|

به یاد زاون قوکاسیان

عاشق کبیر سینما

مهدی سوداگران . شاگرد قوکاسیان

یک تویوتای قهوه‌ای‌رنگ بود که هر‌زمان به خیابان آمادگاه اصفهان وارد می‌شد، علاقه‌مندان به سینما خود را به صندلی‌های سالنی کوچک در ساختمان حوزه هنری می‌رساندند تا دوباره فیلمی تازه جان بگیرد و یک اتفاق فرهنگی تازه‌تر که حتما حالا دیگر برای خیلی‌ها نوستالژی است. زاون قوکاسیان صاحب این خودرو و البته برگزار‌کننده برنامه‌های فراوانی همچون این جلسات نقد و بررسی فیلم، برای شهری مانند اصفهان چیزی فراتر از یک‌شهروند بود. او دست‌کم چهار‌دهه در روزگاری که هنر کسب‌و‌کارش به راه بود جشنواره برپا می‌کرد، جلسات نقد و بررسی را اداره می‌کرد، سینما درس می‌داد و خلاصه چراغ هنر را در نصف‌جهان روشن نگه می‌داشت، آنگونه که در جشنواره فیلم کوتاه اصفهان در اوایل دهه80 یا جشنواره فیلم حسنات در اوایل دهه90 یا اصلا در برخی ادوار جشنواره فیلم کودک‌و‌نوجوان. زاون قوکاسیان برای شهر چهارباغ بیش از یک‌شهروند بود زیرا جویبار فرهنگ را آنگونه که در خلوت خودش جاری بوده است در این شهر برپا کرده و چه بسیار فرهیختگان ناموری در اصفهان که مراوده فیلمی و کتابی آنها با زاون برایشان آغازگر اتفاقات مهم فرهنگی بوده یا اصلا خود سینمای آزاد اصفهان و دورانی که سکاندارش قوکاسیان بود... .زاون قوکاسیان برای یک‌شهر چیزی فراتر از یک‌شهروند بود، وقتی قرار است از کسی بگویی که نقشی مهم در دو دانشگاه هنری یعنی سوره در اوایل دهه80 و سپهر و مدیر‌گروهی رشته سینما در این دانشگاه‌ها داشته... وقتی بسیاری از نام‌های بزرگ در رفاقت با تو به شهرت سفر می‌کنن، تو فراتر از یک‌شهروند در آن شهر ایفای‌نقش کرده‌ای... اما آیا اصفهان یا رک‌و‌پوست‌کنده متولیان فرهنگی اصفهان قدرش را می‌دانند یا نه، پاسخش را جوانان علاقه‌مند به فرهنگ در اصفهان از من بهتر می‌دانند.... همان جوانانی که زاون در بزرگداشت خود در بیست‌و‌ششمین جشنواره فیلم کودک‌و‌نوجوان گفت: این بزرگداشت درواقع بزرگداشت اصفهان است و جوانان علاقه‌مند به سینمای اصفهان... می‌بینید او حتی بزرگداشت خود را هم به شاگردانش تقدیم می‌کند و شهری که بسیار دوستش دارد... اصلا او جان می‌دهد برای اصفهان... . زاون قوکاسیان برای سینمای ایران چیزی فراتر از یک عضو بود، که او در بیش از چهاردهه زندگی مستقیم در سینما آثار پژوهشی فراوانی ارایه داده... سراغ موضوعاتی رفته، هم تحسین‌برانگیز و هم بکر... . از لرتا هایراپتیان- نوشین- تا فاطمه معتمد‌آریا و نقش آبی سیمین.... زاون قوکاسیان برای سینمای ایران چیزی فراتر از یک پژوهشگر بود زیرا دوست‌داشتن بسیار او را به همه صفحات تاریخ سینما کشانده است، از بهرام بیضایی و عباس کیارستمی گرفته تا فرخ غفاری... آربی آوانسیان... . مسعود کیمیایی، بهمن فرمان‌آرا، خسرو سینایی، گلاب آدینه، جمشید ارجمند و... . نام‌ها را می‌بینید، بی‌شک هم‌داستان خواهیم بود که او به هر نسلی سرک کشیده است... .زاون قوکاسیان برای سینمای ایران چیزی فراتر از یک‌منتقد بود، چون سینما برای او هیچ‌گاه در تماشا و کاغذ و قلم خلاصه نشد... او با سینما زیست و با سینماگران رفیق بود... رفاقت زاون رفاقتی عجیب است... آنقدر عجیب که گاهی با خود می‌گویی آیا زاون قوکاسیان هم‌عصر ماست... . برگزاری بزرگداشت‌های فراوان برای هنرمندانی بزرگ گواه این است که او بیشتر حامی سینماست تا منتقد... . زاون قوکاسیان برای فرهنگ ما چیزی فراتر از یک‌هنرمند بود که او دیوانی از احوالات تاریخی هنر معاصر ایران است. زاون در مطبوعات نیز بسیار مهم بود آنگونه که در مجله هنر پارسی و بی‌شمار مقالات هنری و سینمایی او شاهد این اهمیت هستیم... . او برای فرهنگ معاصر چیزی فراتر از یک‌روزنامه‌نگار، یک‌فیلمساز، یک‌مدرس سینما، یک پژوهشگر، یک‌مدیر گروه، یک‌منتقد، یک‌مشاور فرهنگی، یک‌نویسنده و... بود و خواهد بود... او یک نماد فرهنگی بود و خواهد بود... . از آن آدم‌هایی بود که تعدادشان اندک است... آدم‌هایی که مثل یک سکانس‌پلان نوستالژیک علاقه‌مندی، هیچ‌وقت کات نشوند... نوشتن از این مرد بزرگ هنر سخت است، آنقدر سخت که واژه‌ها هم متولد نمی‌شوند تا بتوانم حق مطلب را برای این پیرخوب ادا کنم. این معلم نیک نسل ما عجیب عاشق سینما بود. می‌دانم... او عاشق کبیر سینما بود و خواهد بود... یادش گرامی و روحش شاد... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.