|

تیشه داعش بر میراث بشری

تروریسم فرهنگی بی‌سابقه نیست. همین دهه پیش بود که مجسمه‌های بودا در دره بامیان افغانستان پس از آنکه برای مدت هزارو500سال از تهدیداتی چون حملات چنگیزخان و نادرشاه جان سالم به در برده بودند، عاقبت تسلیم توپ‌ها و دینامیت‌های طالبان شدند. اما آنچه بی‌سابقه است، هجوم همه‌جانبه تروریست‌های داعش به تمامی میراث تمدن بشری، آن‌هم در جغرافیایی است که به گمان بسیاری گهواره تمدن بوده است. بازگشت به شیوه‌های کشتار بدوی و نسل‌کشی اقلیت‌های مذهبی کافی نبود، اکنون تروریست‌های داعش دیگر حتی به فروش میراث باستانی نیز رضایت نمی‌دهند. گستاخی و سبعیت ترحم‌آمیز آنان به حدی رسیده که با پتک، مته و ابزارهای برقی و صنعتی به جان آن دست آثار باستانی افتاده‌اند که قدمت برخی از آنها به هفت قرن پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد؛ روندی که بنابر برخی گزارش‌های غیررسمی از ماه دسامبر سال گذشته آغاز شده و اکنون تبهکاران داعش در ویدئویی پنج‌دقیقه‌ای که روز پنجشنبه منتشر کردند، بر آن صحه گذاشتند. انتشار تصاویر تخریب مجسمه‌ها و تندیس‌های مربوط به دوران هلنیستی و حاکمیت آشوریان در موزه موصل و همچنین مجسمه گاو بالدار در بنای یادبود دروازه نرگال در استان نینوا، جامعه جهانی را در چنان شوک عمیقی فرو برده که سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی سازمان‌ملل‌متحد (یونسکو) خواهان تشکیل جلسه ویژه شورای امنیت برای رسیدگی به تخریب آثار باستانی و هنری توسط تروریست‌های داعش شده است. یونسکو در حالی از تخریب دست‌کم هفت تندیس اصلی از آثار باستانی شهرهای هترا و نیمرود، به عنوان میراث‌های ثبت‌شده جهانی خبر داده که «ایرینا بوکووا»، رییس این سازمان، حمله به موزه موصل را فراتر از یک تراژدی فرهنگی دانسته و خواستار آن شده تا به منظور جلوگیری از گسترش هرچه بیشتر خشونت‌های فرقه‌ای و افراط‌گرایانه در منطقه، به این مساله هم‌چون یک موضوع امنیتی نگریسته شود. این در حالی است که ادعای تروریست‌های داعش مبنی بر بت‌وارگی آثار باستانی تخریب‌شده و مغایرت آنان با آموزه‌های اسلامی ‌هنگامی رنگ می‌بازد که بدانیم فروش غیرقانونی میراث باستانی بخش قابل‌توجهی از درآمدهای این گروه را تشکیل می‌دهد. حتی اگر از بدلی بودن برخی از تندیس‌های نابود‌شده نیز بگذریم، پروفسور «ساموئل هاردی»، استاد انستیتو باستان‌شناسی کالج دانشگاهی لندن بر این باور است تقریبا تمامی آثار نشان داده‌شده در ویدئو به این دلیل تخریب شده‌اند که قابلیت انتقال به بیرون از موزه و فروش در بازار سیاه را نداشتند. نقاب جلاد داعش افتاد چشم‌ها و بخشی از بینی‌اش را نپوشانده بود و همین در کنار لهجه بریتانیایی‌اش برای برملاکردن هویتش کافی بود. «جان جهادی»، جلاد شهره داعش اگرچه هیچ‌گاه نقاب سیاهش را از چهره برنداشت، اما نیروهای امنیتی بریتانیا نقاب از چهره او برداشته‌اند. آنطور که روزنامه «واشنگتن‌پست» گزارش داده نام اصلی این جلاد «محمد اموازی» است. او که بریتانیایی و اهل غرب لندن بوده است، در شش‌سالگی از کویت به لندن مهاجرت کرده و اکنون 26ساله و فارغ‌التحصیل دانشگاه لندن در رشته برنامه‌ریزی کامپیوتر است. او در میان دوستانش به مودب‌بودن و علاقه به پوشیدن لباس‌های شیک معروف بوده است. به گفته یکی از دوستان سابق او در بریتانیا، اموازی مدت کوتاهی پیش از ناپدیدشدنش در سال 2012 از تمایل به تدریس انگلیسی در عربستان‌سعودی گفته است. آنطور که یکی از گروگان‌های سابق به واشنگتن‌پست گفته: «او بخشی از تیم مسوول امنیت گروگان‌های غربی در زندان ادلب سوریه بوده است.» به گفته این گروگان، او به همراه دومرد دیگری که لهجه بریتانیایی داشته‌اند، در آنجا بوده و به عنوان فردی آرام و باهوش توصیف شده است. گفته شده نهادهای امنیتی بریتانیا پیش از این، او را شناسایی کرده بودند، اما به دلایل عملیاتی نخواسته‌اند هویتش را فاش کنند. محمد اموازی اولین‌بار در ماه آگوست گذشته (نزدیک به شش‌ماه پیش) در ویدئویی که به نظر می‌رسد از لحظه کشته‌شدن «جیمز فولی» روزنامه‌نگار آمریکایی ثبت شده، دیده می‌شود. تصور می‌شود او بعدها در ویدئوهای بریده‌شدن سر «استیون ساتلاف»، روزنامه‌نگار آمریکایی، «دیوید هینز» امدادگر بریتانیایی، «آلن هنینگ» راننده تاکسی بریتانیایی و «عبدالرحمان کاسیگ» (پیتر کاسیگ) امدادگر آمریکایی، دیده شده است. معلوم نیست نیروهای امنیتی بریتانیا چه زمانی هویت او را کشف کرده‌اند، اما مشخص شده او فردی قابل‌توجه برای MI5 بوده و دست‌کم از سال ۲۰۱۱ به دلیل نقشی که در یک پرونده نیمه‌محرمانه مرتبط با افراط‌گرایی در خارج از بریتانیا داشته، تحت‌نظر قرار داشته است. پیش از این از اموازی، به عنوان عضو یک شبکه ۱۳نفره مرتبط با افراط‌گرایان در لندن نام برده می‌شد که دست‌کم دونفر از آنها تحت بازداشت خانگی قرار داشتند. واشنگتن‌پست مدتی قبل گزارش کرده بود دوستان اموازی گفته‌اند او متعلق به یک خانواده «خوب» بوده و در دانشگاه در رشته برنامه‌ریزی برای کامپیو‌تر درس خوانده است. براساس همین گزارش‌، او همدست فردی مظنون است که در سال ۲۰۰۶ به سومالی سفر کرده و گفته می‌شود در تجهیز و حمایت مالی گروه «الشباب» در سومالی نقش داشته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.