«مسعود دانشمند»، عضو اتاقبازرگانی ایران پاسخ داد
حامیان مالی چه میخواهند
المیرا حصارکی
«مسعود دانشمند» یکی از اعضای هیات اتاقبازرگانی ایران است و میتواند بهخوبی زوایای اقتصادی فضای اسپانسربودن در ایران را برای ما شرح دهد. فضایی که با فضای خارجی تفاوتهای زیادی دارد و برای درک این تفاوتها نظر یککارشناس اهمیت بیشتری پیدا میکند. سراغ او رفتیم و از این تفاوتها پرسیدیم.
از تفاوتهای فضای اسپانسری در ایران و خارج از ایران برای ما بگویید؟ فضای اسپانسربودن در ایران با دنیا تفاوتهای زیادی دارد. چراکه ما یک اقتصاد دولتی داریم. ازسویدیگر حمایت لازم را از بخش خصوصی نداریم؛ اگر کسی در زمینه ورزشی یا هنری اسپانسر شود تا از یک تیم یا یک پدیده هنری حمایت کند، هیچ سودی بهدست نمیآورد. وقتی اکثر واحدهای تولیدی کشور دولتی هستند و شرایط اقتصادی ما مناسب نیست و حقوق معنوی بنگاهها کاملا حفظ نمیشود؛ چگونه میتوانیم اسپانسر داشته باشیم. بیشتر اسپانسرها در یک محدوده خاص قرار میگیرند. برای مثال باشگاههای ورزشی بزرگ دنیا، درآمد زیادی را از محل ارتباط با هوادارانشان کسب میکنند. کالاهایی تولید میشود و به هواداران فروخته میشود؛ کالاهایی از قبیل پیراهنهای ورزشی، توپ و... ، بنابراین کسی که اسپانسر و حامی یکتیم بهخصوص میشود، علاوه بر اینکه در مسابقات و پخشهای تلویزیونی نماد و برند کالایی را که تولید میکند در برنامه قرار میدهد، در بازار ثانویه نیز که محل فروش این نوع کالاهاست، نفوذ میکند و تا قلب خانههای مردم میرود. اما در کشور ما این حقوق معنوی کسی که با یک باشگاه قرار داد میبندد؛ بهطور کامل قانونی نشده است. پیراهن تیمهای داخلی در زیر پلهها به وفور تولید میشود و در بازار بهفروش میرسد و کسی روی این مسایل هیچ کنترلی ندارد. بنابراین کسی که حامی مالی میشود؛ نمیتواند همهجا نفوذ کند. وضعیت حامیان مالی در دنیای هنر هم درست به همین شکل است. اگر به فضای ایران بپردازیم شما میتوانید دستهبندی کنید که معمولا حضور اسپانسرها چگونه است و چه شرایطی مطرح میکنند؟ فرض کنید فیلمی در شبکه خانگی منتشر میشود. در این فیلم شبکه خانگی با دونوع اسپانسر روبهرو هستیم؛ یک: اول فیلم مربوط به تبلیغ کالایی میشود که قرار است به نمایش در بیاید. دوم: در متن فیلم هم میتوانیم این تبلیغ کالا را داشته باشیم. در فضای فیلم کالایی وجود دارد که برندش مشخص است. وقتی صاحب این فیلم با اسپانسر قراردادی را تنظیم میکند؛ خیلی دقیق در مورد 100هزارنسخه قرارداد بسته میشود و اگر تیراژ فیلم تغییر کند، قرارداد تازهای باید نوشته شود. از سوی دیگر وقتی همین فیلم وارد بازار میشود؛ نسخههای دیگری هم همزمان وارد میشوند. نسخههای غیرقانونی. از آنجایی که در ایران قانون کپیرایت رعایت نمیشود اسپانسر عدد پایینی را پرداخت میکند و تولیدکننده هم اموراتش با آن رقم پایین نمیگذرد و... بنابراین باید گفت توسعه مالی برای پشتیبانان را اینجا نداریم. برای اینکه بخواهیم به این نوع از پشتیبانی برسیم، باید حقوق معنوی را قانونمند کنیم و با کسانی که این نوع تولیدات را بهصورت غیرقانونی تکثیر میکنند، برخورد قانونی صورت بگیرد تا بتواند زمینه حمایتهای مالی در عرصههای هنری، فرهنگی، ورزشی و... در جایگاه تعریفشدهای قرار بگیرد. حتی باید بگویم دولت اگر بخواهد که روی این تولیدات قراردادهای مالیاتی تنظیم کند، باید مراقبتهای لازم را انجام دهد. اگر قرار باشد فیلمی در 100هزارنسخه در سطح کشور توزیع شود، قراردادهای مالیاتیاش براساس همین مقدار است، بنابراین دولت هم برهمینمبنا مالیات وصول میکند. اما وقتی 10میلیون نسخه بهصورت غیرقانونی توزیع میشود، 9میلیونو900هزار نسخه بدون پرداخت مالیات وارد خانههای مردم شده است. بنابراین دولت باید روی این مساله بیشتر تمرکز کند تا از حقوق خودش محافظت کند. در این شرایط حقوق تولیدکننده اثر هنری، ورزشی و دولت از بین رفته است. با توجه به این تفاسیر اکثر اسپانسرها در ایران بهدنبال چه نوع هنری هستند و دوست دارند از چه عرصهای حمایت کنند؟ معمولا اسپانسر به این نکته توجه میکند که کالایش از چه طریقی به فروش میرسد. یک زمانی کالایی مردمی است و زمانی دیگر کالایی خاصتر است و مسیر دیگری را برای فروش باید انتخاب کرد. فرض کنید قرار است یکقطعه اتومبیل را وارد بازار کنید و به فروش برسانید. یقینا طریق فروش آن با فروش قوطی نوشابه تفاوتهای زیادی دارد، بنابراین مسیر اسپانسربودن آن هم متفاوت است. اگر قرار باشد تبلیغ اتومبیل را انجام دهید، میتوانید در قالب یک فیلم آن را به نمایش بگذارید. در این فیلم قهرمان داستان که مورد توجه مردم و مخاطبان است؛ سوار آن اتومبیل میشود و آن تصویر در ذهن بیننده قرار میگیرد. اما اگر قرار باشد درمورد یکنوشابه تبلیغ شود، این تبلیغ باید عمومیتر باشد. احتیاج به ظریفبودن ندارد. بهراحتی میتوان برند آن را روی پیراهن یک ورزشکار چاپ و هواداران را به نوشیدن آن دعوت کرد. نوع کالا با نوع اسپانسر و نحوه ارتباط آن با مخاطب، مسیرهای مختلفی میخواهد. نمیتوانیم یک فتوای کلی صادر کنیم که کالایی بهخصوص تنها در سریالها و فیلمهای سینمایی به نمایش دربیاید! باید نگاه کرد جامعه مخاطب آن کالا چه کسانی هستند و از چه روشی باید برای تبلیغ استفاده کرد. مشاورین تبلیغاتی به خوبی میتوانند این را انجام دهند و بگویند که برای چه کالایی از چه روشی باید استفاده کرد. یکسری از کالاها بیلبوردی هستند و یکسری دیگر روزنامهای و بعضیها هم تلویزیونی. نوع کالاها متفاوت است. کسانی که بهعنوان اسپانسر وارد عمل میشوند تا چه اندازهای میتوانند برای کسانی که از آنها حمایت میکنند چارچوب تعیین کنند؟ قطعا هرکاری به یک چارچوب کلی احتیاج دارد. مسایلی اخلاقی، مسایل اجتماعی و... که وزارت ارشاد این چارجوبها را تعیین میکند. چقدر حضور چهرهها میتواند در این زمینه مهم باشد؟ قطعا مهم است. برای کارهای تبلیغاتی باید دید چهچیزی توجه مخاطب را جلب میکند که یکی از این عوامل همین چهرهبودن است؛ عوامل دیگری هم وجود دارد. اما چهرهبودن میتواند در این زمینه کمک زیادی کند، در دنیای ورزش هم همینطور است. یکاستادیوم را درنظر بگیرید؛ به قسمتهایی مانند پشتدروازه و کرنرها بیشتر از مکانهای دیگر توجه میشود و بسیاری برای بهدستآوردن این مکان حاضر هستند هزینه بیشتری را صرف کنند؛ هرکدام هزینه جدایی دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.