لزوم ایجاد کنسرسیوم فضایی
اهداف مبهم چشمانداز
فاضل رحیمی . کارشناس حوزه فضا
در سند چشمانداز توسعه علمی کشور در افق 1404 هجریشمسی آمده است ایران کشوری است توسعهیافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه، با هویتاسلامی و انقلابی، الهامبخش در جهان اسلام و با تعامل سازنده و موثر در روابط بینالملل. با این افق ترسیمشده برای کشور، دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی کشور مسوولیت سنگینی برعهده دارند و این پیشرفت علم و تکنولوژی بدون همافزایی علمی و فنی و برنامهریزی دقیق برای تولید علوم کاربردی میسر نخواهد شد. علوم فضایی میتوانند نقش مولد و مادر علوم و موتور توسعه علوم کاربردی را داشته باشند و بههمیندلیل هم باید در این راه پیشرو باشند. در این راستا نیز رییسجمهور محترم، ایجاد اولین کنسرسیوم فضایی-دانشگاهی کشور را برای رسیدن به اهداف افق چشمانداز توسعه کشور خواستار شده است تا در پیشبرد و کاربردیسازی علوم فضایی، بهعنوان موتور توسعه علمی کشور، پیشتاز و الگو باشد. بهنظر میرسد بازدید امسال رییسجمهور از نمایشگاه فناوری فضایی و نمایش زیرسیستمهای فضایی تکراری در این غرفهها، فکر اصلی ایجاد این کنسرسیوم را برای وی بهوجود آورده است. شاید هرکسی که از نمایشگاه فناوری فضایی بازدید میکرد، از نمایش زیرسیستمهای فضایی بهصورت تکراری در هر غرفه فضایی، ، تعجب میکرد. زیرا همه این محصولات در یکسطح فناوری (TRL) بودند و حتی ظاهر یکسانی داشتند و این یعنی اتلاف انرژی متخصصان فضایی و انجام کار تکراری و هدردادن بیتالمال، تولید دانش تکراری و حتی آموزشوپرورش متخصصان تکراری که همه این موارد به زیان کشور است. ایجاد کنسرسیوم علوم فضایی دانشگاهها برای توسعه و کاربردیکردن این علوم فواید زیادی خواهد داشت، که ازجمله آنها میتوان به جلوگیری از تعریف و اجرای پروژههای تکراری در دانشگاهها، هدفمندکردن پروژهای تعریفشده در دانشگاهها، قطببندی تخصصی دانشگاهها در انجام پروژههای فضایی، ایجاد دانشگاه مادر تخصصی در یکتخصص فضایی، ارتقای همکاری بیندانشگاهی در انجام یکپروژه تخصصی و افزایش توانمندی دانشگاهها در تولید و تجاریسازی یک فناوری خاص فضایی اشاره کرد. در کشور ما چندسال پیش، پروژه طراحی و ساخت سهماهواره کامل به سهدانشگاه (بهصورت موازی) داده شد، که حاصل آن طراحی و ساخت چندماهواره در یکسطح فناوری و بیشتر برای آموزش و یادگیری کل سیستم یکماهواره بود. دانشگاهها بههمراه این پروژهها، ساخت زیرسیستمهای این ماهوارهها را نیز شروع کردند، البته نمونههای ساختهشده از سطح تکنولوژی پایینی برخوردار بوده و علاوهبر آن تکراری نیز هستند. حال زمان آن رسیده این دانشگاهها بهصورت تخصصی قطببندی شوند و هردانشگاه در یکزمینه تخصصی خاص فعالیت کند. با این روش، عمق تخصص دانشگاه بیشتر شده و سطح فناوری تولید این زیرسیستمها به سطح فضایی و حتی تجاریسازی در شرکتهای دانشبنیان میرسد. البته بهتر است در کنار این قطببندی و ایجاد کنسرسیوم، شرکتهای دانشبنیان نیز بهصورت تخصصی فعالیتهای تجاری خود را آغاز کرده و سازمانهای کاربر نیز نیاز خود را به این شرکتها، سفارش بدهند. دانشگاهها نیز میتوانند علم و تخصص خود را به این شرکتها بفروشند. امید است ایجاد کنسرسیوم تولید علوم و تکنولوژی فضایی، سرآغاز ایجاد کنسرسیومهای دیگر علوم در کشور شده و بازوی محرک توسعه علمی کشور در رسیدن به افق چشمانداز شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.