|

قسمت پنجم: زیبا

صادق زنگنه

داستان تلخِ زیبا، داستانی است پرآب‌چشم و پرافسوس. زیبا نام دختری است که در دوماهگی در گهواره سر و صورتش می‌سوزد. از آن روز زیبایی برای او هم‌سان است با «توهین‌و‌تنهایی» و برای ما شرم‌ساری. من نام مستعار زیبا را برای او برگزیده‌ام تا شاید لااقل در خاطره ما زیبا بماند. متولد 1340 است. سال‌های مدرسه، دوران طرد و تنهایی بود. پیش از مدرسه، خانواده نیز او را از خود رانده بودند. «مادرم می‌گفت: از وقتی به دنیا آمدی دنیا برای من تیره‌وتار شده؛ بغض گلویم را می‌گرفت. به من ظلم شده بود. من که طفلی بی‌گناه بودم.» کودکی زیبا به‌این‌ترتیب می‌گذرد تا زمان مدرسه‌رفتنش فرا می‌رسد. «مادرم دوست نداشت من به مدرسه بروم. خیلی خجالت می‌کشید. خواهر کوچک‌ترم به مدرسه رفت، اما من را ثبت‌نام نکردند. خیلی هم درس‌خواندن را دوست داشتم. البته در آن زمان درس‌خواندن دخترها در روستا چندان رایج نبود. اما من تشنه تحصیل بودم. بالاخره با حمایت پدرم توانستم به مدرسه بروم.» زیبا خاطرات غم‌انگیز بسیاری دارد؛ «یک‌روز مادرم می‌خواست به عروسی برود، ولی مرا با خود نمی‌برد. پدرم از راه رسید و مجابش کرد. از ترس پدرم پذیرفت. در بین راه به من گفت همین‌جا بنشین تا من برگردم. اما هرچه منتظر ماندم نیامد. فکر نمی‌کردم مادرم به من دروغ گفته باشد. من هم بچه حرف‌گوش‌کنی بودم و از جایم تکان نخوردم. تا اینکه چندتا پسربچه از راه رسیدند و یکی‌شان گفت: وای بچه‌ها یک میمون اینجا نشسته و بعد به سمت من سنگ پرتاب کردند. یک نفر از راه رسید و گفت دختر جان فرار کن و برو. تازه آن‌وقت بود که فکر کردم دیگر نباید منتظر مادرم بمانم.» زیبا در مدرسه نیز یار و یاوری نداشت. «همیشه من بودم که سراغ دیگران می‌رفتم. هیچ‌دوست صمیمی‌ای نداشتم. خیلی‌وقت‌ها مورد تمسخر همکلاسی و معلمانم قرار می‌گرفتم. نمی‌دانم، شاید خسته می‌شدند از چهره من.» با خنده تلخی می‌گوید: «خدا زیباست و زیبایی‌ها را دوست دارد!» او از تنهایی به کتاب پناه می‌برد. به‌خاطر مطالعاتی که داشت، در دوران دبیرستان کمی اوضاع بهتر شد. زیبا در بحث‌های کلاسی حرف اول را می‌زد و دیگران سراپا گوش بودند. او از آن روزها به‌عنوان دوران طلایی مدرسه یاد می‌کند؛ «پیاده می‌رفتم مدرسه، از روستا تا شهر؛ تا بتوانم با پول کرایه‌‌ام کتاب بخرم. یک روز یکی از معلمانم دستش را روی شانه من گذاشت و گفت: تو از آن بالای کوه می‌آیی ولی چه معلوماتی داری.» او با همه مشکلاتش موفق می‌شود دیپلم خود را در رشته اقتصاد بگیرد. «من با شوق و ذوق درس می‌خواندم. فکر می‌کردم ممکن است از این طریق سرنوشت من تغییر کند.» زیبا پس از درس تصمیم می‌گیرد برای خود کاری دست و پا کند. «معلمی را خیلی دوست داشتم، اما گفتند استخدام نداریم؛ گفتم لااقل بگذارید مستخدم یا کارگر مدرسه بشوم؛ این پیشنهاد را هم نپذیرفتند. با یکی از آشنایان صحبت کردم، گفت با این چهره که به تو کار نمی‌دهند. گفتم می‌خواهم دستم در جیب خودم باشد. اصلا می‌آیم تهران کلفتی می‌کنم. گفت تو با دیپلم می‌خواهی کلفتی کنی؟! گفتم بله. از بس حرف شنیده‌ام، روحیه‌‌ام را از دست داده‌‌ام. می‌خواهم به تهران بیایم و سرگرم کار شوم.» قسمت پنجم: زیبا زیبا به تهران می‌آید و به‌عنوان کارگر در بیمارستانی مشغول به کار می‌شود. «شب‌ها هم در همانجا می‌ماندم و روی یک میز می‌خوابیدم. بعد از شش‌ماه به من حقوق دادند و توانستم یک‌اتاق اجاره کنم.» بعد از مدتی شخصی را که او نیز صورتش سوخته بود، برای ازدواج، به زیبا پیشنهاد می‌دهند. «من فکر می‌کردم چون او هم مشکل من را دارد، با هم تفاهم داریم و می‌توانیم زندگی خوبی داشته باشیم. اما غافل از اینکه او افسرده بود و دایم‌الخمر. حاصل آن ازدواج ناموفق، چهارفرزند ناموفق بود. فرزندانم به من می‌گویند اصلا تو چرا ازدواج کردی؟ چرا بچه‌‍‌دار شدی؟» گویا همه از زیبا گریزانند؛ «مادرم بعد از ازدواجم به من گفت دیگر اینجا نیا. خودت کم بودی حالا شدید دونفر.» اما زیبا دوست نداشت لحظه‌‌ای فرزندانش را تنها بگذارد؛ «می‌خواستم مثل دیگران لحظاتی را در مهدکودک با فرزندانم باشم، اما به من گفتند بچه‌‌های مردم از تو می‌ترسند، فرزندت را بگذار و برو. همه به‌خاطر ظاهرم از من فراری بودند. نه در مدرسه دوستی داشتم نه در محل کار. به همین دلیل بود که به کتاب پناه بردم و با او دوست شدم که آن هم کاش نبود. هر چه بیشتر می‌فهمی بیشتر رنج می‌بری. سال 59 که من با مدرک دیپلم سر کار رفتم، معاون ششم ‌ابتدایی بود. همه همکارانم رتبه می‌گرفتند جز من. به من گفتند اصلا مدرک دیپلمت را رو نکن.» زیبا خاطره دختران شین‌آباد را در من زنده می‌کند. او نیز نگران است؛ «کاش هر چه به آنها می‌دهند خرج زیبایی‌شان کنند. کاش درجای دیگر هزینه نشود.» زیبا این روزها خسته و درمانده به‌‌نظر می‌رسد. دستش دراز نیست، اما اگر دستی گشاده دارید، کاش او را فراموش نکنید.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.