عقبنشینی گامبهگام آمریکا در منطقه
شلدون فیلگر
شواهد زیادی وجود دارند که نشان میدهند دولت اوباما با ایران توافقی هستهای را به امضا خواهد رساند که به تهران اجازه خواهد داد به کشوری در آستانه هستهایشدن تبدیل شود. بهنظر میرسد درحالحاضر تنها موضع موردمناقشه آن است که امتیازات موقتی به ایران داده میشود که درنتیجه آن، این کشور تا پس از پایان دوران ریاستجمهوری اوباما به کشوری با فناوری کامل هستهای تبدیل نشود. زبان چرب و نرم مذاکرات «جان کری» و «محمدجواد ظریف»، نشانهای از حرکت طرفین در این جهت است. این درحالی است که دوکشور در طول 35سال گذشته در قطع روابط دیپلماتیک بهسر میبردند، چراکه سفارت آمریکا در تهران اشغال شد و بهمدت 444روز دیپلماتهای آمریکایی در سفارتخانه گروگان گرفته شده بودند. البته، باراک اوباما وعده داده بود به ایران اجازه نخواهد داد به سلاح هستهای دست یابد... اجازه دهید تا تضمین رییسجمهوری کنونی آمریکا در اینباره که جنگ در عراق پایانیافته و آن کشور برای عقبنشینی نیروهای آمریکا امنشده را از یاد نبریم. بگذارید فراموش نکنیم پرزیدنت اوباما بود که گفت داعشیها چیزی نیستند جز گروهی شبیه یک «تیم ورزشی» در دانشگاه، یا آنکه وضعیت یمن را پیروزی استراتژیک آمریکا در مبارزه علیه تروریسم قلمداد کرده بود. باید بگوییم یمن همانجایی است که اخیرا واشنگتن، بهدلیل دردستگرفتن قدرت توسط جنگجویان حوثی نزدیک به ایران که شعارهای ضدآمریکایی سرمیدهند، مجبور به تعطیلکردن سفارتخانهاش در آنجا شد. باراک اوباما اولین رییسجمهوری آمریکا نیست که با کشوری مواجهشده که خواستار دستیابی به قابلیتهای هستهای است. در اوایل دهه90 میلادی، شواهدی وجود داشت که نشان میداد کرهشمالی درحال پیشبرد برنامه هستهای خود است. در آن زمان پرزیدنت کلینتون به مردم آمریکا وعده داد دولت کرهشمالی هرگز اجازه نخواهد یافت به تسلیحات هستهای دسترسی پیدا کند. در همان هنگام «جیمی کارتر»، رییسجمهوری پیشین آمریکا، به کمک کلینتون آمد. او به کرهشمالی سفر و با رهبر آن کشور دیدار کرد و درنهایت دوطرف بر سر امضای چارچوب توافق1994 با یکدیگر به توافق رسیدند. طبق آن توافق کرهشمالی باید تلاشهایش برای توسعه برنامه تسلیحاتی هستهای خود از طریق تولید پلوتونیوم را درمقابل کمکهای اقتصادی از سوی دولت آمریکا متوقف میکرد. بااینحال، آن توافق شکست خورد چراکه پس از پایان دوره ریاستجمهوری کلینتون، دستگاه اطلاعاتی آمریکا متوجه شد کرهشمالی به تعهدات خود عمل نکرده و بهطور مخفیانه برنامه غنیسازی اورانیوم را توسعه داده و از این اقدام بهعنوان بدیلی برای توسعه برنامه تسلیحاتی هستهای خود استفاده کرده است. در سال2006، کرهشمالی نخستین آزمایش هستهای خود را انجام داد. بهنظر میرسد دولت اوباما نیز همان راه تعیینشده توسط کلینتون را درقبال ایران درپیشگرفته است. رویکرد کنونی دولت اوباما و عدمسختگیری او درقبال تاسیسات غنیسازی اورانیوم ایران میتواند سبب پیشرفت بیشتر برنامه هستهای ایران شود. ایران از این طریق میتواند برنامه ساخت موشکهای دوربرد خود را نیز تقویت کند. درحالحاضر دولت اوباما درمقابل تقویت هژمونی ایران در خاورمیانه بیتوجه است. اوباما توجه نمیکند که تهران درحال افزایش نفوذ خود در لبنان، از طریق گروه حزبالله در آن کشور، است. ایران همچنین در جریان بحران داخلی سوریه نقشی فعال داشته و از «بشار اسد»، رییسجمهوری آن کشور، حمایت میکند و کمکهای خود به آن کشور را متوقف نکرده است. همچنین حضور ایران در عراق و بهقدرترسیدن حوثیهای موردحمایت ایران در یمن نیز از دیگر شواهدی هستند که افزایش قدرت ایران را نشان میدهند. این انفعال دولت اوباما درقبال ایران غیرقابلتوجیه است و میتواند از نظر استراتژیک و اقتصادی تبعات وحشتناکی برای آمریکا داشته باشد. بااینحال، بهنظر میرسد پرزیدنت اوباما عزم خود را برای امضای توافقی هستهای با ایران جزم کرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.