به سیم آخر خوردن!
سعید برآبادی
وقتی که برای استخدام رفته دفتر کارخانه، عظمت ساختمان و سولههای بزرگش، تمیز و مرتببودن سالنها و راهروها و خوشوبش مهندسها و مدیران، چشمش را گرفته. با خودش گفته «این هم کار!» و آنقدر خوشحال بوده که توی ذهنش خداخدا میکرده اگر اینکار درست شود، خواستگاری میکند و دست عروسش را میگیرد و میآورد خانه. همه این اتفاقها هم به خیروخوشی افتاده اما همانطور که کار، همه چیز را ارزانیاش کرده، همه چیزش را بر باد داده: «کارخانهای با آن دبدبهوکبکبه که میگویند بزرگترین صادرکننده محصول به خاورمیانه است چشم آدم را میگیرد، فکر میکنید که اگر استخدام شوید، خوشبخت خواهید شد اما وقتی که رفتید داخل و بُر خوردید با آدمهای آنجا، میفهمید که کارگرانش همه مردهمتحرک هستند، در بهترین حالت پرسابقهترین کارگرانش، دو، سهسال سابقه دارند، بعد میپکند، از شدت سختیکار، ویران میشوند و هیچی ازشان نمیماند.» میم، جوان 32سالهای است که تا چندماه پیش کارگر یکی از بزرگترین کارخانههای مواد غذایی بوده ولی حالا با موتور مسافرکشی میکند یا در مغازه یکی از دوستانش در ظهیرالدوله، در کار کاغذ و چاپ است: «فرار کردم از آنجا! فکر میکنید ساده است؟ روزی 12ساعت کار بیوقفه. چه کاری؟ پالتزدن. پای دستگاه میایستادیم، بستههای پنجکیلویی که بستهبندی میشد را روی پالتهای چوبی میچیدیم، هرنفر صدبسته. در دمای حداقل 40درجه. یعنی مدام یکبسته پنجکیلویی دست بگیری، بلند بشی و بنشینی.»به رقم امروز، دوستانش که هنوز در آن کارخانه ماندهاند، حدودا یکمیلیونو200هزارتومان حقوق میگیرند؛ برای روزی 12ساعت کار و اگر قرار باشد شیفت عوض کنند، 18ساعت! بدون حتی لحظهای نشستن: «در حین کار، حتی اگه پلک بزنی، چرت بزنی، درجا اخراج میشی، فاتحه کار خونده است! به قول یکی از مدیران کارخانه، اینجا بردهداری مدرن است. آن زمان که اینها را میگفتند من باور نمیکردم، به امید کار، رفتم و ازدواج کردم. قرار شد که دوماه بعد برای ماه عسل برویم مشهد. مرخصی گرفتم، موافقت کردند اما همهچیز خراب شد.» یکروز، میم و دیگر کارگران کارخانه متوجه میشوند که چند کارگر تازهکار آمدهاند و برخلاف قانون نانوشته کارخانه، بدون رعایت سلسلهمراتب شغلی رفتهاند پای کامپیوتر. این کار همه را به خشم میآورد، اعتراض میکنند. مهندسان کارخانه میگویند هرکه اعتراض دارد به حیاط برود تا حرفش را بشنوند. یکییکی حرف میزنند و هر کارگری که حرفش تمام میشود، بلافاصله اخراجش میکنند: «شاید باور نکنید، عین مهدکودک برخورد میکردند. کسی که اخراج میشد، نمیدانست که اخراج شده، فردا که میآمد سر کار، پشت در کارخانه نگهش میداشتند و سه، چهارروز به همین منوال میگذشت تا تسویهاش کنند.» میم اخراج نمیشود اما گوشی دستش میآید که ماجرا چیست، با اینهمه، هزینه آن تجمع در حیاط برای میم میشود لغو مرخصیاش: «زنم قبول نمیکرد، مهندسها هم لج کرده بودند. مرخصیام بالاخره لغو شد، چندروز بعدش فهمیدم که زنم درخواست طلاق کرده. باورش سخت بود اما انگار سبو شکسته و ماستش ریخته. کاری نمیشد کرد، از کارخانه هم استعفا دادم.» میم یکی از صدهزار کارگری است که از محل کارش استعفا داده و حالا در خیابانهای تهران با موتور مسافرکشی میکند. حالوروز او را کسی نمیپرسد اما اگر سوار موتوری شدید که از کارخانهای در جاده کرج - قزوین بد میگفت، بدانید یا خود اوست یا از دیگر کارگران آن کارخانه.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.