم برای چی باید نوازنده استخدام رسمی دولت شود؟ ماهانه حقوق بگیرد که هرروز تمرین کند؟ آخرش سالی چند‌شب کنسرت کلاسیک بدهد؟ همین؟ واقعا برای بعضی از مدیران فرهنگی این سوال است. سوال که اشکالی ندارد. اما این سوال جواب دارد. متاسفانه بعضی می‌گویند به‌جای احیای ارکستر سمفونیک من با موبایلم یک‌شبه دوتا ارکستر سمفونیک راه می‌اندازم و شما هرچه هم خواستید می‌زند. فوقش اگر لازم شد هم با همین موبایل زنگ می‌زنم ارمنستان و ارکستر آنها را می‌آوریم. برای روز عزا موسیقی عزا بزند و برای عروسی، موسیقی شاد. اگر نخواستید با سینتی‌سایزر صدای همه سازها را تقلید می‌کنیم. 40،30نفر هم ادای ویولن‌زدن را دربیاورند. اما جواب این نیست. این کار ظاهربینی است و ظاهربینی در اداره موسیقی یک‌کشور خیلی ناجور است. ارکستر سمفونیک فقط یک‌گروه صدنفره نوازنده نیست. بلکه یک دیسیپلین و یک نظام است. مثلا جای نوازنده در ارکستر سمفونیک هر دوسال‌یک‌بار با امتحان ژوری و دقیقا براساس توانایی نوازنده تعیین می‌شود. غیر از این اشتباه است. در ارکستر خودمان، یک‌بار آخری‌ها یک نظری غیر از نظر ژوری را اعمال کردند. آن نوازنده که براساس رابطه جلو آمد اگر ارکستر سمفونیک بود تا آخر عمرش شرمنده می‌شد. چون ارکستر می‌دانست جایش اینجا نیست. اما در ارکستری که تلفنی و روز آخری باشد به‌جز توانایی و مهارت و گروه‌نوازی و دیسیپلین معیارهای دیگری هم اثرگذار می‌شود. مثلا یکی می‌گوید من فقط با فلانی کار می‌کنم و... . من شنیده‌‌ام ارکستر سمفونیک کشورهای آمریکای‌جنوبی برای مسوولان کشورمان که میهمانشان بودند برنامه اجرا کرده‌اند و این برنامه سنگین و فاخر خیلی موردتوجه قرار گرفته. مسوولان عالی ما پرسیده‌‌اند ما در ایران امکان چنین برنامه‌‌ای را داریم؟ برای کنسرت رفتیم قطر، آنها یک ارکستر سمفونیکی دارند که یک‌نفر در آن عربی بلد نیست. نوازنده خارجی عیبی ندارد. ماهم قبل از انقلاب 10، 12نوازنده از اروپای‌شرقی داشتیم. بدنه ارکستر هرجایی باید متعلق به همان مملکت باشد. وقتی یک‌نفر افتخاری کسب کرد، یا اصلا ثروتمند است و می‌خواهد نشان بدهد یک نشان یا مدال به سینه می‌زند. ارکسترسمفونیک تهران با قدمت و کیفیت و پشتوانه‌اش برای کشور ما یک مدال افتخار است، می‌توان به آن فخر فروخت. عاقلانه است آن را به سینه نزنیم؟ * امروز یکشنبه ساعت10 در تالار رودکی یادمانی برای خورشیدفر برگزار می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.