|

نگاهی به شرایط جوانان چینی سال‌ها پس از انقلاب فرهنگی

نسل جدید دهقانان مائو

ترجمه: محمدعلی فیروزآبادی

این جوان حقوقدان این روزها لشکر مرغ‌ها را رهبری می‌کند و با فرارسیدن غروب آفتاب، دوباره آنها را به لانه‌ها بازمی‌گرداند و در حالی‌که شیشه‌های عینکش پر از گرد‌و‌خاک است، به خوابگاه می‌رود. «ژانگ پنگ» 23ساله همین تابستان گذشته از دانشکده حقوق فارغ‌التحصیل شد و آن مدرک می‌توانست بلیت ورودی او برای شرکت در رقابت بر سر پول و رفاه از نوع چینی آن باشد. اما ژانگ بلافاصله پس از پایان تحصیل به این روستا و مزرعه کوچ کرد و حال با طلوع آفتاب از خواب بیدار می‌شود و در اتاقی زندگی می‌کند که 9نفر دیگر نیز در آن سهیم هستند. ژانگ می‌گوید: «حالا به ملت خدمت می‌کنم؛ دقیقا به همان صورتی که مائو می‌خواست.» چین در شور و عطش برای ترقی و پیشرفت دست‌و‌پا می‌زند و در جای‌جای کشور، شهرهای میلیون‌نفری جدید از زمین سبز می‌شود و این شهرها با قطارهای فوق‌سریع‌السیر و بزرگراه‌های چند‌بانده به یکدیگر متصل می‌شوند. ده‌ها‌میلیون‌نفر از مردم روستاها به این متروپل‌ها می‌آیند تا شاید غبار فقر را از وجود خود پاک کنند و در این راه، نسل ژانگ است که در معرض فشارهای کشنده قرار دارد. این نسل در واقع همان تک‌فرزندانی هستند که والدینشان برای پیشرفت آنها تقریبا همه‌چیز خود را فدا می‌کنند. افراد این نسل از همان آغاز دوران مدرسه با یکدیگر رقابتی سخت و طاقت‌فرسا دارند و بعدها درست یا غلط پاسخ‌دادن به یک تست است که مشخص می‌کند هرکدام از آنها در کدام دانشگاه می‌توانند درس بخوانند. این نسل درآمد اندکی دارد اما مردها برای آنکه بتوانند ازدواج کنند، باید هرچه زودتر یک دستگاه آپارتمان بسیار گران‌قیمت بخرند. اما بسیاری از آنها دیگر تحمل این فشارها را ندارند و در شبکه‌های اجتماعی از خود به‌عنوان «نسل بزدل‌ها» یاد می‌کنند و البته گروهی دیگر از آنان از انتظارهای بیجای آن مدرنیته چینی به‌تنگ‌ آمده و به مکان‌هایی مانند این مزرعه اشتراکی که در چندصد‌کیلومتری جنوب پکن قرار دارد، می‌گریزند تا «راه درست» را بیابند. در این مزرعه گروهی جوان متشکل از مهندس و معلم و... زندگی می‌کنند که از آن اقتصاد بازار‌آزاد افسارگسیخته چین مدرن گریخته‌اند؛ همان اقتصادی که همچنان زیر لوای کمونیسم استتار شده است. آنها می‌خواهند یک مزرعه اقتصادی و اشتراکی را براساس آموزه‌های مائوتسه تونگ اداره کنند و رهبری آنان را هم یکی از سینه‌چاکان مائو بر عهده دارد؛ مردی که از وی با لقب «استادهان» یاد می‌کنند. این گروه از جوانان آن رقابت مورد نظر مائو آن‌هم در عصر سرمایه‌داری افسارگسیخته را می‌ستایند و به آن باور دارند. ژانگ یا همان حقوقدان متصدی امور مرغ‌ها می‌گوید: «در بیرون از اینجا همه‌چیز زیر فشار و در‌حال له‌شدن است.» همکلاسی‌های ژانگ به صورتی دیوانه‌وار در‌حال مبارزه برای رسیدن به یک شغل دولتی بودند، اما ژانگ می‌خواست از همه‌چیز بگریزد. تازه چند‌هفته پس از ورود به این مزرعه بود که برای پدر‌و‌مادرش در مورد تصمیم خود توضیح داد اما در این مورد که به مرغ‌ها آب و دانه می‌دهد، به آنها چیزی نگفت: «شاید به این صورت آنها فکر کنند که من در اینجا یک مدیر هستم.» ژانگ از این می‌ترسد که موجب ناامید‌شدن پدر‌و‌مادرش‌ شود زیرا آنها همه زندگی خود را وقف این کرده بودند که پسرشان در شهر باشد اما اکنون او دوباره به روستا بازگشته است. روز ژانگ در فصل زمستان با طلوع آفتاب در ساعت شش‌صبح آغاز می‌شود. سپس یک‌ساعت به تمرین‌های ورزشی و خواندن اشعار کلاسیک چینی و گوش‌دادن به پند‌و‌اندرزهای استاد هان می‌پردازد و بعد از آن صبحانه صرف می‌شود و سپس کار در مزرعه تا ساعت 12ظهر ادامه پیدا می‌کند. بعد از ناهار هم، همگی یا به مزرعه بازمی‌گردند یا مطالعه می‌کنند و به‌این‌ترتیب تنها شب‌هنگام کمی وقت آزاد باقی می‌ماند. راس ساعت 10شب نیز چراغ‌ها خاموش می‌شود. «لوئو شکشوان» که وظیفه راهنمایی بازدیدکنندگان از این مزرعه را بر عهده دارد، می‌گوید: «ما دهقان و رعیت نیستیم، بلکه یک جامعه هماهنگ به شمار می‌آییم.» لوئو یکی از اولین افرادی بود که به اینجا آمد و امروزه تعداد آنها به 60نفر رسیده است. لوئو در حالی که مزارع کلم و هندوانه و درختان گلابی و زردآلو را نشان می‌دهد، می‌گوید: «همه محصولات ما کاملا طبیعی است.» بخش اعظم محصولات این مزرعه برای فروش در اختیار مرکز خرید اینترنتی معظم و معروف «علی‌بابا» قرار می‌گیرد و مشتری‌های این مرکز را نیز همان افراد متوسط جامعه تشکیل می‌دهند. لوئو در رشته «آموزش زبان چینی» فارغ‌التحصیل شده است و فارغ‌التحصیلان این رشته معمولا مشاغل بسیار پردرآمدی دارند. اما لوئوی 24ساله حتی یک‌روز نیز حاضر به کار و تدریس در این رشته نشد و تقریبا بلافاصله پس از پایان دانشگاه به این مزرعه آمد. او می‌گوید: «در بیرون از اینجا گویی همه مردم با یکدیگر مسابقه می‌دهند و رقیب هستند. اما در اینجا هر‌یک از ما بخشی از یک گروه محسوب می‌شود.» احساس تعلق به یک جامعه واحد در چین تقریبا وجود ندارد و مردم چین که حکومت کشورشان به طور رسمی نظام سوسیالیستی محسوب می‌شود، عطش و تعریف جدیدی از نظام طبقاتی و عدالت و برادری ارائه می‌کنند. اما آن جوانان ساکن‌شده در آن مزرعه به همان «راه درست» مائوتسه تونگ اعتقاد دارند؛ همان مائویی که در غرب از وی به عنوان دیکتاتوری یاد می‌شود که به خاطر قدرت‌طلبی‌ها و ایدئولوژی خود، ده‌ها‌میلیون انسان را به دیار عدم فرستاد. در ایدئولوژی مائو، دهقانان و کار کشاورزی مقدمه و شاه‌کلید ترقی و رفاه‌مندی جامعه محسوب می‌شوند و به‌همین‌خاطر افرادی مانند ساکنان این مزرعه همچنان از مائو قهرمان‌سازی می‌کنند و حتی او را طرفدار حفظ محیط زیست می‌دانند. هنوز هم تمثال بزرگ مائو بر سر‌در شهر ممنوعه پکن دیده می‌شود و هنوز هم جسد مومیایی‌شده وی در کنار میدان صلح آسمانی آرام گرفته است. مائو هنوز و همچنان الگوی حزب حاکم کمونیست چین به حساب می‌آید حتی اگر این حزب از مدت‌ها پیش تن به اقتصاد بازار آزاد داده باشد. آن جوانان گریخته به آن مزرعه به‌شدت از اینکه از مائو تنها نامی و گاه نقل‌قولی بیش نمانده است، گله دارند. لوئو می‌گوید: «ما خواهان زندگی بر اساس آموزه‌های واقعی مائو هستیم.» زمانی مائو «جوانان روشنفکر» را به روستاها می‌فرستاد و میلیون‌ها‌ دانش‌آموز و دانشجو موظف به کار در روستاها بودند اما به گفته لوئو، امروزه جوانان طرفدار مائو به صورت داوطلب برای کار به روستاها می‌آیند: «ما نسل نوین جوانان روشنفکر هستیم.» البته لوئو این را نمی‌گوید یا نمی‌داند مائو پس از آغاز انقلاب فرهنگی علیه کارگزاران اولیه رژیم کمونیستی و بعد از آنکه کشور در آستانه جنگ داخلی قرار گرفت، جوانان را به روستاها اعزام کرد تا به این صورت از احتمال بروز خشونت‌های بیشتر کاسته شود. لوئو این را نیز نمی‌گوید جوانان امروز چین درواقع نسل سوخته این کشور به شمار می‌روند؛ نسلی که آرزوها و آرمان‌هایش به‌ یغما رفته است. این روزها از آن میلیون‌هانفر قربانی انقلاب فرهنگی و آن «خیز بلند به پیش» مائو که یکی از سیاست‌های خودخواهانه و مخرب او بود، در کتاب‌های درسی اثر و نشانی وجود ندارد. در دهه80 و پس از مرگ مائو بود که حزب کمونیست چین پرونده جنایات وی را مورد بررسی قرار داد و درنهایت اعلام کرد مائو در 70درصد موارد به‌درستی و در 30درصد موارد نادرست عمل کرده است و از آن زمان تا به امروز همین ارزیابی به عنوان خط‌مشی رسمی حزب در مورد مائو به شمار می‌رود. هنگامی‌که در مورد این مسایل از لوئو می‌پرسیم، او در جواب می‌گوید: «مطمئنا استاد هان در این مورد آگاهی بیشتری دارند.» هان به‌عنوان سرپرست آن مزرعه و در حالی که ژاکت نازکی به تن دارد، روی یک صندلی چرمی در فروشگاه عرضه مستقیم محصولات مزرعه نشسته است. لوئو نیز حضور دارد و به صحبت‌های هان گوش می‌دهد.«هان دکیانگ» متولد سال 1967 است و به‌نقل از مائو در مورد انقلاب فرهنگی می‌گوید: «انقلاب فرهنگی یک شورش موجه و با دلیل بود.» البته آقای هان«هماهنگی و انقلاب» را دونیمه جدایی‌ناپذیر می‌داند. این مرد 47ساله نیمی از روزهای هفته را به تدریس رشته کشاورزی در دانشگاه پکن اشتغال دارد و نیم دیگر را در این مزرعه می‌گذراند. هان یکی از آن مائوییست‌های دوآتشه و در عین‌حال ناسیونالیستی است که خود را «چپ نوین چین» لقب داده‌اند. آقای هان زمانی به شهرت رسید که در سال 2012 و در جریان تظاهرات‌ها علیه ژاپن به یکی از بازنشستگان حزب که به خود جرات انتقاد از مائو را داده بود، سیلی زد. البته امروز آقای هان تمایلی به صحبت در مورد آن حادثه را ندارد و ترجیح می‌دهد درباره تئوری «بازتاب مثبت» و همین‌طور از مواد غذایی طبیعی حرف بزند زیرا آقای هان می‌داند هرکس بیش از اندازه سنگ مائو را به سینه بزند، از سوی رهبران حزب موردسوء‌ظن قرار می‌گیرد. شاید به‌همین‌خاطر بود که آن مجمع مائوییست‌ها موسوم به «آرمان‌شهر» که توسط آقای هان تاسیس شد، ظرف مدت کوتاهی منحل شد. آن سیاستمدار قدرتمند یعنی «بو زیلای» نیز کوتاه‌زمانی پس از آنکه مردم را به خیابان آورد تا سرودهای انقلابی مائو را بخوانند، مورد سوء‌ظن قرار گرفت. امروز بو در زندان و آقای هان در این‌مزرعه است. آقای هان قبل از ناهار چند‌حرکت تای‌چی انجام می‌دهد زیرا این کار را مفید می‌داند. ناهار امروز از گوشت بره، برنج، لوبیای سویا و مرغ‌های ژانگ تشکیل می‌شود و البته آشپز کمی نان پخته‌شده با بخار را نیز به آن اضافه کرده است. آن جوانان مائو قبل از خوردن ناهار یکی از سروده‌های آقای هان را به عنوان شکرگزاری می‌خوانند: «جسور و مصمم باش! خودت را با کسی مقایسه نکن و با کسی رقابت و مسابقه نداشته باش!» و در همین‌حال یک قطار فوق‌سریع‌السیر از کنار آن مزرعه عبور می‌کند.

منبع: اشپیگل‌آنلاین

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.