اعراب تماشاگر تروریسم داعش
محمد العصیمی
بعد از انتشار ویدئو مربوط به سربریدن 21مصری در لیبی، مصریها و لیبیاییها و اعراب ملیگرای دیگر، خواستار تشکیل حرکت کلی و فراگیر عربی برای مقابله با داعش شدند زیرا این گروه کشورهای عرب را غرق در خون کرده و فرزندان بیگناهشان را در کمال خونسردی و بدوناینکه واکنشی بههمراه داشته باشد، قربانی میکند. اما واقعیت این است که چنین فراخوانی تازگی ندارد و از همان زمانی شروع شد که آمریکاییها قدم به خاک عراق گذاشتند و با سرنگونکردن نظام حاکم بر این کشور، آنجا را سرزمینی حاصلخیز برای رشد انواع و اقسام تروریسم ساختند؛ اما کسی به آن توجه نکرد. از همان زمان بود که عراق از کانون توجهات اعراب خارج شد. در واقع این کشور بهحال خود رها شد تا آمریکاییها و دیگر کشورهای منطقه هرطور که بخواهند در خاک این کشور بازی خود را به پیش برند. در این میان، اعراب یکقدم به جلو و 10قدم به عقب گذاشتند و آنقدر ایندست و آندست کردند تا در نهایت عراق از قلمرو کشورهای عربی خارج شد. در سوریه نیز اتفاقاتی که افتاده یا درحالافتادن است، همین سناریو را رقم میزند. چهارسال این کشور شاهد فعالیت گروههای تروریستی بود اما اعراب یا به صورت تماشاچی نظارهگر آن بودند یا دستکم بعضیشان در این کوره جنگ داخلی دمیدند. تروریسم موجود در این کشور رنگوبوی طایفهگرایی به خود گرفت و هزاراننفر را قربانی و میلیونهانفر را از خانهها و محلات زندگیشان فراری داد. در نهایت هرجومرج بهوجودآمده در این کشور کار را به جایی رساند که کشورهای همسایه را هم تهدید کرد بهویژه اینکه برخی کشورها گروههای تروریستی را در فهرست «فتح» آینده خود قرار داده بودند و انتظار داشتند تا دیگری را در این گرداب خون غرق کنند. یمن کشور دیگری است که حتی پیش از شروع بهارعربی محل رفتوآمد تروریستهای وابسته به تشکیلات القاعده و دیگر گروههای مسلح بود. از همان زمان، اعراب نسبتبه حوادثی که در خیابانهای یمن میافتاد، بیتفاوت بوده و گذاشتند این کشور رفتهرفته در یکجنگ داخلی غرق و به وضعیتی دچار شود که دولت یمن دیگر نهتنها قادر به دفاع از شهروندان که حتی قادر به دفاع از خود هم نباشد. این آشوب و هرجومرج میتواند به وسیله تروریستهایی که تاج خلافتی خودخوانده را بر سر گذاشتهاند، به سایر کشورهای عرب نیز سرایت کند. اینک بعد از تحولات مهمی که بر کشورهای عرب گذشته، داعش احساس میکند نهتنها در عراق و سوریه، بلکه در هرجای دیگری برای خود هوادارانی دارد و این در شرایطی است که هیچ مانعی را فراروی خود نمیبیند تا جلو اقدامات این گروه را گرفته یا نیروهایش را که همهنوع تابعیتی دارند، از بین ببرد. داعش از سوی دیگر با یک رخوت بینالمللی و در درجهاول آمریکایی نیز مواجه است، چون درمییابد هیچ تمایل جدیای برای مقابله با این تروریسم وجود ندارد. حتی بعد از حوادث روزنامه شارلیابدو در پاریس که 13فرانسوی را قربانی خود کرد، دیدیم کشورهای غربی تنها به تماشای آن نشسته و هیچکار دیگری صورت ندادند. این درحالی بود که خیلیها انتظار داشتند اروپا واکنش سختی در برابر گروههای تروریستی در سطح جهان نشان دهد زیرا اینبار رگ عصب اروپا در معرض تهدید قرار گرفته بود و تروریستها در روز روشن اقدام به کشتن افراد میکردند. بهاینترتیب با فروپاشی کشورهایی مانند عراق، سوریه، یمن و لیبی امنیت کشورهای عربی به کلی فروریخت. همچنین در این فاصله معلوم شد ابرقدرتهای جهانی نیز قصد ندارند هیچاقدام جدیای در مبارزه با تروریسم صورت دهند. پس حالکه اینطور است، اعراب دیگر انتظار چه چیزی را میکشند و در مقابل تروریسمی که هیچکشوری را مستثنا نمیکند، چه برنامهای دارند؟ اگر گفته شود این کشورها در چنان عجزی قرار دارند که نمیتوانند یکاراده کلی و نیرومند را در جنگ با تروریسم داشته باشند، دستکم میتوان انتظار داشت حداقل همکاری را در این جنگ با هم داشته باشند. اعراب حداقل میتوانند در این جنگ ناتوانیشان را در یک کفه ترازو و مساله مرگ و زندگی همگیشان را در کفه دیگر بگذارند. تنها در این صورت است که درخواهند یافت چه قدرتی برای مهار تروریسم یا شاید غلبه بر آن داشته باشند. قطعا اعراب هیچ راهحل دیگری ندارند جز اینکه همگی جزای سکوت و رخوت چندینساله گذشتهشان را بپردازند. این بها بهلحاظ مادی، نظامی و امنیتی گران خواهد بود، اما چارهای جز مواجهشدن با حقیقت نیست زیرا زمان این مواجهه بسیار به تعویق افتاده و به دلیل محاسبات داخلی و خارجی نادرستشان بر آن افزوده شده است. درحالحاضر چیزی را که شاهدیم یکسری کارهای انفرادی و از سر ناچاری است؛ اقداماتی که مثلا گاه پایگاههای تروریستها را هدف قرار میدهد. اردن تابهحال در سوریه و مصر در لیبی دست به چنین اقداماتی زده است. اما در این میان همکاری اعراب برای انجام عملی مشترک و فراگیر علیه تروریسم، محلی از اعراب ندارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.