|

مذاکرات یک‌هفته‌ بعد در ژنو از سر گرفته می‌شود

«تایم‌اوت» در ژنو؛ رایزنی در تهران

زینب اسماعیلی: «قرارمان هفته بعد همین حوالی...» شاید مذاکره‌کنندگان هنگام خداحافظی چنین جمله‌ای نگفته باشند اما قرارشان، همین است. مذاکرات، هفته آینده در همین شهر و در حاشیه اجلاس شورای حقوق‌بشر برای چهارروز دیگر ادامه پیدا می‌کند. این‌ ر‌ا جواد ظریف، مذاکره‌‌کننده ارشد ایران گفت. همراه با ارزیابی خود از مذاکرات چهار‌روزه‌ای که در ژنو انجام گرفت. «هرچند که هنوز راه زیادی تا رسیدن به توافق نهایی داریم ولی در مذاکرات سه‌روز اخیر تا حدودی در برخی مباحث پیشرفت داشتیم.» ظریف به خبرنگاران گفت: «ظرف سه‌روز گذشته گفت‌وگوهای جدی، مفید و سازنده‌ای با کشورهای ١+٥، به‌ویژه با طرف آمریکایی که با وزرای خارجه و انرژی خود در این مذاکرات حضور یافته بود، داشتیم. تاحدودی پیشرفت در برخی مباحث صورت گرفت اما هنوز راه زیادی برای رسیدن به توافق نهایی در پیش داریم.»براساس اخبار رسیده از ژنو، یک مقام آمریکایی نیز گفته: «مباحث، جدی، مفید و سازنده بود و پیشرفت‌هایی داشتیم اما هنوز راهی طولانی در پیش داریم.» ظریف هم بار دیگر تاکید کرد: «مسلما تا وقتی در مورد همه مسایل توافق صورت نگیرد، در هیچ موضوعی توافق نشده است. بنابراین مذاکرات ادامه پیدا می‌کند.» ظریف با تشکر از «حضور مفید و موثر» علی‌اکبر صالحی افزود: «تصمیم گرفتیم هفته آینده مجددا در حاشیه اجلاس شورای حقوق‌بشر این گفت‌وگوها را ادامه دهیم.» مذاکره‌ای با اعضای متغیر مذاکره چهار‌روزه‌ای که از جمعه آغاز شده‌، از عصر یکشنبه که جان کری وارد ژنو شد و بعد از پیاده‌روی کوتاهی کنار دریاچه که این‌بار به‌تنهایی انجام گرفت، شتاب گرفت. مذاکرات سیاسی و فنی یا هم‌عرض یکدیگر ادامه می‌یافت یا آنکه با یکدیگر تلفیق می‌شد. در طول دو‌روز گذشته، زمان کوتاهی به مذاکره دوجانبه ظریف و جان کری، وزرای خارجه ایران و آمریکا گذشت، چندین‌بار درِ اتاق مذاکره باز شد و کسانی به مذاکره می‌پیوستند و برخی هم از اتاق مذاکره خارج می‌شدند. اما نادرترین سطح مذاکره، حضور ارنست مونیز، وزیر انرژی آمریکا و علی‌اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی در مذاکره‌ای بود که در دو‌سوی میز وزرای خارجه ایران و آمریکا نشسته‌ بودند؛ تلفیقی از مذاکره فنی و سیاسی با هم که تاکنون سابقه نداشت. در یک‌سال‌و‌نیم گذشته عمدتا روال به این شکل بوده که جلسات کارشناسی و معاونان به‌صورت جداگانه برگزار می‌شد و نتایج این جلسات به وزرا منتقل می‌شد تا آنها با توجه به دستاوردهای کارشناسی مذاکرات، یک‌بار دیگر وضعیت مذاکره و گره‌هایی که بر سر راه دستیابی به توافق نهایی وجود دارد را بررسی کنند. پرانتزها و نقطه‌چین‌های باقی‌مانده از اواخر تیرماه در ششمین دور مذاکره در وین، نیازمند اراده‌ای سیاسی برای رفع موانع بود و اکنون با بالاگرفتن مذاکرات فنی، به‌نظر می‌رسد از خان پولادین اراده سیاسی گذر کرده باشد. مذاکره چهار نفره ظریف، کری، صالحی و مونیز یک ویژگی نادر دیگر هم دارد. هر چهار نفر آنها دانش‌آموخته دانشگاه‌های آمریکایی هستند، شاید چندین سال تنفس در یک فضای مشترک علمی، آنها را به تفاهم نزدیکی در کلام برساند. برمبنای آخرین توافق صورت‌گرفته در 24 نوامبر 2013 (سوم آذر) مذاکرات برای دستیابی به تفاهم سیاسی تا پایان مارس (سوم فروردین) و برای نهایی‌شدن توافق، تا 24 ژوئن (10تیر 1394) فرصت دارد. دیدار در صبحگاه روز دوشنبه هم درِ اتاق مذاکره در هتل «ویلسون پرزیدنت»، بارها باز و بسته شد. ترکیبی که شب قبل با هم میز مذاکره را ترک کرده‌ بودند، صبح دوباره به هم پیوستند. وزیر انرژی آمریکا و رییس سازمان انرژی اتمی، به مذاکرات صبحگاهی جان کری و ظریف پیوستند و در ادامه عباس عراقچی، وندی شرمن و مجید تخت روانچی، معاونان دو وزیر هم به مذاکره پیوستند. اما برخلاف مذاکره شب گذشته و روزهای قبل، حسین فریدون هم به‌عنوان نماینده رییس‌جمهور ایران، به مذاکره پیوسته بود و در صندلی کنار محمدجواد ظریف مستقر شده‌ بود. هلگا اشمید هم البته در مقابل در ابتدای میز جا گرفته ‌بود، معاون سابق کاترین اشتون که اکنون به معاونت فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا منصوب شده‌ است. همزمان با مذاکره صبحگاه، جلسات کارشناسی بین هیات ایرانی و آمریکایی و اروپایی انجام گرفت. در گرماگرم مذاکره در اتاق دیگری، معاونان ایران و روسیه و ایران و آمریکا نیز مذاکرات دوجانبه‌ای انجام دادند. همچنین نشست عمومی معاونان وزیران خارجه ایران و 1+5 یکشنبه شب در مقر اتحادیه اروپا در ژنو برگزار شد. مذاکره در فصل میوه‌چینی بعدازظهر روز گذشته نیز مذاکرات فشرده ادامه داشت. در‌حالی‌که خبر ادامه‌یافتن مذاکره در هفته آینده منتشر شده‌ بود، همچنان مذاکرات در سطح وزرا با حضور دو عضو فنی گروه، یعنی علی‌اکبر صالحی و ارنست مونیز ادامه داشت. در زمان‌ اندکی نیز این دو عضو فنی و هم‌دانشگاهی سابق، با یکدیگر مذاکره دو‌جانبه‌ای داشته و دوباره به مذاکره وزرا پیوستند. حضور این دو عضو نشان می‌دهد مذاکره به فصل میوه‌چینی نزدیک می‌شود. رسانه‌های غربی در تحلیل‌های‌شان نوشتند: «خطوط توافق هسته‌ای در حال شکل‌گیری است.» اگرچه فرصت اندک است اما هنوز امید پررنگ‌ترین فصل دیپلماسی است. پینگ‌پنگ رسانه‌ای وزیر خارجه ایالات متحده ساعاتی پیش از آنکه وارد ژنو شود، در مورد موضع‌گیری مذاکره ‌کرده‌ بود که به نظر می‌رسد بیشتر خوراک رسانه‌ای برای تاثیرگذاری بر فضای مذاکراتی بود. او گفته بود «اگر ایران با اقداماتی که ثابت می‌کند به‌دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای نیست موافقت نکند، آمریکا آماده است از میز مذاکره کناره‌گیری کند.» اما این‌موضع‌گیری او پاسخی در تهران دریافت کرد و پاسخی در ژنو. در تهران، علی‌اکبر ولایتی گفت «اگر آمریکایی‌ها نخواستند مذاکره کنند، خودشان می‌دانند، ولی آنها دنبال مذاکره بودند و ما براساس مقررات بین‌المللی به این درخواست پاسخ دادیم... رفتارمان را با قضاوت آمریکایی‌ها تنظیم نمی‌کنیم.» عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه ایران، هم در ژنو به اظهارات جان کری پاسخ داد: او به واحد مرکزی خبر گفت: «هم آمریکایی‌ها و هم اعضای‌1+5 بارها این را تجربه کردند که فشار سیاسی و رسانه‌ای به‌هیچ‌وجه باعث نمی‌شود جمهوری اسلامی‌ایران در مذاکرات منش، روش، خواسته‌ها و مواضع خود را تغییر دهد و این یک‌امر ثابت‌شده است.» عراقچی با تاکید‌بر اینکه مذاکرات باید در‌جهت منافع دو‌طرف و با راه‌حل بُرد- بُرد به پیش رود، گفت: «اگر به این شکل نباشد و یک‌طرف سعی کند از روش‌های غیرمذاکراتی، اراده خود را بر مذاکرات تحمیل کند، ما هم حتما اِبایی از ترک میز مذاکره نخواهیم داشت، ولی این موقعیتی نیست که ما الان در آن قرار داریم.»عراقچی گفت: «ما با عزم و اراده‌ای قوی، مذاکرات را ادامه خواهیم داد و هرجا احساس کنیم مذاکرات در جهت منافع ملت و کشور و در‌جهت هدف تعریف‌شده پیش نمی‌رود، حتما از مذاکره خارج خواهیم شد... اظهاراتی که وزیر خارجه آمریکا درباره مذاکرات کرد، تکرار اظهارات هفته قبل باراک اوباما بود و همواره هم این سخنان تکرار شده و از نظر ما هیچ تاثیری در میز مذاکره نخواهد داشت. تا وقتی ادبیات احترام در پشت میز مذاکره وجود دارد، ما به مذاکرات ادامه خواهیم داد و ارزشی برای فضاسازی‌های رسانه‌ای قایل نیستیم، ولی اگر این نوع رویکرد بخواهد به میز مذاکره کشیده شود حتما میز مذاکره را ترک خواهیم کرد.» روس‌ها و چینی‌های امیدوار در‌همین‌حال، سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، در گفت‌وگو با «المانیتور» رایزنی‌های روز دوشنبه را تعیین‌کننده توصیف کرد و گفت: «روسیه قویا از حصول یک‌توافق با ایران حمایت می‌کند. از نظر ما توافق هسته‌ای با ایران یکی از مهم‌ترین مسایل برای برقراری ثبات در جهان است. مذاکرات قبلی مثبت بود، اما پیشرفت زیادی حاصل نشد، با‌این‌حال همچنان امیدواریم.» به گزارش «شینهوا»، وانگ چون، سرپرست تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای چین، نیز این دور از مذاکرات را فشرده و عملگرایانه دانست؛ «آخرین دور از مذاکرات هسته‌ای در فضایی خوب برگزار شد و همه طرف‌های مذاکره‌کننده رایزنی‌های سازنده‌ای را درخصوص مسایل اصلی باقی‌مانده انجام دادند.» سرپرست تیم مذاکره‌کننده چین گفت: «تمام طرف‌ها توافق کردند دور بعدی مذاکرات را آخر ماه جاری برگزار کنند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.