سلامت روان در تهدید است
مهدی ملکمحمد . روانشناس
در همایش سلامت روان و رسانه که در روزهای اخیر در بیمارستان روزبه تهران به همت یونسکو برگزار شد، آمارهایی داده شد که نشان از بالابودن اختلالات روانی در جامعه ایرانی و بیتوجهی محض مقامات مسوول به این آمارها و عوامل افزایشدهنده آن داشت. 25درصد از جامعه ایرانی به یکی از اختلالات روانی مبتلا هستند. یعنی از هر چهارایرانی یکنفر در طول زندگی خود به یکی از اختلالات روانی مبتلا میشود. این آمار فارغ از آنکه بخواهیم آن را با جای دیگری در دنیا مقایسه کنیم، نگرانکننده است و نشان از بحرانی در جامعه ایرانی دارد. بر سر این جامعه چه آمده یا چه دارد میآید؟ روانشناسان علت ابتلا به بیماریهای روانی را غیر از ژنتیک، مسایل مربوط به محیط دانستهاند. در حقیقت، این محیط است که فردی را به بیماری روانی میکشاند. از همان دوران نوزادی و حتی جنینی، استرسهای محیطی بر فرد تاثیر خواهد گذاشت و روند پایداری را بر سرنوشت فرد ایجاد خواهد کرد. اینکه پدرومادر با فرزندشان چگونه مواجه شوند، میتواند تعیین کند که آیا فرزند در بزرگسالی با سلامت روان مواجه است یا به اختلال روانی خواهد رسید. به بزرگسالی که میرسیم، عواملی چون بیکاری و فقر، مشکلات با همسر و فرزندان، شکلنگرفتن یا ازهمپاشیدگی هویت، ترافیک، اخبار بد و... میتواند تاثیری چنان مخرب بر فرد داشته باشد که لاجرم فرد را به بیماری روانی بکشاند. با کمی بررسی اخبار روزنامهها و رسانههای دیگر میتوان دریافت که منابع اختلالات روانی بسیارند و منابع سلامتروان تقریبا یافت نمیشود. صفحه حوادث روزنامهها که بنابر تعریفشان از جنایت مینویسند. اما جنایت فقط در صفحه حوادث نیست که یافت میشود. صفحه سیاسی و بینالملل و اقتصادی روزنامهها نیز پر است از جنایاتی که بر روان مردم واقع میشود. جنایتها در عرصه سیاسی چنان است که روانشناسان به تنها پیشنهاد موجود دل باختهاند و در ماه گذشته رسما در آمریکا اعلام کردند که هر کس میخواهد سالمتر بماند، اخبار سیاسی نخواند که جهان حالش بد است. اینها شمهای است از آنچه بر سر مردم میآید. مردم خود نیز غیر از خبرهای روزنامهها و رسانههای دیگر شاهد ماجراهایی هستند که میتواند آنها را با سرعت بیشتری به سمت تهدید سلامت روان سوق دهد. آنچه در شهرهای ما در رابطه با یکدیگر تجربه میکنیم، سالم نیست. کافیست کوچکترین تصادفی کنیم تا با برخوردی خشن مواجه شویم. اینها البته هم علت و هم معلول سلامت روان هستند. یعنی اگر سلامت روان جامعه بالا باشد، از این برخوردها کمتر خواهیم داشت و این برخوردها خود عاملی است برای تهدید سلامتروان جامعه. این همزمانی علت و معلول اوضاع را پیچیدهتر میکند. اعتیاد، فقر، بیکاری و... هم عاملی هستند برای تهدید سلامت روان و هم خود از عوارض پایینآمدن سلامت روان حکایت میکنند. باید کاری کرد. آنچه در لایه زیرین اجتماع میگذرد، بسیار خطرناکتر است از آنچه در لایه رویی جامعه میگذرد و رسانهها از آن مطلعند. رسانهها در خطمقدم تلاش برای بازگشت سلامت روان به جامعه هستند. رسانه باید فریاد بزند این جامعه حالش بد است، فکری کنید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.