|

3نسل فروشگاه‌های زنجیره‌ای در ایران

برخلاف کشورهای با اقتصاد پیشرفته مثل کشورهای آمریکای‌شمالی، خرده‌فروشی در ایران همچنان جای خود را بین مردم باز نکرده است. در سال1384، بانک مرکزی اعلام کرد که تنها دو‌درصد خرده‌فروشی ایران از طریق فروشگاه‌های زنجیره‌ای انجام می‌شود در حالی که این میزان در ایالات‌متحده تقریبا 60درصد است. اما با این حال، فروشگاه‌های زنجیره‌ای در ایران چندسالی است که دوباره رونق گرفته‌اند. شاید بتوان عمر فروشگاه‌های زنجیره‌ای در ایران را به سه‌نسل تقسیم کرد؛ نسل اول پیش از انقلاب بود که فروشگاه‌هایی مثل اتکا و کورش سرآمد این فروشگاه‌ها بودند. پس از انقلاب، با وقوع جنگ عملا فروشگاه‌های زنجیره‌ای باقی نماندند و در این میان، فقط فروشگاه اتکا بود که از پیش از انقلاب باقی مانده بود و فروشگاه‌های کورش سابق هم به فروشگاه قدس تبدیل شدند. وقتی که جنگ تمام شد، نسل‌دوم فروشگاه‌های زنجیره‌ای به‌وجود آمدند و در نیمه‌اول دهه1370، اولین شعبه فروشگاه شهروند متعلق‌به شهرداری تهران در میدان آرژانتین افتتاح شد. در این زمان، با همکاری چند موسسه مالی نیز فروشگاه رفاه تاسیس شد و در سراسر کشور شعبه‌هایی را باز کرد. شهروند اما متعلق به شهرداری تهران بود و تنها در پایتخت فعالیت می‌کرد. فروشگاه‌های زنجیره‌ای برای ارتقا و اصلاح سیستم توزیع کالا و روند خرده‌فروشی کشور به‌وجود آمده بود و بسیاری از آنها مورد اقبال طبقه متوسط اقتصادی قرار گرفتند. فروشگاه‌های روشن و پرزرق‌و‌برقی که افراد را یاد فروشگاه‌های کورش قدیم می‌انداخت، به‌تدریج سبک خرید برخی از خانوارهای ایرانی را تغییر داد. اما از سال1388، سرمایه‌گذاری شرکت‌های خارجی خرده‌فروشی، تحولی در نظام توزیع ایران به وجود آورد و می‌توان گفت که فروشگاه‌های زنجیره‌ای وارد نسل سوم خود شدند. در این سال، فروشگاه هایپر‌استار در غرب تهران تاسیس شد که سرمایه‌گذار آن، شرکت عربی ماجد‌العظیم بود. این شرکت سهام‌دار شرکت فروشگا‌ه‌های زنجیره‌ای فرانسوی کارفور بود؛ کارفوری که چهارمین فروشگاه زنجیره‌ای جهان است و در سراسر دنیا بیش از 10هزارشعبه دارد. هایپراستار با فروشگاه‌های عرضه برندهای روز دنیا که در کنار خود دارد، تغییری در ذایقه خرید خانواده‌های تهرانی ایجاد کرد که فروشگاه‌های زنجیره‌ای دیگر را نیز به‌دنبال خود کشید. شرکت هایپر‌استار اکنون پنج‌شعبه در ایران دارد و با اینکه مشتریان آن طبقه متوسط و بالاست، در محله‌هایی مثل خیابان شهید‌مدنی تهران نیز شعبه‌هایی افتتاح کرده است. از آن سو، فروشگاه‌های دیگری نیز هستند که برخلاف جهت‌ هایپراستارها، محصولات بسیار ارزان‌قیمتی را عرضه می‌کنند و آنها هم مورد استقبال خانواده‌هایی قرار گرفته‌اند که آنان نیز جزو طبقه متوسط به‌شمار می‌روند؛ فروشگاه زنجیره‌ای خانه و کاشانه که اغلب شعبه‌های آن در شهرهای شمال کشور تاسیس شده، با همان سیستم فروشگاه‌های زنجیره‌ای بزرگ، اجناس بسیار ارزانی را برای مردم فراهم کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.